نظر مخالف خامنه‌‌ای با مربیان خارجی در ایران؛ حکم بود یا دیدگاه؟

By | 2019-08-08

رهبر جمهوری اسلامی ایران امروز در دیدار با جمعی از مدال‌آوران در المپیادهای علمیِ جهانی و هم‎چنین اعضای تیم ملی والیبال جوانان، خواهان حضور مربیان ایرانی در تیم‌های ملی و باشگاهی ایران شد.

آیت‌الله «علی خامنه‌ای» در این دیدار گفت: «درباره‌ سرمربی ایرانی هم همیشه اعتقادم این بوده و واقعاً معتقدم این (مربی ایرانی) برای کشور ما، باشگاه‌ها و مجموعه‌های ایرانی شایسته است.»

او البته در پایان جملاتش اضافه کرد: «البته دخالتی نمی‌کنم اما لزومی (به حضور مربی خارج) وجود ندارد.»

این نخستین بار نیست که آیت‌الله خامنه‌ای در مورد مسایل ورزشی کشور اظهارنظر مستقیم می‌کند. او برخلاف «روح‌الله خمینی»، نخستین رهبر جمهوری اسلامی ایران که فقط یک جمله معروف در مورد ورزش نکردن ولی دوست داشتن ورزشکاران به یادگار گذاشت، بارها و بارها در مورد مسایل ورزشی که البته پیوندی با سیاست و جامعه دارد هم اظهارنظر کرده است.

ریشه کلام رهبر کنونی جمهوری اسلامی ایران در مورد ورزش، با مساله رقابت با تیم‌های اسراییلی پیوند خورد. سال ۱۳۶۲، آیت‎الله خامنه‌ای در قامت رییس جمهوری ایران، در گفت‎و‎گویی تلویزیونی، به بازی تاریخی تیم‎های ملی فوتبال ایران مقابل اسراییل در زمان پهلوی اشاره کرد. ایران و اسراییل روز ۲۹ ارديبهشت ۱۳۴۷ در ورزشگاه «امجديه» (شیرودی کنونی) مقابل هم قرار گرفته بودند.
علی خامنه‌ای در آن مصاحبه گفت: «آن روزها طلبه جوانى بودم كه به تهران آمدم. جو عمومى در تهران عليه تيم اسراييل بود و بعد از مسابقه، همه مردم شادى خود را از اين پيروزى نشان مى دادند. در تاكسى هم راننده مى گفت ديديد چه طور به آن ها گل زديم كه اين ها نارضايتى ملت از همكارى شاه با اسراييل را نشان مى داد.»

این دیدگاه رییس جمهوری وقت و روایت او از آن‌چه شادمانی منحصر به فرد مردم ایران از پیروزی مقابل تیم‌ها یا ورزشکاران اسراییلی می‌خواند، دلیلی برای ادامه رقابت و تداوم پیروزی‌ها نشد.
سال ۱۳۶۳، در رقابت‎های کشتی آزاد و فرنگی جهان در شهر «کی‌یف» شوروی، «بيژن سيف‌خانى»، فرنگى كار گيلانى وزن ۷۴ كيلوگرم مقابل «رابينسون كوناشويلى» اسراییلی کشتی گرفت و پیروز شد. اما ساعاتی بعد، «على‌ اكبر ولايتى»، وزير امور خارجه وقت ایران پس از اطلاع از رویارویی با اسراییل، دستور ‎داد تمام کاروان باید به ایران برگردند. خبر شبانه به گوش کشتی گیران ایران رسید. مربیان به اتاق تک تک بازیکنان رفتند، آن‎ها را بیدار کردند و گفتند وسایل خود را جمع کنید، باید به تهران برگردیم.

دومین اظهارنظر خاص علی خامنه‌ای، به دیدار او با بازیکنان تیم ملی فوتبال ایران پس از جام جهانی ۱۹۹۸ فرانسه بازمی‌گردد. او در جمع ورزشکاران گفت: «من نمی‌خواستم بازی (با امریکا) را تماشا کنم. ساعات پایانی شب و زمان خوابم بود. اما وقتی دقایق اول بازی را دیدم، تصمیم گرفتم تا پایان بازی را تماشا کنم.»

او پیروزی مقابل امریکا در جام جهانی را «برد تاریخی ملت ایران مقابل امریکا» توصیف کرد و گفت: «قبل از این‌که با شما دیدار کنم، پیشانی حمید استیلی را بوسیدم.»

