تقریبا موازی با برنامه هسته‌ای، جمهوری اسلامی نزدیک به چهار دهه برنامه موشکی خود را پیش برد تا — همان‌طور که طهرانی‌مقدم وصیت کرده بود — اسرائیل را نابود کند. هرچند تاکنون به این هدف نرسیده است.
اگرچه مقام‌های جمهوری اسلامی اصرار دارند این برنامه صرفا برای دفاع از «ایران» بوده، اما سنگ قبر پدر این صنعت، حرف دیگری می‌زند. او دوست صمیمی عماد مغنیه، فرمانده ارشد حزب‌الله هم بود و در سال ۱۳۶۵، در میانه جنگ ایران و عراق، به لبنان رفت تا برنامه موشکی این گروه را موازی با ایران، بنیانگذاری کند.

طی حدود ۴۰ سال، همه بخش‌های جمهوری اسلامی به نوعی در خدمت این برنامه بودند. با مساعدت اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس‌جمهور وقت، سازمان «جهاد خودکفایی سپاه» خارج از ساختار رسمی سپاه تاسیس شد تا برنامه موشکی با استقلال بیشتری پیش برود. علی لاریجانی — که در سال ۱۴۰۴ در سمت دبیر شورای عالی امنیت ملی، فرماندهی سرکوب انقلاب ملی دی‌ماه را بر عهده گرفت — در زمان تاسیس، مدیرعامل این سازمان بود؛ همان سیاستمداری که پس از مرگش به او لقب «سیاستمدار فیلسوف» دادند.

موشک‌هایی که امروز جمهوری اسلامی در اختیار دارد، مدیون نمونه‌های اولیه‌ای هستند که در دوره ریاست‌جمهوری محمد خاتمی از دلالان اسلحه اوکراینی، کره شمالی و چین خریداری شدند. در دوران ریاست‌جمهوری او، «شهاب-۳» اولین موشکی که به اسرائیل می‌رسید رونمایی شد. درست در همان دوران که خاتمی از «گفت‌وگوی تمدن‌ها» سخن می‌گفت، محمدباقر قالیباف به عنوان فرمانده نیروی هوایی سپاه در دامنه کوه‌های زاگرس مشغول حفر تونل و ساخت زاغه‌های زیرزمینی بود؛ همان تاسیساتی که بعدها با عنوان پرطمطراق «شهر موشکی» شناخته شدند.

وقتی حسن روحانی و محمدجواد ظریف، از سیاست «بُرد-بُرد» و برجام سخن می‌گفتند، امیرعلی حاجی‌زاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه، شهرهای موشکی را توسعه می‌داد، که قالیباف در خاک ایران حفر کرده بود و همزمان مجتمع‌های تولید و مونتاژ جدید در بیابان‌های شاهرود و دره‌های خجیر می‌ساخت. در این دوره خوشه جنوبی برای تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز و کشورهای حاشیه خلیج فارس توسعه یافتند.

این، قصه برنامه موشکی جمهوری اسلامی در خاک ایران، از شهرهای موشکی تا اشخاص حقیقی و حقوقی دخیل در آن است.

جمهوری اسلامی حدود ۳۰ پایگاه موشکی در ایران دارد؛ همان تونل‌ها و زاغه‌های زیرزمینی که آنها را «شهر موشکی» می‌نامد.
یک زنجیره در شمال مرکزی ایران از شاهرود تا خجیر در شرق و بیدگنه در غرب تهران، کار تحقیقات و توسعه را انجام می‌دهد، مجتمع اصفهان، بخشی از بار تولید و مونتاژ را بر عهده گرفته است. خوشه‌های تبریز، کرمانشاه، شیراز، خرم‌آباد و نوار جنوبی کشور، موشک‌ها را انبار کردند. در یزد و کرمان و پایگاه‌های پراکنده دیگری نیز زاغه‌های موشکی در تونل‌هایی ایجاد شدند؛ تونل‌هایی که سپاه پاسداران آنها را «شهر موشکی» مینامد. در نوار جنوبی کشور نیز، عمدتا در دوره ریاست‌جمهوری روحانی، پایگاه‌هایی مشابه با شفت‌های پرتاب عمودی، برای پرتاب مستقیم احداث شدند.
اگرچه مقام‌های جمهوری اسلامی مایلند برنامه موشکی خود را سِری و ناشناخته معرفی کنند، با این‌حال در دو سال اخیر، تمام این پایگاه‌ها در گزارش‌های پراکنده در رسانه‌ها مورد بررسی قرار گرفتند. دو موسسه «آی‌اِن‌اس‌اس» یا مطالعات امنیت ملی اسرائیل و آلما، در بررسی این مراکز پیشتاز بودند.
به گفته مرتضی عظیمی، از فعالان گروه «اوسینت ایران»، تونل‌های زیرزمینی تنها بخشی از پایگاه‌های موشکی را تشکیل می‌دهند. بنابر تصاویر ماهواره‌ای پایگاه‌های موشکی دارای تاسیسات متعددی برای تسهیل عملیات موشکی هستند که از آن میان می‌توان به بانکرهای بتنی مدفون در زمین، برای استقرار لانچرها، سیستم‌های مخابراتی مرتفع بر فراز قله پایگاه‌های موشکی و یا تجهیزات سوختگیری و کالیبراسیون موشک‌ها اشاره کرد.
توان موشکی جمهوری اسلامی شامل ترکیبی از لانچرها، مراکز کنترل، مراکز ارتباطی و هدایت موشک‌ها و ابزار جمع آوری اطلاعات در منطقه هدف است.
پایگاه‌های موشکی برای تسهیل عملیات اجزای مختلف این سیستم مورد استفاده قرار می گیرند.

