روزنامه «دیلی تلگراف» در گزارشی که دوم مارس (۱۱ اسفند) منتشر شد، مینویسد تصمیم جمهوری اسلامی برای پاسخ به حملات هوایی آمریکا و اسرائیل، پای بسیاری از همسایگان منطقهای را به درگیری باز کرد و دامنه جنگ را در عمل «جهانی» کرده است.
به نوشته تلگراف، تهران در روزهای اخیر حملات خود را به پایگاههای نظامی محل استقرار نیروهای آمریکایی در خاورمیانه ادامه داده و همزمان مناطق غیرنظامی از جمله برجهای مسکونی بلند، فرودگاهها و مسیرهای کشتیرانی را هم هدف قرار داده است.
تمام تصورات از آرامش و امنیت در خلیج فارسِ نفتخیز «در نتیجه اقدام جمهوری اسلامی» فرو ریخته است. حکومت ایران در واکنش به عملیات آمریکا با نام «خشم حماسی» به ۱۲ کشور اطراف خود حمله کرده است. دامنه حملات از بحرین، کویت و امارات متحده عربی تا پایگاههای فرانسه و بریتانیا از مسیر پایگاه هوایی سلطنتی بریتانیا در آکروتیریِ قبرس گسترش یافته است.
احتمالاً پیش فرض جمهوری اسلامی این است که با حمله به متحدان آمریکا میکوشد آنها را به اعمال فشار بر دولت دونالد ترامپ وادار کند تا حملاتی را متوقف کند که به تعبیر این روزنامه «سرِ جمهوری اسلامی را نشانه گرفته است». در ادامه، تلگراف روند «جهانی شدن جنگ» در ۷۲ ساعت گذشته را چنین روایت میکند:
بنادر در خط آتش
نخستین حمله ثبتشده جمهوری اسلامی به بندر «مینا سلمان» بحرین در جنوب خلیج فارس انجام شد؛ بندری که علاوه بر جابهجایی میلیونها تُن نفت و کالا در سال، میزبان پایگاههای دریایی آمریکا و بریتانیا است و از جمله ستاد ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در آن قرار دارد.
در روزهای بعد، «مینا سلمان» دو بار دیگر هدف پهپادهای انتحاری و موشکها قرار گرفت. یک نفر روز یکشنبه پس از آتشسوزی که در پی رهگیری موشکی رخ داد که در محدوده شهر صنعتی سلمان فرود آمد کشته شد.
همان روز دامنه حملات به بندر بحرین و نیز بندر زاید در امارات (شمال ابوظبی) کشیده شد. همچنین یک حمله پهپادی «ظاهراً» بندر دُقم در ساحل شرقی عمان را هدف گرفته بود؛ بندری که یک پالایشگاه نفت نیز در آن مستقر است.
هر سه نقطه سالانه میلیونها بشکه نفت صادر میکنند و اگر تهران قصد ارسال پیام داشته، «شفافتر از این ممکن نبود».
پایگاههای غربی میان اسکلهها
بسیاری از بنادرِ هدف قرارگرفته، همزمان میزبان پایگاههای دریایی غربی هستند. بندر «مینا سلمان» محل استقرار ستاد منطقهای فرماندهی مرکزی نیروهای دریایی آمریکا و نیز تأسیسات پشتیبانی دریایی بریتانیا است؛ جایی که بنا بر گزارش، آخرین ناو بریتانیا در خلیج فارس «اچاماس لنکستر» بهتازگی از خدمت خارج شده است.
یکی از سلاحهای تهران در پایگاه دریایی فرانسه که در میانه بندر «زاید» ابوظبی قرار دارد فرود آمد و سلاح دیگری ظاهراً از محدوده نظامی عبور کرد و نزدیک یک بازار سرپوشیده به زمین نشست.
در واکنش به این اقدامات عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی طوری سخن گفت که گویی حمله به ر عمان «تصمیم دولت» نبوده و این احتمال را مطرح کرد که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بهصورت مستقل و بر اساس دستورهایی که از قبل صادر شده بود، عمل کرده است.
