سلیمان جوده (المصری الیوم) – جهان در برخورد با جمهوری اسلامی یران پس از جنگ آمریکا علیه آن، گویی با مأمور پلیسی روبروست که برای دستگیری یک فرد مسلح رفته، اما ناگهان آن فرد سلاح دومی را به سوی او نشانه میرود؛ سلاحی که انتظارش را نداشت.
این برداشت را میتوان از سخنان محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی که از شبکه تلویزیون دولتی ایران منتشر شد نیز دریافت. این شبکه به نقل از او اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران در کنار سلطنت عمان، بر تنگه هرمز حاکمیت دارد، از حقوق خود در این تنگه عقبنشینی نخواهد کرد و عبور رایگان از آن تنها برای مدت شصت روز، مطابق با تفاهمنامه امضاشده میان واشنگتن و تهران، امکانپذیر خواهد بود.
قالیباف دوباره «سلاح تنگه هرمز» را به نمایش گذاشته که البته برای نخستین بار نیست. حکومت تحت رهبری ولی فقیه هم از زمان آغاز جنگ آمریکا علیه آن و هم پس از پایان آن، بارها این اهرم فشار را مطرح کرده است. گویی ناگهان متوجه شده باشد که سلاحی در جیب خود داشته که پیشتر [با وجود مطرح شدن] به آن توجه جدی نداشته؛ در حالی که تنگه هرمز همان تنگه است و تغییری نکرده. پیش از این نیز «سلاح» دیگر حکومت ایران، برنامه هستهای بود.
محمدباقر قالیباف حاکمیت بر تنگه هرمز را به ایران و سلطنت عمان محدود میکند، در حالی که این تنگه نه صرفاً ایرانی است و نه عمانی، بلکه یک گذرگاه بینالمللی و در عین حال متعلق به منطقه خلیج فارس است. این آبراه ایران و شش کشور شورای همکاری خلیج فارس و عراق را به اقیانوس هند متصل میکند. بنابراین، بر اساس اصول حقوق بینالملل حاکم بر آبراههای بینالمللی، عراق همان حقوقی را در این تنگه دارد که ایران دارد و هر یک از کشورهای حوزه خلیج فارس نیز دقیقاً از همان حقوق ایران برخوردارند؛ نه بیشتر و نه کمتر. افزون بر این، جامعه جهانی نیز به دلیل ماهیت بینالمللی این آبراه، در آن منافعی مشروع دارد.
اما جمهوری اسلامی احساس قدرت میکند و دلیل همین احساس است که تصور میکند دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا خواهان پایان دادن به جنگ است و تمایلی به بازگشت به درگیری نظامی ندارد.
با این حال، رژیم ایران در این قدرتنمایی توجه ندارد که ادامه این رویکرد ممکن است نتیجهای کاملاً معکوس به همراه داشته باشد. جهان تنها نفت خود را از تنگه هرمز دریافت نمیکند و فقط به گاز قطر وابسته نیست، بلکه بخش مهمی از صادرات کودهای شیمیایی نیز از این مسیر انجام میشود و هرگونه اختلال بلندمدت در عبور آنها میتواند جهان را با بحران غذایی جدی روبرو کند.
زمامداران ایران از موقعیت دشواری که ترامپ در عرصه داخلی و خارجی با آن روبروست بهره میبرند و همچنان روی «برگ تنگه هرمز» بازی میکنند. اما ممکن است ناگهان دریابند که این برگ، همان «کارت برنده»ی بازی نیست و میتواند یکباره علیه خودشان عمل کند و به از دست رفتن همه کارتهایش بیانجامد.
*منبع: روزنامه المصری الیوم
*نویسنده: سلیمان جوده
*ترجمه و تنظیم از کیهان لندن