تاسیسات شاهرود، گرمسار و گروه‌های «شهید باکری» و «شهید همت» و مجتمع حکیمیه، در شمال مرکزی کشور، زنجیره کلیدی تحقیق و توسعه برنامه موشکی، از موتور و بدنه تا سوخت را شکل دادند.

این تاسیسات داخل محدوده خجیر در جنوب شرقی تهران و در حاشیه هاجر آباد و ده ترکمن قرار دارد، که به همین نام نیز مشهور شده است. تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهند تا سال ۱۳۹۱ هیچ تاسیسات خاصی در این منطقه وجود نداشته است. روند ساخت و توسعه تاسیسات از سال ۱۳۹۲ آغاز شده و تا سال ۱۴۰۰ به شکل کنونی درآمده است.

بر اساس پژوهشی که «آرمز کنترل وانک» در مهرماه ۱۴۰۴ منتشر کرد، مجموعه ده ترکمن، یکی از کلیدی‌ترین مراکز در روند صنعت موشکی جمهوری اسلامی پس از پارچین معرفی شد که به‌ویژه در تولید موتور سوخت جامد فعال است.

یکی دیگر از مراکز مهم در زنجیره تولید برنامه موشکی جمهوری اینجا در شاهرود است؛ این سایت وسیع در جنوب شرقی شاهرود واقع شده است. تا سال ۱۳۸۸، هیچ اثری از وجود تاسیسات در این محدوده نیست. تقریبا همزمان با ده ترکمن در خجیر، ساخت‌وساز در این سایت از سال ۱۳۹۱ آغاز شد و طی دهه ۱۳۹۰ تکمیل شد.

در ۱۴ کیلومتری شمال غربی گرمسار در دهه ۹۰، تقریبا همزمان با سایت‌های ده ترکمن و شاهرود، تاسیساتی ایجاد و توسعه یافت. این سایت ۲۵ خرداد ۱۴۰۴، در جریان جنگ ۱۲ روزه از سوی اسرائیل هدف قرار گرفت. اسرائیل تاسیسات گرمسار را در زنجیره تولید موشک‌های جمهوری اسلامی در بخش تولید سوخت، حیاتی توصیف کرد.

در غرب تهران، تقریبا در مرز تهران و کرج و به سمت شمال، در دره‌های کوه‌های وردآورد، تاسیسات و تونل‌های پایگاه موشکی گرمدره واقع شده است.

در اصفهان دست‌کم سه مرکز مهم تولید، مونتاژ و ذخیره‌سازی در غرب و جنوب واقع شدند. سازمان ابتکار تهدید هسته‌ای (ان‌تی‌آی)، مجتمع اصفهان را بزرگترین سایت تولید و مونتاژ موشک جمهوری اسلامی معرفی کرده است که در اواخر دهه ۶۰ با کمک چین و کره شمالی ایجاد شده است. هر سه این مراکز در جنگ ۱۲ روزه و جنگ دوم هدف قرار گرفتند و تصاویر ماهواره‌ای، تخریب گسترده در آنها را نشان می‌دهد. پژوهشکده آلما، برآورد کرده است تا پیش از آغاز جنگ دوم، بیش از ۵۰ درصد پایگاه‌های خوشه اصفهان تخریب شده بودند.

این مجموعه در حاشیه شمالی نجف‌آباد با نام رسمی پادگان «احمد کاظمی» واقع شده است. در برخی گزارش‌ها به عنوان پایگاه‌ غرب اصفهان نیز معرفی می‌شود. از آنجا که در حوالی منطقه همایون‌شهر (خمینی‌شهر) واقع شده، گزارش‌های مردمی از انفجار در «کوه‌های همایون‌شهر» یا نجف‌آباد، مربوط به حملات به همین تاسیسات است. در حملات متقابل  ۱۸ خرداد ۱۴۰۵ جمهوری اسلامی و اسرائیل، این مجتمع یکی از اهداف اصلی بود. ویدیو‌های مردمی هم پرتاب موشک از این ناحیه را ثبت کردند و هم حمله به آن را. مجتمع شامل رشته‌های طولانی از تاسیسات به طول تقریبی ۸ کیلومتر که در دره کوه‌ها ساخته شدند.

تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهند این مجموعه اگرچه در اواخر دهه ۶۰ آغاز به‌فعالیت کرده، اما از سال ۱۳۸۶، به شکل قابل ملاحظه‌ای گسترش یافته و تا حدودی به شکل کنونی در آمده است.

تونل در انتهای رشته غربی مجموعه وجود دارد، احداث ۳ دهانه از آنها در سال ۱۳۸۶ آغاز شده و یک دهانه دیگر در سال ۱۳۹۰ به مجموعه اضافه شده است. در رشته شرقی مجموعه ۷ دهانه تونل واقع شده است.