هدفگیری گسترده مناطق غیرنظامی
حملات سه روز گذشته جمهوری اسلامی «گسترده و بیتمایز» بوده و طیفی از ساختمانهای غیرنظامی را دربر گرفته است: از هتلهای شاخص تا شهرداری تلآویو و کنیسه بزرگ اورشلیم. انتخاب مکانهای پررفتوآمد که فقط شهروندان کشورهای هدف را شامل نمیشود و گردشگران و مهاجران را نیز دربر میگیرد میتواند با هدف ایجاد وحشت در میان گردشگران عمدتاً غربی و اسرائیلی و همچنین مهاجران خارجی انجام شده باشد.
این گزارش میگوید دولت بریتانیا برآورد کرده است اگر وضعیت بدتر شود، در روزهای پیش رو ممکن است بیش از ۱۰۰ هزار دارنده گذرنامه بریتانیایی در منطقه نیازمند تخلیه باشند.
بسیاری از سلاحهای تهران بهنظر میرسد به هدف مورد نظر نرسیدهاند، اما اهداف احتمالی شامل برج خلیفه در امارات بوده است؛ جایی که به نوشته این روزنامه، یک پهپاد انتحاری روز شنبه تنها چندصد یارد آنسوتر سقوط کرد.
بعدازظهر همان روز در پی حمله پهپادی، در هتل برجالعرب آتشسوزی رخ داد و دو نفر بر اثر سقوط آوار زخمی شدند؛ رخدادی که گردشگران نزدیک محل آن را با ویدئو ثبت کردند.
موردی مشابه در حوالی کنیسه بزرگ اورشلیم رخ داد؛ جایی که بنا بر تحلیل منابع بازِ «مؤسسه مطالعات جنگ»، یک پرتابه هوایی ناشناس حدود یکچهارم مایل دورتر فرود آمد.
یک پرتابه دیگر در محوطه هتل «کرون پلازا» منامه که شماری سفارتخانه و اماکن دیپلماتیک را در خود دارد و محل اقامت دیپلماتهای در سفر هم هست روز یکشنبه به زمین خورد.
تنگه هرمز و فشار بر اقتصاد جهانی
برنامههای تهران برای درگیری منطقهای از مدتها پیش شامل طرحهایی برای بستن تنگه هرمز بوده است؛ گلوگاهی حیاتی در دریای عمان که روزانه میلیونها بشکه نفت از آن عبور میکند.
بسیاری از اقتصادهای بزرگ جهان به این نفت وابستهاند، از جمله چین که بنا بر روایت تلگراف، سال گذشته حدود پنج میلیون بشکه نفت خام از جمهوری اسلامی تأمین کرده است. تلگراف به برآوردی از TD Securities اشاره میکند که طبق آن حدود ۱۳ درصد از کل واردات نفت دریابردِ چین از تنگه هرمز عبور میکند.
پس از مجموعهای از حملات جمهوری اسلامی به نفتکشها، چند خط کشتیرانی عبور از این منطقه را متوقف کردهاند. این روزنامه میگوید بین یکشنبه تا دوشنبه دستکم پنج کشتی در منطقه ظاهراً هدف قرار گرفتهاند، از جمله Stena Imperative که بنا بر گزارش، در چارچوب برنامه پشتیبانی سوخترسانی نفتکشها به دولت آمریکا اجاره داده شده تا سوخت مورد نیاز نیروهای نظامی را تأمین کند.
سایر کشتیهای هدف قرارگرفته، نفتکشهای حامل نفت خام یا فرآورده بودهاند؛ از جمله شناوری که آمریکا آن را به دلیل انتقال نفت به روسیه تحریم کرده و با پرچم پالائو (مجموعهای از جزایر اقیانوس آرام) تردد میکرده است.
