– در ازای همکاری تهران، که سابقهای طولانی برای دور زدن تحریمهای بینالمللی دارد، مسکو مجبور شده است که تقاضای همکاری نظامی، تسلیحاتی و هستهای جمهوری اسلامی را بطور موقت بپذیرد.
– سایت خبری اسرائیلی «واینت»، که منبعی نزدیک به نهادهای اطلاعاتی این کشور به حساب میآید، در گزارشی به سفر هیئتهای نظامی-اتمی جمهوری اسلامی به روسیه پرداخته و ادعا کرده مسکو تصمیم گرفته است از برنامه تسلیحاتی هستهای تهران حمایت کند.
– «واینت» نوشته «جمهوری اسلامی دستیابی به سلاح هستهای را سرعت بخشیده و علاوه بر آن روسیه را به عنوان شریک ژئوپولیتیک خود انتخاب کرده است تا بطور مشترک تحریمهای بینالمللی را دور بزنند.»
– ناوگان سایه جمهوری اسلامی که برخی از آنها با روسیه مشترک هستند در حال حاضر حدود نیم میلیارد بشکه نفت را بار زدهاند که در دریاها، بویژه در آبهای مالزی، در انتظار خریدار هستند.
– یک کارشناس کشتیرانی تجاری در ایتالیا به «کیهان لندن» میگوید حدس زده میشود که ناوگان سایه تهران و مسکو در مجموع ۴۸ نفتکش را در جزایر کوک به ثبت رسانده باشند.
– گسترش همکاری بین جمهوری اسلامی و روسیه موقتی است و تهران نمیتواند روی آن حساب دائمی باز کند. برای روسیه این گسترش همکاری برگی است که ولادیمیر پوتین میخواهد از آن برای مذاکره با دونالد ترامپ استفاده کند.
تشدید تحریمهای بینالمللی، همکاری مسکو با تهران در زمینههای مختلف، از هستهای تا تسلیحاتی و اتمی، را گستردهتر کرده است. با فعال شدن مکانیسم ماشه از سوی کشورهای اروپایی (فرانسه، بریتانیا و آلمان) تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل متحد که تا پیش از امضای برجام وجود داشتند بصورت خودکار بازگشتند. این تحریمها در کنار تحریمهایی که آمریکا در جریان دولت قبلی دونالد ترامپ وضع کرده بود، فشار بر جمهوری اسلامی را افزایش دادهاند. همزمان کشورهای عضو اتحادیه اروپا تصمیم گرفتند فشارها بر کرملین را افزایش داده و خرید نفت از روسیه را تا پایان سال آینده میلادی متوقف سازند و پولهای مسدود شده روسیه را بصورت وام در اختیار اوکراین قرار دهند.
جبهه مشترک تهران و مسکو برای دور زدن تحریمها
تشدید فشار بر جمهوری اسلامی و فدراسیون روسیه، این دو کشور را مجبور کرده است که جبهه مشترکی را برای دور زدن تحریمها تشکیل دهند. در ازای همکاری تهران، که سابقهای طولانی برای دور زدن تحریمهای بینالمللی دارد، مسکو مجبور شده است که تقاضای همکاری نظامی، تسلیحاتی و هستهای تهران را بطور موقت بپذیرد. تنها در ماه نوامبر دو هیئت از جمهوری اسلامی که مسئولان هستهای و تسلیحاتی را در بر میگرفت راهی روسیه شدند و در سن پترزبورگ با همتایان روسی خود ملاقات کردند. همزمان شرکتهای بینالمللی که حملونقل نفتکشها را رصد میکنند، گزارشهایی را در رابطه با ناوکان سایه جمهوری اسلامی و روسیه منتشر کردند.
سایت خبری اسرائیلی «واینت»، که منبعی نزدیک به نهادهای اطلاعاتی این کشور به حساب میآید، در گزارشی به سفر هیئتهای نظامی-اتمی جمهوری اسلامی به روسیه پرداخته و ادعا کرده مسکو تصمیم گرفته است از برنامه تسلیحاتی هستهای تهران حمایت کند. این رسانه اسرائیلی مینویسد روسیه تصمیم گرفته است جمهوری اسلامی را در تکمیل مرحله نهایی طراحی سلاح اتمی یاری رساند.
در این گزارش، به نقل از منابع امنیتی اسرائیلی، به دو دیدار هیئتهای تسلیحاتی-اتمی جمهوری اسلامی در ماههای اوت و نوامبر در سن پترزبورگ با مسئولان و پژوهشگران شرکت «فناوری نظامی روسیه» و شرکت «سیستمهای لیزری» اشاره شده است. این دو شرکت روسی از مدتها پیش در فهرست تحریمهای ایالات متحده آمریکا قرار دارند.
همکاری هستهای روسیه با جمهوری اسلامی
منابع اطلاعاتی اسرائیل به «واینت» گفتهاند جمهوری اسلامی به تازگی از آستانه قطعی و بدون بازگشت اتمی که تهدیدی جدی است گذر کرده است و مسکو در این روند نقش موثری را ایفا کرده و خواهد کرد. به گفته این منابع، بدون کمک روسیه این پیشرفت نمیتوانست در شرایط کنونی انجام شود. پایگاه خبری «واینت» مینویسد: «این همکاری گسترده دو واقعیت ترسناک را نمایان میکند. اول اینکه جمهوری اسلامی دستیابی به سلاح هستهای را سرعت بخشیده و علاوه بر آن روسیه را به عنوان شریک ژئوپولیتیک خود انتخاب کرده است تا بطور مشترک تحریمهای بینالمللی را دور بزنند.»