گزارش مردمی از حمله به مجتمع «احمد کاظمی» در جریان جنگ دوم. / ۲۲ اسفند ۱۴۰۴

این مجموعه در جنوب اصفهان، کیلومتر ۱۸ اتوبان اصفهان-شیراز و در حاشیه بهارستان واقع شده است. بخش‌های غربی مشرف به اتوبان، مجتمع‌های نظامی قدیمی، زاغه‌ها و خاکریزها هستند که از گذشته در این منطقه وجود داشتند. ندیمی درباره این منطقه گفت: «لشکر عملیانی ۱۴ سپاه پاسداران در این منطقه واقع شده و در نتیجه بخشی از این تاسیسات مربوط به نیروی زمینی سپاه است» اما سایت جدید که پشت کوه واقع شده، هدف حملات در جنگ بود.

آنچه اکنون در این منطقه وجود دارد در فاصله شهریور ۱۳۸۵ تا بهمن ۱۳۸۶ ایجاد شده است. تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد در جریان جنگ ۱۲ روزه، ورودی تونل‌ها آسیب دیدند. همچنین سه ساختمان و دو سوله در نزدیکی تونل‌ها عملا ناپدید شدند. در محدوده غربی نیز عملا ۵ ساختمان که تا پیش از جنگ ۱۲ روزه وجود داشتند، عملا ناپدید شدند.

گزارش مردمی از انفجارهای ثانویه در مجموعه نظامی بهارستان طی حملات ۱۲ فروردین ۱۴۰۵

این مجموعه حدودا در ۳۰ کیلومتری جنوب اصفهان در منطقه مبارکه واقع شده است. تاسیسات در ۱۲ کیلومتری شرق مبارکه و ۶ کیلومتری جنوب اسدآباد قرار گرفته است. مجموعه به شدت محافظت می‌شود و تا مرکز تاسیسات دست‌کم سه ورودی مجزا و تاسیسات متعدد نگهبانی و حفاظتی وجود دارد.

تصاویر هوایی نشان می‌دهد هسته اصلی مجموعه که در محوطه‌ای به مساحت حدود هزار متر مربع محصور شده، به شدت تخریب شده است. چهار ساختمان در این هسته تا پیش از جنگ ۱۲ روزه وجود داشت. از این ساختمان‌ها پس از جنگ تنها بخش‌هایی باقی مانده است. نشانه‌های تخریب گسترده در دهانه تونل هم به وضوح قابل مشاهده است.

در اطراف تبریز، سه پایگاه موشکی واقع شده است. مهم‌ترین آنها پادگان «الزهرا» در حاشیه شهرستان اَمند است که به همین نام نیز مشهور شده است. در جنوب تبریز و در نزدیکی رادار تبریز و سردرود، یک سایت قدیمی پدافند که بعدها تغییر کاربری داده است، به عنوان پایگاه موشکی جنوب تبریز شناخته می‌شود. در ارومیه نیز در منطقه نظامی محل استقرار لشکر ۳ نیروی مخصوص و پشتیبانی منطقه شمال‌غرب نیروی زمینی سپاه پاسداران پایگاه موشکی ارومیه قرار دارد. براساس برآورد آلما، در جنگ ۱۲ روزه، دو مجتمع تبریز بیش از ۵۰ درصد و مجتمع ارومیه ۱۰ تا ۵۰ درصد تخریب شده است.

حدودا در ۲.۵ کیلومتری شمال‌غربی اَمند و ۲۰ کیلومتری شمال‌غربی تبریز، یک پایگاه موشکی واقع شده است که به اسامی «شهر موشکی» شمال تبریز، پایگاه «اَمند» و پادگان «الزهرا» شناخته می‌شود. محوطه‌ای که شرقی‌ترین نقطه آن تا غربی‌ترین بخش آن، حدود ۴ کیلومتر است. دسته‌ای از تونل‌ها و سوله‌های متعدد که در جای‌جای محوطه ساخته شدند.

تصاویر هوایی که ۵ تیر ۱۴۰۴، کمی پس از آتش‌بس جنگ ۱۲ روزه ثبت شده است، نشان می‌دهد تقریبا تمام تاسیسات روی زمین این پایگاه که قابل مشاهده است، ویران شدند. در ورودی مجموعه، از حدود ۲۷ سوله و ساختمان بزرگ، تنها ۷ ساختمان باقی مانده است. به‌جز ۳ مورد، تمام سوله‌ها و ساختمان‌های روی زمین مجموعه نابود شدند.

حدودا در ۱۱ کیلومتری جنوب غربی تبریز و ۵ کیلومتری جنوب سردرود و رادار تبریز، یک سایت موشکی واقع شده است. وب‌سایت کانتستد گراند، تیر ۱۴۰۴ پس از جنگ ۱۲ روزه، درباره این پایگاه نوشت این مرکز یک سایت قدیمی پدافند هوایی بوده که در سال ۱۳۸۲ تغییر کاربری داده است. تصاویر هوایی نیز این تحلیل را تایید می‌کند. از سال ۱۳۸۵، تغییرات این سایت شامل توسعه و ایجاد دهانه‌های جدید به زاغه زیرزمینی افزایش یافته است. گزارش‌های متعددی از انفجارهای شدید در نزدیکی سردرود و رادار تبریز که در جنگ ۱۲ روزه و جنگ دوم منتشر شد، سیلوهای موشکی این مجموعه، مشابه سیلوهای پایگاه موشکی شمال شیراز است.