این گزارش همچنین به نقل از رویترز مینویسد تهران از طریق پیامهای رادیویی به خدمه کشتیها اعلام کرده عبور از تنگه «مجاز نیست». تلگراف میافزاید نقشههای رهگیری زنده در MarineTraffic در روز دوشنبه نشان میداد تجمع بزرگی از نفتکشهای متوقفشده در شرق و غرب تنگه در حال شکلگیری است، نشانهای از اینکه تلاش تهران برای تحمیل هزینه به جهان ممکن است از همین حالا اثر گذاشته باشد.
از میادین نفتی تا پالایشگاهها
تا روز دوشنبه تمرکز تهران به سمت زیرساختهای انرژی بهویژه میادین نفتی و پالایشگاهها چرخید.
این روزنامه مینویسد راستنوره در عربستان سعودی یکی از بزرگترین پالایشگاههای جهان است و ظرفیت تولید آن بیش از نیم میلیون بشکه در روز است؛ و بنا بر اعلام تلویزیون دولتی عربستان، پس از حمله تهران بهطور موقت و «بهعنوان اقدام احتیاطی» تعطیل شد.
تلگراف اضافه میکند دوشنبه بقایای حملات هوایی بر روی پالایشگاه احمدی در کویت سقوط کرد و بنا بر گزارش خبرگزاری دولتی کونا، دو نفر زخمی شدند.
جمهوری اسلامی روز دوشنبه میادین گازی قطر را نیز هدف گرفت؛ حملهای که بزرگترین تولیدکننده گاز طبیعی مایع (LNG) جهان را وادار به توقف تولید کرد پس از این حملات، قیمت عمدهفروشی گاز در بریتانیا همان بعدازظهر تا ۵۰ درصد هم بالا رفت.
فرودگاهها و پایگاههای نظامی
فرودگاهها یکی دیگر از شریانهای اقتصادی حیاتی کشورهای ساحلی خلیج فارس هستند و پهپادها و موشکهای تهران بسیاری از این مراکز را هدف گرفتهاند؛ فرودگاه دبی شلوغترین قطب پروازی جهان است و سال گذشته ۹۵ میلیون مسافر را جابهجا کرده است. این روزنامه به نقل از رویترز میافزاید پس از اصابت حملهای به ترمینال ۲ در روز شنبه که چهار نفر را زخمی کرد تمام پروازها به مقصد و از مبدأ پایتخت امارات متوقف شد.
در فرودگاه ابوظبی نیز دستکم یک نفر کشته و هفت نفر در رویدادی که مقامها آن را «حادثه» خواندند زخمی شدند؛ همچنین گزارش شده فرد دیگری نیز پیشتر در همان روز بر اثر سقوط آوار جان باخته است.
پرتابههای هوایی دو فرودگاه عراق را هم هدف قرار داد: فرودگاه ناصریه در فاصله ۱۵۰ مایل (۲۴۰ کیلومتر) شمالغرب مرز کویت، در میان گزارشهایی از انفجار، با پهپاد هدف گرفته شد. شب بعد نیز فرودگاه بینالمللی اربیل در شمال عراق هدف قرار گرفت و تا زمان نگارش گزارش، خبرگزاریها از کشتهشدن کسی در این حملات خبر نداده بودند.
یک پهپاد تهران جمهوری اسلامی دوشنبه به فرودگاه غیرنظامی بحرین هم اصابت کرد و باعث توقف مشابه پروازها شد؛ مقامها گفتهاند خسارت «مادی» بوده و تلفات جانی یا مجروح گزارش نشده است.
فرودگاهها و پایگاههای هوایی اهداف مهم تهران بودند و موشکها نزدیک پایگاههای آمریکا در قطر، اردن و کویت فرود آمدند. در پایگاه هوایی ساسالنخیل امارات نیز به نوشته تلگراف، صبح شنبه یک سلاح هوایی ناشناس وسط محوطه پارک بالگردها به زمین نشست؛ پایگاهی که گفته میشود نیروهای ویژه امارات از آن استفاده میکنند.
تلگراف در پایان مینویسد یک حمله پهپادی موفق نیز پایگاه «آکروتیری» را هدف گرفت، هرچند مشخص نبود مسئولیت آن با تهران بوده یا گروههای دیگری از جمله حزبالله.