هیئت ایرانی تحت پوشش شرکت «دماوندتک» به روسیه سفر کرده است. «دماوندتک» متعلق به علی کالوند است که از اکتبر سال گذشته میلادی نامش در فهرست تحریمهای وزارت خارجه آمریکا ثبت شده است. این رسانه خبری مینویسد هیئت ایرانی از سوی «دماوندتک» سازماندهی شده بود که یک شرکت پوششی برای «سازمان پژوهش و نوآوری دفاعی» یا «سپند» است که از سال ۲۰۰۳ میلادی برنامه پژوهشهای تسلیحات هستهای جمهوری اسلامی را هدایت میکند.
ناوگان سایه تهران و مسکو
در جزایر کوک که در اقیانوس آرام بین کشورهای استرالیا و نیوزلند قرار دارد نیز بخش دیگری از همکاری مسکو با تهران رقم خورده است. در دفتر کوچکی شرکت «Maritim Cook Islands» فعال است که در زمینه ثبت کشتیهای تجاری فعالیت میکند. در جزایر کوک بدون سفر به این جزیره میتوان کشتیهای باری و بویژه نفتکشها را ثبت کرد. بنا بر اطلاعاتی که شرکتهای رصد تردد کشتیهای تجاری منتشر کردند ناوگان سایه مشترک جمهوری اسلامی و روسیه ۳۴ نفتکش را در بر میگیرد. دولت آمریکا ۲۰ نفتکش از ناوگان سایه را شناسایی و در فهرست تحریمهای خود قرار داده است. ۱۴ نفتکش دیگر نیز در فهرست تحریمهای بریتانیا قرار دارند. البته یک کارشناس کشتیرانی تجاری در ایتالیا به «کیهان لندن» میگوید حدس زده میشود که ناوگان سایه تهران و مسکو در مجموع ۴۸ نفتکش را در جزایر کوک به ثبت رسانده باشند.
شرکت «Maritim Cook Islands» بنا بر فهرستی که« Lloyd’s List» بریتانیایی منتشر کرده در سال ۲۰۲۴ میلادی سریعترین رشد در سطح جهانی را در امور ثبت کشتی داشته است. درآمد جزایر کوک در پنج سال گذشته از مالیات بر ثبت کشتی و عوارض دریانوردی رشدی ۴۰۰ درصدی داشته است. البته «Royal United Services Institute» در گزارشی مینویسد جمهوری اسلامی برخی از نفتکشهای ناوگان سایه خود را در دیگر جزایر اقیانوس آرام چون پلائو، نیوئه و نائورو نیز به ثبت رسانده است.
نفتهای سرگردان در دریاها
ناوگان سایه جمهوری اسلامی که برخی از آنها با روسیه مشترک هستند در حال حاضر حدود نیم میلیارد بشکه نفت را بار زدهاند که در دریاها، بویژه در آبهای مالزی، در انتظار خریدار هستند. خبرگزاری اقتصادی بلومبرگ مینویسد در سه ماه گذشته حدود یک میلیارد بشکه نفت در آبهای بینالمللی انباشت شدهاند که بیش از ۴۰ درصد آنها متعلق به کشورهایی چون جمهوری اسلامی، روسیه و یا ونزوئلا هستند. کشورهایی که تحت تحریم قرار دارند. این سه کشور تولیدکننده ۱۷ درصد از نفت جهان هستند. این نفتهای در حال تردد در آبهای بینالمللی به دنبال خریدار هستند. جمهوری اسلامی بر مبنای آخرین گمانهزنیها آماده فروش هر بشکه نفت با تخفیفی ۸ دلاری نسبت به نرخ روز است.
همکاری تاکتیکی روسیه با جمهوری اسلامی
با وجود این تخفیف قابل توجه، حجم نفت ذخیره شده جمهوری اسلامی در نفتکشها به بالاترین سطح در دو سال گذشته رسیده است. با این وجود تولید نفت و میعانات آن در جمهوری اسلامی در سال جاری میلادی بین ۱/۵ تا ۱/۷ میلیون بشکه در روز بوده است؛ ۲۵ درصد بیش از نفت استخراج شده در سال ۲۰۲۳ میلادی. سازمان بینالمللی انرژی مدعی است که در ماه اکتبر سال جاری میلادی تولید نفت جمهوری اسلامی به مرز ۲/۴ میلیون بشکه در روز رسیده است. با وجود افزایش تولید، فروش آن کاهش یافته است. چین که خریدار ۹۰ درصد از نفت صادراتی ایران در سال گذشته میلادی بوده است، به دلیل فشارهای بینالمللی واردات نفت خام خود از ایران را کاهش داده است. در حال حاضر تنها پالایشگاههای موسوم به «قوری» در چین به خرید نفت جمهوری اسلامی ادامه میدهند. پالایشگاههای بزرگتر چین پس از تصویب تحریمهای بینالمللی حداقل به صورت رسمی خرید نفت خام از جمهوری اسلامی را متوقف ساختند.
البته نباید از نظر دور داشت که گسترش همکاری بین جمهوری اسلامی و روسیه موقتی است و تهران نمیتواند روی آن حساب دائمی باز کند. برای روسیه این گسترش همکاری برگی است که ولادیمیر پوتین میخواهد از آن برای مذاکره با دونالد ترامپ استفاده کند. اگر توافقی بین مسکو و واشنگتن در رابطه با جنگ اوکراین بدست آید، بدون شک ولادیمیر پوتین بلافاصله این همکاری نزدیک با رژیم ایران را متوقف خواهد کرد؛ البته بدون اینکه بطور رسمی در روابط خود با جمهوری اسلامی تجدید نظر کند. جمهوری اسلامی برگی است که مسکو نمیخواهد از دست بدهد تا بتواند هر زمانی که لازم بود بار دیگر آن را روی میز قرار دهد.
کیهان لندن