پایگاه‌های: پنج‌پله یا پادگان «امام حسن» به‌علاوه مجموعه تنگه کنشت در حاشیه شمالی شهر کرمانشاه کرمانشاه واقع شدند. پایگاهی که در پادگان «شهدا» در روستای قزانچی قرار دارد به‌علاوه یک پایگاه جدیدتر در حاشیه روستای کمیجه و پایگاه کنگاور، که تقریبا هم دوره پایگاه کمیجه است، خوشه کرمانشاه را تشکیل دادند. پادگانی که امروز به نام «شهدا» شناخته می‌شود، اولین پایگاه موشکی سپاه پاسداران است که قدمت آن به دوران جنگ ۸ ساله باز می‌گردد.

یکی از قدیمی‌ترین پایگاه‌های موشکی جمهوری اسلامی که در ۴ کیلومتری شرق کرمانشاه واقع شده است. با نام پادگان «امام حسن» شناخته می‌شود و در جریان جنگ ۱۲ روزه، حملات بسیار سنگینی به آن انجام شد. دست‌کم دو ویدیو از این حملات در روزهای ۲۴ و ۲۸ خردادمنتشر شد. وسعت این پایگاه حدود ۶ کیلومتر مربع است. دست‌کم ۸۰ زاغه خاک‌پوش در این مجموعه قابل تشخیص است. در ضلع شمالی مجموعه نیز دو دهنه تونل احداث شده است.

این پایگاه در فاصله ۳ تا ۸ کیلومتری شمال‌غربی پایگاه پنج‌پله یا پادگان «امام حسن» در منطقه تنگه کنشت شمال کرمانشاه واقع شده است. بخش‌های جنوبی، زاغه‌های مهمات خاک‌پوش و تاسیسات این مجموعه، عمدتا برای سال‌های پیش از دهه ۸۰ هستند. دست‌کم ۶۳ زاغه در این بخش وجود دارد.

در شمال مجموعه نیز چهار دهانه تونل احداث شدند. احداث دو دهانه از این مجموعه از سال ۱۳۹۹ آغاز شده و در سوی دیگر، دو دهانه بعدی از سال ۱۴۰۱ به بعد احداث شدند.

روستای کمیجه شهرستان هرسین در ۲۵ کیلومتری شمال‌شرق کرمانشاه قرار دارد. در دو دره غرب این روستا، دو مجموعه تاسیسات نظامی احداث شده است. هر کدام از این دو تاسیسات، دو دهانه تونل دارند و با فنس و برج نگهبانی محافظت شدند. بر اساس تصاویر هوایی، کار ساخت تاسیسات شمالی در بین سال‌های ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ آغاز شده و عملیات در مجموعه جنوبی بین سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۰ آغاز شده است. به نسبت سایر تاسیسات این مجموعه بسیار کوچک است. وسعت تاسیسات شمالی و جنوبی (بدون محوطه) به ترتیب ۱۵ و ۷ هکتار است.

دو پایگاه اصلی موشکی در شیراز در شمال شرقی و جنوب غربی این شهر واقع شدند. پایگاه شمالی در منطقه‌ای نظامی، در حاشیه باجگاه، در نزدیکی دانشکده کشاورزی واقع شده است. پایگاه جنوبی، در حاشیه روستای کفری قرار گرفته است. براساس برآورد آلما، تخریب در پایگاه شمال شیراز بیش از ۵۰ درصد و پایگاه جنوب شیراز کمتر از ۱۰ درصد بوده است.

این تاسیسات در ۱۰ کیلومتری شمال‌شرقی شیراز و ۱.۵ کیلومتری جنوب غربی باجگاه واقع شده است. این مجموعه به طول ۴ کیلومتر واقع شده است. به نظر می‌رسد این پایگاه، همزمان با پایگاه‌های خرم‌آباد و شمال تبریز ساخته شده باشد.

اولین عملیات در این مجموعه در سال ۱۳۹۰ ثبت شده است. مجموعه‌ای به طول حدود ۳ کیلومتر که در ۹ کیلومتری جنوب غربی شیراز و حاشیه جنوبی روستای کَفَری واقع شده است. چهار دهانه تونل‌ها در میانه این تاسیسات در سال ۱۳۹۰ ایجاد شدند. سه دهانه تونل جدید در انتهای این مجموعه از میانه سال ۱۳۹۶ ساخته شده است. آسیب خفیف به این مجموعه در جریان جنگ ۱۲ روزه گزارش شده است.

