راهنمای کامل تشکیلات و بخش‌های مختلف سپاه پاسداران

By | ۱۳۹۸-۰۱-۱۸

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مهم‎ترین نهاد جمهوری اسلامی به شمار می‌رود. ردپای این نهاد نظامی- امنیتی در همه عرصه‌ها دیده می‌شود؛ از فرهنگ و سینما و محیط زیست گرفته تا اقتصاد و سیاست و محاکم قضایی. اما درعین حال، در هیچ حوزه‌ای حاضر به پاسخ‎گویی نیست.

سپاه در روزهای پس از انقلاب ۱۳۵۷، به دستور روح‎الله خمینی تشکیل و مهم‎ترین ماموریتش، حفاظت از انقلاب و دست‏آوردهای آن عنوان شد. اما در سال‌های اخیر، روز به روز به فعالیت‌های آن افزوده شده است. زیر مجموعه‌هایش بزرگ و بزرگ‎تر شدند و تبدیل به یک نهاد موازی با دولت شد؛ نهادی که  در همه امور جاری کشور دخالت می‌کند و می‌خواهد از اقتصاد تا فرهنگ و سیاست در ایران را در دست بگیرد.
«ایران ‏وایر» در مجموعه‌ای، به این نهاد قدرتمند و مرموز جمهوری اسلامی پرداخته و برای نخستین‌بار، تمام زیر مجموعه‌ها و فعالیت‌های سپاه پاسدارن انقلاب اسلامی را جمع‌آوری کرده و جزییات حضور این نهاد را در حوزه‌های مختلف با اینفوگرافی و نمودار اینتراکتیو نشان داده است.
در اینفوگرافی تهیه شده، چارت سازمانی سپاه به شکل تصویری نمایش داده شده است و تمام نهادهای تحت امر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در یک عکس گنجانده شده‌اند؛ یک عکس خانوادگی سپاه پاسداران با تمام نوه‌ها و نتیجه‌ها که احتمالا به راحتی از حافظه‌تان پاک نمی‌شود.
در صفحه اینتراکتیو، چارت سازمانی سپاه با همه زیر مجموعه‌های آن مشخص شده است. با اسکرول موس در این صفحه، می‎توانید ببینید هر مجموعه از کجا آمده و به کجا وصل است؛ درست مثل یک شجره‌نامه خانوادگی.

این مجموعه بی‏‌شک خالی از اشکال نیست. بنابراین، منتظر نظرات و انتقادات شما هستیم تا تغییرات ضروری را در آن اعمال کنیم.
***

بذر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی چند هفته پس از انقلاب ۱۳۵۷، در بطن جامعه سیاسی و نظامی ایران کاشته شد. ۹ اسفند ۱۳۵۷ «آیت‌الله خمینی»، رهبر وقت جمهوری اسلامی، حکم تشکیل سپاه را خطاب به «آیت‌الله حسن لاهوتی» صادر کرد و دوم اردیبهشت ۱۳۵۸ شورای فرماندهی سپاه با تصویب شورای انقلاب رسمیت یافته و با ۷ عضو شروع به کار کرد.

اولین اساسنامه سپاه در تاریخ ۵ اردیبهشت ۱۳۵۸ توسط شورای فرماندهی سپاه در ۹ ماده و ۹ تبصره تنظیم و تصویب شد. اساسنامه نهایی سپاه با ۴۹ ماده و ۱۶ تبصره در تاریخ ۱۵ شهریور ۱۳۶۱ به تصویب مجلس شورای اسلامی و سپس به تایید شورای نگهبان قانون اساسی رسیده است. برخی مواد اساسنامه در طول سال‌های گذشته اصلاح شده است. بر اساس اصل ۱۵۰ قانون اساسی، نقش اصلی سپاه، «نگهبانی از انقلاب اسلامی و دستاوردهای آن» تعریف شده است. این نقش در ماده یک و دو اساسنامه سپاه نیز مورد تاکید قرار گرفته است. درخت سپاه در طول حدود ۴ دهه گذشته، به ویژه پس از پایان جنگ هشت ساله ایران و عراق (۱۳۵۹-۱۳۶۷)، در زمین امنیت، فرهنگ، سیاست و اقتصاد ایران رشد کرده و در حال حاضر، سپاه، بزرگ‌ترین نهاد نظامی ایران و از موثرترین بازیگران اقتصادی،‌ امنیتی و سیاسی جمهوری اسلامی است.

در ادبیات سیاست داخلی ایران، از سپاه به عنوان «دولت موازی»، «دولت پنهان» یا «دولت با تفنگ» نام می‌برند که به قدرت تعیین‌کننده این نهاد در مناسبات و معادلات بالادستی سیاست ایران اشاره دارد. این نهاد نظامی با نفوذ تعیین‌کننده خود، خطوط سیاست خارجی و دایره فرهنگ را ترسیم می‌کند و بر ابعاد تصمیم‌گیری‌های کلان تاثیر قابل توجهی می‌گذارد. سپاه نمایندگان متعدد و متنفذی در نهادهای سیاسی بالادستی جمهوری اسلامی مانند شورای عالی امنیت ملی، مجلس شورای اسلامی، مجمع تشخیص مصلحت نظام، شورای عالی انقلاب فرهنگی و … دارد و در قالب برنامه‌هایی چون «راهیان نور»، نفوذ گسترده‌ای در آموزش و پرورش یافته است و همچنین با راه‌اندازی «اقشار ۲۲گانه بسیج»، کوشیده است این نفوذ را در بدنه اغلب نهادهای دولتی و عمومی حفظ کند.