گل نخست ایران مقابل امریکا را «حمید استیلی» با ضربه سر وارد دروازه امریکا کرده بود.
اتفاق ویژه آن دیدار اما حضور و نوع پرسش «عادل فردوسی‌پور» بود. گزارش‎گر جوان صداوسیما که به تازگی می‌خواست برنامه «۹۰» را روی آنتن ببرد، از میهمانان ویژه علی خامنه‌ای به حساب می‌آمد. زمانی که نوبت به سوال عادل فردوسی‌پور جوان رسید، او به جای استفاده از القابی مانند «مقام معظم» یا آن‌چه همواره در دیدارها برای خطاب قراردادن رهبر جمهوری اسلامی استفاده می‌شود، میکروفن را گرفت و گفت: «آقای خامنه‌ای». گویی که داشت او را گزارش می‌کرد. نوع طرح پرسش عادل فردوسی‌پور، خنده مخفی حضار را در پی داشت.

برخورد علی خامنه‌ای با ورزش، با شیوه روح‌الله خمینی تفاوت‌هایی دارد. او هم طی سال‌های اخیر بیش‎تر متوجه نفوذ و قدرت ورزش در بدنه جامعه شده و هم گرایش‌هایی قلبی به برخی رشته‌های ورزشی و برخی از ورزشکاران داشته است؛ برای نمونه، رهبر جمهوری اسلامی برای هر پیروزی «حسین رضازاده»، وزنه‌بردار سنگین‌وزن ایران در رقابت‌های جهانی و المپیک، به صورت جداگانه و اختصاصی پیام تبریک می‌فرستاد. همین‌طور تیم‌های ملی والیبال، والیبال نشسته، ورزش جانبازان، کشتی و این اواخر، فوتبال به شکلی خاص مورد نظر او قرار گرفتند.

رهبر ایران گاهی ورزش را با سیاست پیوند زده، گاهی هم از برای رسیدن به سیاست از ورزش پل ساخته است. او روز ۲۴ اسفند سال ۱۳۹۱، حدود شش ماه پس از بازگشت کاروان ایران از رقابت‎های المپیک و پارالمپیک لندن، در جمع ورزشکاران گفت: «پسر جوان ما با آن خانمی که می‎خواهد مدال را به گردنش بیاندازد، دست نمی‎دهد. این خیلی ارزش دارد. ما فقط از روی تعصب مذهبی یا برای ترویج اعتقادات‎مان کاری نمی‎کنیم. این (دست ندادن با خانم‎ها) نشانه استقامت و ایستادگی و فلز محکمی است که در عنصر مردم ایران وجود دارد. این‎ها است که ارزش می‎دهد به یک ملت. این‎ها را قدر بدانید و ترویج کنید. معنویات در ورزش به ورزش کمک می‎کند. به آبروی ملی هم کمک می‎کند.»

اشاره علی خامنه‎ای به «مهرداد کرم‌زاده» بود. مرداد همان سال، پرتاب‎گر دیسک کاروان ورزشی ایران که در مسابقات پارالمپیک لندن مدال نقره گرفت، هنگام دریافت مدال، از دست دادن با «کیت میدلتون»، همسر شاهزاده «ویلیام» و عروس ملکه بریتانیا خودداری کرد.

تمجید رهبر ایران از ورزشکاری که با همسر شاهزاده ویلیام دست نداد، در حالی انجام شد که روزنامه «سان» از این رفتار قهرمان ایران انتقاد کرد و نوشت: «در فرهنگ انگلیسی، رد کردن دست خانواده سلطنتی، بی‌احترامی به کشور به‌حساب می‌آید.»

آیت‌الله خامنه‌ای هم‌چنین روز نوزدهم آذر ۱۳۹۶ با دعوت از «علی‌رضا کریمی»، کشتی‌گیری که مجبور شده بود برای روبه‎رو نشدن با رقیب اسراییلی، به حریفش ببازد، رفتار او را از سنخ کار پهلوانان نام‎داری هم‎چون «پوریای ولی» دانست. در همان روزها، اتحادیه جهانی کشتی و کمیته بین‌المللی المپیک، ورزش ایران را به دلیل آن‌چه دخالت سیاست در امور فدراسیون‌ها می‌دانست، زیر فشار تعلیق قرار داده بود.