سه پایگاه از سه استان، در مرکز غربی کشور واقع شدند. پایگاه‌های: خمین در استان مرکزی، کاشان در استان اصفهان و قم در نزدیکی سایت اتمی فردو. این سه، بین خوشه اصفهان و تهران واقع شدند. آلما آسیب به پایگاه قم را بین ۱۰ تا ۵۰ درصد برآورد کرده است. بر اساس گزارش پروژه مشترکی از موسسه « امریکن اینترپرایز » و موسسه مطالعه جنگ،‌ اکثر ساختمان‌های پایگاه خمین، پس از جنگ ۱۲ روزه، نابود شدند. براساس همین گزارش، بخش‌های بزرگی از ساختمان‌های پایگاه کاشان که عمدتا مربوط به ذخیره‌سازی بودند منهدم شدند.

در منطقه نظامی وسیع شمال‌غربی قم در ۲۰ کیلومتری غرب تاسیسات اتمی فردو، تاسیسات موشکی قم واقع شده است. دو دهنه تونل در این تاسیسات در داخل محدوده نظامی، به طور جداگانه محافظت می‌شوند. دست‌کم ۴ دهنه تونل که پیش از دهه ۸۰ ساخته شدند به همراه ده‌ها زاغه خاک‌پوش در اطراف آنها قابل مشاهده است. وب‌سایت آلما، خسارت به این مجموعه را در جنگ ۱۲ روزه متوسط ارزیابی کرده، با این‌حال تصاویر هوایی به‌روزی از این محدوده در دست نیست.

مجموعه موشکی کاشان به وسعت حدود ۱.۶ کیلومتر مربع، در کیلومتر ۷ اتوبان کاشان-قم در فاصله ۴ کیلومتری از اتوبان واقع شده است. این تاسیسات تا پیش از سال ۱۳۸۸ وجود داشته و زمان ساخت آن مشخص نیست. در ضلع جنوبی آن دست‌کم سه تونل کوچک و دو دهانه تونل بزرگ قابل مشاهده است. آثار خرابی در سقف یکی از سوله‌های این مجموعه در تصاویر هوایی که پس از جنگ ۱۲ روزه ثبت شدند کاملا قابل مشاهده است.

مجموعه موشکی خرم‌آباد که با نام رسمی «پایگاه امام علی» نیز شناخته می‌شود، از دو بخش تشکیل شده است. بخش شمالی آن، حدودا در ۱۴ کیلومتری شمال‌غربی شهر خرم‌آباد در بین ۳ کوه واقع شده است.
در مقاله‌ای که نشریه علمی-تحقیقاتی مرکز مطالعات عدم اشاعه جیمز مارتین در پاییز سال ۱۳۷۸ منتشر کرد، آمده است این مجموعه با مساعدت خاتمی برای استقرار موشک‌های شهاب-۳ ساخته شدند. دور اول ریاست‌جمهوری خاتمی با دوران فرماندهی قالیباف در نیروی هوایی سپاه مصادف است.
تصاویر ماهواره‌ای دست‌کم ۱۰ ورودی تونل را در این مجموعه نشان می‌دهد که به تدریج ساخته شدند. قدیمی‌ترین تونل‌ها در شمال‌شرقی و جنوب مجموعه است. مشابه پایگاه موشکی نوار جنوبی کشور، به‌ویژه پایگاه جم، در این مجموعه نیز شفت‌های پرتاب عمودی موشک وجود دارد.
یک رگه جدید از سال ۱۳۹۶ در شمال غربی مجموعه ایجاد شده است که دست‌کم سه ورودی تونل در آن قابل مشاهده است. یک ورودی هم در سمت غربی مجموعه در سال ۱۴۰۱ ساخته شده است.
این پایگاه در مهرماه سال ۱۳۸۹ دچار حادثه مشکوکی شد، در جریان آن انفجار ۳۰ تا ۴۰ نفر از نیروهای هوافضای سپاه پاسداران کشته شدند. در جنگ ۱۲ روزه نیز، پایگاه «امام علی» از مراکز اصلی شلیک موشک به اسرائیل بود.

در حمله شدیدی به این پایگاه دست‌کم ۴۰ پاسدار کشته شدند. در انیمیشنی که به نام «۷۰ موشک به‌بهای ۴۰ جان» منتشر شد، اسامی این اشخاص از جمله سرتیپ پاسدار محمد باقر طاهرپور، فرمانده یگان پهپادی نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منتشر شد.

براساس گزارش‌های پروژه مشترک «تهدیدات حیاتی» وابسته به موسسه «امریکن اینترپرایز » و موسسه مطالعه جنگ، و تحلیل تصاویر ماهواره‌ای واشنگتن‌پست، در جنگ ۱۲ روزه چندین ساختمان اداری، لانچر موشک و ورودی تونل‌های پایگاه «امام علی» هدف قرار گرفت و بخش قابل توجهی از تاسیسات سطحی تخریب شد. در جنگ دوم نیز این پایگاه چندین بار با بمب‌های سنگرشکن مورد حمله قرار گرفت و بر اساس گزارش واشنگتن‌پست، حداقل ۹ سازه سطحی و دست‌کم دو ورودی تونل اصلی آسیب دیدند. براساس گزارش موسسه آلما، تا ابتدای بهار ۱۴۰۵، بازسازی محدود در بخش‌های سطحی آغاز شده بود، اما زیرساخت‌های اصلی تونلی هنوز به‌طور کامل عملیاتی نشده‌اند.