سپاه به عنوان ضابط اصلی قوه قضاییه، نقش اصلی را در طراحی برنامه‌های تعقیب و تهدید مخالفان ایفا می‌کند. این نهاد نظامی تاثیرگذاری ویژه‌ای بر روند رسیدگی بر پرونده‌های قضایی دارد و سازمان اطلاعات سپاه، یک سازمان کاملا قدرتمند و موثر امنیتی است که از پشتوانه سیاسی و قضایی بالایی در راس حکومت جمهوری اسلامی برخوردار است. سپاه همچنین با راه‌اندازی مراکز آموزشی و عملیاتی متعدد در فضای سایبری، مهم‌ترین گروه‌های هکری را در اختیار دارد و چند قرارگاه برای حضور، رصد و کنترل شبکه‌های اجتماعی مجازی راه‌اندازی کرده است.

مهم‌ترین گردان‌های نظامی و شبه‌نظامی برای سرکوب و کنترل اعتراض‌های اجتماعی و سیاسی در اختیار سپاه پاسداران است. حفاظت از «آیت‌الله علی خامنه‌ای»، رهبر جمهوری اسلامی، روسای قوای سه‌گانه، شخصیت‌های ارشد جمهوری اسلامی و تامین امنیت پایتخت ایران، تحت مدیریت سپاه صورت می‌گیرد. خبرگزاری‌های فعال «تسنیم»، «فارس»، «خبر دانشجو» و «نسیم» و  روزنامه «جوان» به سپاه وابسته هستند و شبکه‌ای عظیم از مجلات، وب‌سایت‌ها و فعالان شبکه‌های اجتماعی، به عنوان بلندگوهای تبلیغاتی سپاه فعالیت می‌کنند. «سازمان فرهنگی هنری اوج» وابسته به سپاه به یکی از قدرتمندترین نهادهای سینمایی ایران تبدیل شده است. «قرارگاه خاتم الانبیاء»، وابسته به سپاه، بزرگ‌ترین و مهم‌ترین پیمانکار اقتصاد ایران محسوب می‌شود و در کنار «بنیاد تعاون سپاه»، یک شبکه قدرتمند اقتصادی را در حوزه بانکی، خدمات، واردات و عمرانی ساماندهی کرده است.

سپاه در حال حاضر با الگوبرداری از قرارگاه خاتم الانبیاء، اقدام به راه‌اندازی «قرارگاه‌های پیشرفت و آبادانی» در تمام استان‌ها کرده است. «نیروی قدس سپاه»، حداقل در خاورمیانه، تعیین‌کننده‌ترین نهاد در حوزه دیپلماسی ایران است و برخی از سفرای ایران در کشورهای این منطقه باید با هماهنگی این نیرو تعیین شوند. نیروهای شبه نظامی که از ایران کمک‌های مالی و نظامی دریافت می‌کنند، در کشورهای یمن، لبنان، فلسطین، عراق، سوریه، بحرین، افغانستان و پاکستان با نیروی قدس سپاه در ارتباط هستند. سپاه پاسداران، کنترل برنامه موشکی ایران را در اختیار دارد و مهم‌ترین نهاد مسئول در نقاط مرزی و مناطق جغرافیایی حساس ایران محسوب‌ می‌شود. «سازمان بسیج مستضعفین» وابسته به سپاه، یکی از بزرگ‌ترین شبکه‌های اجتماعی از شبه نظامیان داوطلب در شهرها و روستاهای بزرگ و کوچک را در اختیار دارد و با راه‌اندازی پایگاه‌های مقاومت در اغلب شهرها، روستاها، مساجد و ادارات ایران، یک شبکه شبه نظامی بسیار بزرگ را در اختیار دارد. سپاه پاسداران در طول یک دهه اخیر با تمرکز بر یک طرح پنج مرحله‌ای که توسط آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی اعلام شده و شامل «انقلاب اسلامی»، «حکومت اسلامی»، «دولت اسلامی»، «جامعه اسلامی» و «تمدن اسلامی» است، تبلیغات، برنامه ریزی و حرکت می‌کند. آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی تنها مقامی است که طبق اصل ۱۱۰ قانون اساسی بر سپاه مدیریت و نظارت دارد و مقام‌های سپاه پاسداران باید به او پاسخگو باشند.

این گزارش حاوی سرفصل‌های کلی  زیر است که هر کدام به تفصیل شرح داده شده‌اند:

برای دانلود اینفوگرافیک اینجا کلیک کنید.

برای دیدن صفحه اینتراکتیو اینجا را کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *