"بانکداری آستان قدس" سبب توزیع نابرابر ثروت و درآمد / تودرتویی نهادی در اقتصاد ایران

فرارو:
آستان قدس رضوی بزرگترین نهاد موقوفاتی جهان اسلام است که مدیریت ۸۹ شرکت و مؤسسه را برعهده دارد که در ۴۴ مورد بیشتر از ۵۰ درصد سهام را در اختیار دارد. سابقه بعضی از این شرکت‌ها که موقوفی هستند به دهه‌ها پیش برمی‌گردد. اما در دهه ۱۳۷۰ و اوایل ۱۳۸۰ خورشیدی بود که شرکت‌های قدیمی‌تر سر و شکل یا نام تازه گرفتند و شرکت‌های جدید، برای تأمین و ایجاد مالی و اقتصادی مطمئن برای فعالیت‌های فرهنگی و اهداف عالی آستان ایجاد شدند.

علی دینی ترکمانی اقتصاددان و استاد دانشگاه نیز در گفت‌و‌گو با فرارو با بیان اینکه این تصمیم تولیت آستان قدس از چند منظر قابل نقد است، گفت: اول اینکه زمینه را فراهم می‌کند که هر دستگاه و نهادی که منابع مالی قابل توجهی دارند اقدام به تاسیس بانک کنند و این موجب می‌شود منابع مالی بانک‌ها کاهش پیدا می‌کند و تاثیر منفی روی گردش مالی و عملکرد آنها دارد و ریسک عملیات بانکی در کشور را نیز افزایش می‌دهد. اتفاق دیگر این است که در شرایطی که بانک مرکزی به دنبال ساماندهی بازار پولی است، چنین اقدام‌هایی کار را برای بانک مرکزی سخت می کند و زمینه ساز این می‌شوند که در آینده چنین بانک‌ها وموسسه‌های به صورت قارچ گونه رشد و تکثیر شوند و این باعث می‌شود، بازار بانکی از نظارت دقیق خارج و غیرشفاف شود.

وی تاکید کرد: اما نکته‌ای که بسیار بسیار مهم است مسئله تودرتویی نهادی در اقتصاد ایران است. این موضوع موجب موازی‌کاری و عدم مسئولیت‌پذیری و عدم پاسخگویی و بی‌ثباتی‌ می‌شود. نهادهای موازی اجازه نمی‌دهند فضای شفافی وجود داشته باشد و مسیر‌ها شفاف و روشن باشند و اجازه می‌دهد که افراد دورزدن‌ها و در رفتن‌ها را یاد بگیرند و بنابراین مادامی که این وضعیت تو در توی نهادی وجود داشته باشد شفاف‌سازی کار خیلی سختی می‌شود. در این راه بالابردن مسئولیت‌پذیری کار بسیار سختی‌تری می‌شود.

او ادامه داد: نکته دوم برمی‌گردد به توزیع نابرابر ثروت و درآمد که موجب می‌شود نظم اجتماعی به هم بخورد وقتی یک عده‌ای وجود دارند که یک شبه ره صدساله می‌روند حالا به دلایل وصل شدن به منابع رانتی و رابطه‌هایی که وجود دارد باعث می‌شود برخی هم آنها را به عنوان گروه مرجع در نظر بگیرند و سعی کنند که خود را به آنها برسانند و چون از راه‌های معمولی رسیدن به چنین چیزی ممکن نیست بنابراین راهکارهای غیرقانونی و راهکارهایی که همراه با زدوبند است و همراه با پرداخت رشوه است استفاده کنند.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: همین موضوع موجب می‌شود که برخی که به نهادهای تاثیرگذار و تصمیم‌گیرنده نزدیک هستند و نفوذ دارند تصمیم بگیرند یک بانک تاسیس کنند. لذا شاید الان آستان قدس از بانک‌مرکزی درخواست مجوز کند اما واقعیت این است که با توجه به همین تودرتویی نهادی که توضیح دادم نه تنها موجب اتلاف منابع می‌شود بلکه این تعدد موجب غیرقابل کنترل و نظارت شدن سیستم بانکی و پولی کشور می‌شود.

دینی ترکمانی درباره مزایای تاسیس بانک برای آستان قدس گفت: اولا منابع مالی که در اختیار دارد، خودش در جریان می‌اندازد و سودی که بانک‌ها از سپرده و اعتبارات آستان قدس کسب می‌کردند به حساب این نهاد ریخته می‌شود. بنا براین با توجه به میزان منابع مالی آستان، این رقم بسیار زیاد خواهد بود. اما از سوی دیگر ورود آستان به بازار بانکی و پولی کشور به عنوان یک نهاد پرقدرت مالی موجب می‌ود که قدرت مالی و اقتصادی‌اش بیشتر شود و نه تنها روی اقتصاد استان خراسان تاثیر بگذارد بلکه بعد از مدتی می تواند تاثیرات قابل توجهی در اقتصاد کلان کشور داشته باشد.

وی در خصوص ادعای ابراهیم رئیسی مبنی بر اینکه قصد دارد بانکداری بدون ربا یا همان قرض‌الحسنه راه اندازی کند، گفت: بعید می دانم که نهادی مثل آستان قدس به این سمت و سو برود و به صورت قرض الحسنه عمل کند. این کار درست است که با استقبال عموم مواجه خواهد شد اما موضوع باز هم همان تودرتویی نهادی است که چنین نهادهای بسیار بسیار قدرتمند می توانند چنین مواردی را با قوانین خودشان پیش ببرند. هرچند بازهم تاکید می‌کنم که اگر آستان قدس بانک خود را به صورت قرض‌الحسنه اداره کند بسیار می تواند مفید باشد و قطعا مورد حمایت بانک مرکزی هم قرار می‌گیرد.

دینی ترکمانی در پایان افزود: ولی با توجه به اینکه آستان می تواند منابع عظیم مالی خود را در بانک‌ها قرار دهد و سود کلانی ببرد، بعید است حالا بیاید و به صورت قرض‌الحسنه بانکی را تاسیس کند. البته اگر خودش طی این سال‌ها قید سود میان مدت و بلند مدت را زده باشد و به صورت قرض‌الحسنه منابع خود را در بانک‌ها قرار داده باشد، احتمال اینکه همین روند برای بانک خود در پیش بگیرد وجود دارد.


Copyright © 1999-2013 Ettelaat Network, All Rights Reserved Webmaster
 اطلاعات .نت به هيچ گروه و مرام و مسلك وابسته نيست اطلاعات.نت هيچ مسئوليتی در باره محتوای مقالات نداشته و مسئول محتوای هر مقاله نويسنده آن ميباشد نظر نویسندگان مقالات در اين سايت می تواند مغایر با موضع اطلاعات.نت باشد مولف اين سايت مطلقا براي كار خود كه هدف ميهني و آموزشي دارد نه در گذشته، نه در حال حاضر و نه در آينده كمك مالي هيچكس، هيچ سازمان و هيچ دولتي را نمي پذيرد. خدمت به ميهن ، هموطنان، همتباران و همزبانان لذتي دارد مافوق همه لذتها، مخصوصا اگر بدون دستمزد و كمك مالي انجام گيرد