حدودا در ۹ کیلومتری شمال شهرک پادگانی دوکوهه، مجموعه موشکی در دره‌ای در منطقه قلعه‌قاسم واقع شده است. به نسبت سایر پایگاه‌ها، کوچکتر است و وسعت آن حدود ۱۵ هکتار به طول ۱.۵ کیلومتر است. در مجموعه ۵ تونل واقع شده که کار احداث ۲ تونل جنوبی پیش از ۱۳۹۰ و سه تونل شمالی پس از ۱۳۹۰ آغاز شده است. دو لانچر در تصویری که در سال ۱۴۰۲ از مجموعه برداشته شده قابل مشاهده است که با توجه به ابعاد آن، به نظر می‌رسد به شهاب-۳ مربوط باشد. ویدیو یا تصویر هوایی از حمله به این پایگاه در دست نیست، اما در یکی از گزارش‌های مردمی، این پایگاه از جمله اهداف اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه بود.

حدودا در کیلومتر ۸ جاده یزد-سورمق، مسیر انحرافی وجود دارد که پس از ۱.۵ کیلومتر دروازه اصلی آن قرار گرفته است. این مجموعه در کوه گرانیتی شیرکوه، همان پایگاه «امام حسین» است که در جریان جنگ دوم به «شهر موشکی گرانیتی یزد» مشهور شد.

خوشه جنوبی، شامل ۷ پایگاه موشکی: برازجان، خورموج، جم، لار، حاجی‌آباد، کنگ و خورگو، یکی از مهم‌ترین بخش‌های زرادخانه موشکی جمهوری اسلامی به شمار می‌رود. این پایگاه‌ها به دلیل نزدیکی به سواحل خلیج فارس، امکان تهدید مستقیم عربستان سعودی، بحرین، قطر، امارات متحده عربی و عمان را فراهم می‌کنند و نقش کلیدی در تهدید خطوط کشتیرانی تنگه هرمز دارند.

در فاصله ۳۲ کیلومتری شمال شرق بندرعباس و حدودا ۱۰۰ کیلومتری تنگه هرمز، این پایگاه موشکی در منطقه خورگو واقع شده است. تاسیسات ابتدایی آن از سال‌های پیش از دهه ۸۰ وجود داشت. حدود ۳۰ زاغه مهمات در گذشته در این منطقه احداث شده بود.

در ۶ کیلومتری شهر خورموج در فاصله ۲۶۰ کیلومتری از سواحل عربستان سعودی در خلیج فارس پایگاه موشکی خورموج واقع شده است. این شهر موشکی تا ریاض حدود ۶۵۰ کیلومتر و تا دبی حدود ۵۵۰ کیلومتر فاصله دارد. این مجموعه ۹ دریچه پرتاب دارد. سال ۱۳۹۷ اولین نشانه‌های احداث این مجموعه در تصاویر ماهواره‌ای مشاهده شد. پس از آن سال تا به‌حال، روند توسعه به سرعت طی شد.

در حاشیه شهر جم و در ۱۳ کیلومتری سواحل خلیج فارس، پایگاه موشکی جم واقع شده است. به جز دو دهانه تونل که در‌ سال‌های ۱۳۸۹ و ۱۳۹۶ اولین نشانه‌های ساخت آن دیده می‌شود، سایر بخش‌ها تا پیش از سال ۱۳۸۴ وجود داشتند. مجموعه، جمعا شامل ۵ دهانه تونل است. دو دریچه پرتاب موشک در بخش تونل‌های قدیمی‌تر به چشم‌می‌خورد.

در حاشیه شهر لار، پشت میدان میوه و تره‌بار این شهر، پایگاه موشکی لار واقع شده است. این پایگاه در ۱۰۰ کیلومتری سواحل خلیج فارس، ۳۰۰ کیلومتری دبی، ۳۵۰ کیلومتری سواحل قطر، ۴۰۰ کیلومتری بحرین و ۴۵۰ کیلومتری سواحل عربستان سعودی قرار دارد.

در ۱۳۰ کیلومتری بندرعباس و در حاشیه شهر حاجی‌آباد، پایگاه موشکی به همین نام واقع شده است. ۵ دهانه تونل در کوه‌های این منطقه قابل تشخیص است که در فاصله سال‌های ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۷ احداث شده و توسعه یافتند.

پایگاه‌های دیگری در کرمان، زنجان، ابهر و آبیک، نیز وجود دارد. پایگاه ابهر در سال ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۳ تاسیس شده است، اما تونلی که در این مجموعه واقع شده، در سال‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ احداث شده است.

شانه‌به‌شانه برنامه هسته‌ای، برنامه موشکی، راهبردی‌ترین برنامه جمهوری اسلامی بود. جرقه‌های این برنامه در خلال جنگ ایران و عراق قابل مشاهده است، اما آغاز آن به پس از جنگ ۸ ساله و آغاز رهبری علی خامنه‌ای و ریاست‌جمهوری هاشمی رفسنجانی باز می‌گردد.
زمانی که جمهوری اسلامی برای تامین اسلحه با مشکلاتی دست‌وپنجه نرم می‌کرد، کلیدواژه‌ای در دهه ۶۰ شکل گرفت؛ «جهاد خودکفایی» مانند سایر حوزه‌ها، نیروهای مسلح نیز به‌دنبال خودکفا شدن در سلاح بودند. ارتش از یک سو وارد شد، اما سپاه، خطی جداگانه در پیش گرفت.

در تیرماه سال ۱۳۷۰،‌ سازمانی به نام «جهاد خودکفایی سپاه پاسداران» به ثبت رسید، این سازمان، خارج از بدنه رسمی سپاه و نیروی هوایی آن، روی مهندسی معکوس موشک‌ها متمرکز شد. چهره‌هایی که آن را تاسیس کردند، به‌جز یک نفر، همگی بعدها در ساختار نظامی-امنیتی و سیاسی جمهوری اسلامی به بالاترین سمت‌ها دست یافتند.
این سازمان بعدها گسترش یافت، اما اطلاعات عمومی چندانی از آن منتشر نشد. طهرانی‌مقدم، پدر برنامه موشکی جمهوری اسلامی در سال ۱۳۹۰ در هنگام مرگ، ریاست همین سازمان را بر عهده داشت.
جهاد خودکفایی با بخش‌های غیرنظامی ارتباط برقرار می‌کند و بخشی از پروژه‌ها را در این بخش‌ها پیگیری می‌کند. برای نمونه در سال‌هایی نام جهاد خودکفایی سپاه، در اسناد مالی شرکت «فنرسازی زر» وابسته به سایپا به‌چشم می‌خورد.

روزشمار برنامه موشکی جمهوری اسلامی

میرحسین موسوی؛ دوران نخست‌وزیری موسوی در سال‌های ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۸، با جنگ ۸ ساله مصادف بود. برنامه موشکی جمهوری اسلامی نیز از همین سال‌ها آغاز شد. در جریان جنگ ۸ ساله، تعدادی راکت «۹کا۵۲ لونا-ام» ساخت شوروی از عراق غنیمت گرفته شد، این راکت‌ها بعدها پایه ساخت موشک‌های زلزال شدند.
از سوی دیگر، برخی از اعضای سپاه پاسداران، از جمله طهرانی‌مقدم، که بعدها فرماندهان اصلی برنامه موشکی سپاه شدند، به سوریه و لیبی برای آموزش اعزام شدند. بر اساس یک روایت، که در رسانه‌های رسمی جمهوری اسلامی نیز رایج است، جمهوری اسلامی در سال‌های ۱۳۶۴ و ۱۳۶۵، حدود ۳۰ موشک «اسکاد-بی» شوروی را از لیبی دوران حکومت معمر قذافی دریافت کرد. دو فروند از این موشک‌ها در حملات به عراق استفاده نشدند و بعدها پایه ساخت «شهاب-۱» شدند. اگرچه مهندسی معکوس و ساخت «شهاب-۱» به وزارت دفاع مربوط بود.

اکبر هاشمی رفسنجانی؛ دوره ریاست‌جمهوری هاشمی رفسنجانی با تاسیس جهاد خودکفایی سپاه همراه بود. در این دوره فرماندهان نیروی هوایی سپاه به ترتیب حسین دهقان و محمدحسین جلالی بودند. دهقان از موسسان جهاد خودکفایی نیز بود و بعدها در دولت روحانی به‌عنوان وزیر دفاع منصوب شد. او از آبان ۱۴۰۲ به ریاست بنیاد مستضعفان، یکی از بزرگترین سازمان‌های اقتصادی جمهوری اسلامی منصوب شده است.
در دوره ریاست‌جمهوری هاشمی رفسنجانی موشک‌های «هواسونگ-۶» از کره شمالی و «ام-۷» از چین خریداری شدند. «ام-۷»هایی که در این دوره وارد شد، پایه موشک‌هایی چون فاتح و فتاح شد. در این دوره تنها موشک «شهاب-۲» که بر پایه «هواسونگ-۶» ساخته شده بود، رونمایی شد.
مهم‌ترین پروژه‌های مربوط به پایگاه‌های موشکی در این دوره شروع ساخت پایگاه موشکی اصفهان غرب یا «احمد کاظمی» در حاشیه شهر نجف‌آباد بود. همچنین توسعه اولیه برخی تاسیسات زیرزمینی در این دوره انجام گرفت.

محمد خاتمی؛‌ دوران ریاست‌جمهوری خاتمی با فرماندهی قالیباف و احمد کاظمی در نیروی هوافضای سپاه همزمان بود. همانطور که طهرانی‌مقدم پدر ساخت موشک‌های جمهوری اسلامی است، قالیباف عامل اصلی ساخت و گسترش پایگاه‌های موشکی در کشور به‌شمار می‌رود.
در دوره ریاست‌جمهوری خاتمی موشک‌های «هواسونگ-۷» از کره شمالی به کشور وارد شدند. این موشک‌ها پایه اصلی ساخت موشک «شهاب-۳» اولین موشک جمهوری اسلامی شد که برد آن به اسرائیل می‌رسید. در این دوره، جمهوری اسلامی از طریق دلالان اسلحه اوکراینی موشک‌های کروز «خا-۵۵» شوروی را خریداری کرد. این موشک‌ها هم پایه تولیداتی شدند که برای هدف قرار دادن اسرائیل و ناوگان ایالات متحده آمریکا در آب‌های دورتر طراحی شدند. سری «سی-۸۰۲» چینی هم در همین دوره خریداری شد.
در دوره ریاست‌جمهوری خاتمی دو موشک «شهاب-۳» و «فاتح-۱۱۰» رونمایی شد. سال ۲۰۰۵ ( از دی ۱۳۸۳ تا دی ۱۳۸۴) در دوره ریاست‌جمهوری خاتمی یا احمدی‌نژاد، موشک‌های «هواسونگ-۱۰» از کره شمالی خریداری شد. این موشک پایه موشک راهبردی «خرمشهر» شد. براساس آنچه حاجی‌زاده، فرمانده کشته شده هوافضای سپاه و علی بلالی از فرماندهان نیروی هوافضا گفتند، شروع ساخت زاغه‌های زیرزمینی موشکی (شهرهای موشکی) خارج از مرکز، از دوران فرماندهی قالیباف، از سال ۱۳۷۶ مصادف با دوره ریاست‌جمهوری خاتمی آغاز شد.

محمود احمدی‌نژاد؛‌ در دوره ریاست‌جمهوری احمدی‌نژاد که همزمان با فرماندهی محمدرضا زاهدی و حسین سلامی در نیروی هوایی سپاه و پس از آن فرماندهی حاجی زاده از سال ۱۳۸۸ در پی تغییر نام به نیروی «هوافضا» سپاه پاسداران به دلیل آغاز فعالت‌های فضایی بود، موشک دیگری خریداری نشد. در این دوره شهرهای موشکی سپاه نسبتا توسعه یافتند، اما تحول اصلی این دوره، ورود نیروی هوافضای سپاه، به حوزه فعالیت‌های فضایی بود.

حسن روحانی؛ در تمام طول دوره ریاست‌جمهوری روحانی، حاجی‌زاده فرماندهی نیروی هوافضای سپاه را بر عهده داشت. در این دوره پایگاه‌های موشکی که عمدتا در دوره ریاست‌جمهوری خاتمی و مصادف با فرماندهی قالیباف ایجاد شده بودند، توسعه یافتند و مراکز جدیدی به ویژه‌ در خوشه جنوبی کشور راه‌اندازی شد.
بیشترین تعداد رونمایی از موشک‌ها در دوره ریاست‌جمهوری روحانی بود. با این‌حال، ندیمی باور دارد این موضوع لزوما به دلیل حمایت خاص روحانی از برنامه موشکی نبوده است. او گفت: «گفته می‌شود روحانی مشکلاتی هم با برنامه بی‌ در‌ و پیکر موشکی داشته است.»

پس از روحانی؛ از سال ۱۴۰۰ به بعد، در دوران ریاست‌جمهوری ابراهیم رئیسی و پس از آن مسعود پزشکیان برخی پایگاه‌های موشکی توسعه یافتند و موشک‌های فتاح ۱ و ۲، قیام ۲، پاوه، اعتماد، عماد ۲، خرمشهر ۴، ابابیل و قدر ۳۸۰، رونمایی شدند.

اکنون در سال ۱۴۰۵، پس از دو جنگ، جمهوری اسلامی ده‌ها پایگاه زیرزمینی در خاک ایران و زرادخانه‌هایی در خاک لبنان ساخته است. به کمک متحدانش، ده‌ها نوع موشک بالستیک، میان‌برد، کوتاه برد و کروز از روی نمونه‌های شوروی سابق، کره شمالی و چین کپی کرده است. حوادث پرشماری نیز در این مسیر پیش از آغاز جنگ تجربه کرده است، از جمله انفجار اردیبهشت ۱۴۰۴ محموله مواد شیمیایی برای سوخت موشک در بندر «رجائی» بندرعباس.

هنوز آنطور که طهرانی‌مقدم آرزو داشت، اسرائیل نابود نشده است، اما رهبر جمهوری اسلامی و فرماندهان این برنامه، اکثرا در حوادث مشکوک، جنگ و عملیات ویژه کشته شدند.

موشک‌هایی که هزاران میلیارد تومان از ثروت ایران خرج آن شد، نتوانستند ضمانت امنیتی برای جمهوری اسلامی در خاک ایران و حزب‌الله در خاک لبنان ایجاد کنند.

از راست به چپ ردیف جلو: مجید خادمی- کشته شده در جنگ دوم (رئیس سازمان اطلاعات سپاه در زمان مرگ)، محمدرضا شیرازی-کشته شده در جنگ دوم(رئیس دفتر نظامی رهبر جمهوری اسلامی)، محمد سلامی-کشته شده در جنگ ۱۲ روزه (فرمانده کل سپاه پاسداران)، علی خامنه‌ای، محمد باقری-کشته شده در جنگ ۱۲ روزه (رئیس ستاد کل نیروی‌های مسلح)، عبدالرحیم موسوی- کشته شده در جنگ دوم (ٰرئیس ستاد کل نیروی‌های مسلح پس از باقری)، محمدرضا قرائی آشتیانی( وزیر وقت دفاع).