با این حال، او روز دوم مهر۱۳۹۷ حکم نهایی در مورد مبارزه ورزشکاران ایرانی مقابل نمایندگان اسراییلی را صادر کرد. علی خامنه‌ای در دیدار با ورزشکاران مدال‌آور ایران در رقابت‌های بازی‌های آسیایی جاکارتا گفت: «جمهوری اسلامی ایران در مسابقات ورزشی با نمایندگان رژیم غاصب شرکت نخواهد کرد و معتقدیم خود این کار که سال گذشته علیرضا کریمی نمونه‌ای از آن را انجام داد، یک قهرمانی واقعی است.»

این حکم نهایی رهبر جمهوری اسلامی ایران پس از آن داده شد که «رسول خادم»، رییس وقت فدراسیون کشتی به دلیل نگرانی از تعلیق تمامیت ورزش ایران، ابتدا نامه‌ای خطاب به «شورای عالی امنیت ملی» و سپس همراه با جمعی از پیش‎کسوتان ورزش کشور، نامه‌‌ای سرگشاده برای شخص علی خامنه‌‌ای نوشت. موضوع هر دو نامه حول یک محور می‌چرخید؛ اجازه مبارزه ورزشکاران ایرانی و اسراییلی.

اما رهبر ایران حرف نهایی را زد: «نه». ولو این حکم حکومتی به قمیت تعلیق دیر یا زود یک یا چند فدراسیون ورزشی کشور باشد.

او همین‌طور پیش از این، در آذر ۱۳۹۵، ضمن انتقاد از برخی از برنامه‌های صداوسیما که در مسابقات خود هدایای مالی «نامتعارف» به بینندگان پرداخت می‌کردند، از جنجال‌های یک برنامه به صورت غیرمستقیم انتقاد کرد و دعواهای شفاهی مدیران ورزشی در آن را برای مردم ناکارآمد و مضر دانست. علی خامنه‌ای اشاره‌ای غیرمستقیم به برنامه ۹۰ داشت که کمی بعد به دست «علی فروغی»، پسر باجناق «حدادعادل» و مدیرکنونی شبکه سه سیما تعطیل شد.

حالا پایگاه خبری رهبر جمهوری اسلامی ایران در بخشی از گزارش دیدار امروز او با بازیکنان تیم ملی والیبال که به مقام قهرمانی جهان رسیده‌اند، نوشته است: «آیت‌الله خامنه‌ای کسب این موفقیت بزرگ را با سرمربی ایرانی بسیار خرسندکننده و مهم دانستند و تأکید کردند که من همواره معتقد بوده‌ام که مجموعه‌های ورزشی کشور شایسته است، سرمربی ایرانی داشته باشند.»

اگر تنها رشته‌های ورزشی مورد نظر و در چشم رهبر جمهوری اسلامی ایران را بررسی کنیم، مربیانی مانند «مارک ویلموتس» سرمربی تیم ملی فوتبال ایران، «آندره‌آ استراماچونی» سرمربی «استقلال»، «گابریل کالدرون» سرمربی «پرسپولیس»، «مصطفی دنیزلی» سرمربی «تراکتورسازی»، «دراگان اسکوچیچ» سرمربی «نفت آبادان» و «ایگور اسکوچیچ» سرمربی تیم ملی والیبال ایران از مربیانی هستند که مورد پذیرش و تایید رهبر ایران قرار نمی‌گیرند.

هرچند که پیش از این، «کارلوس کی‌روش» سرمربی وقت تیم ملی ایران موفق شده بود در دو بازه زمانی، با تشکر از علی خامنه‌ای، جلوی تزلزل پایگاه خود در فدراسیون فوتبال ایران را بگیرد. او یک بار مهر ۱۳۹۷ با اشاره به سخنان رهبر ایران در مورد نمایش دروازه‌بان تیم ملی مقابل پرتغال گفت: «همان طور که مطلع هستید، مقام معظم رهبری در سخنان‌شان از تیم ملی قدردانی کردند که این صحبت‌ها برای من و بازیکنان باعث افتخار و قوت قلب بود. مطمئنا فرمایش‌های ایشان برای ما الهام بخش خواهد بود و از صمیم قلب از طرف خودم و تک تک بازیکنان از ایشان تشکر می‌کنم.»

او بار دیگر دی ۱۳۹۷ جمله‌ای سیاست‌مدارانه به زبان آورد: «در حالی که وزیر ورزش و جوانان باید تحت هر شرایطی از من، تیمم و همه همکارانم حمایت می‎کرد، هیچ گاه این زحمت را به خود نداد. بعد از پیام تشکر رهبر انقلاب پس از جام جهانی، وزارت ورزش کاملاً علیه من شد.»

علی خامنه‌ای تیر ۱۳۹۷، پس از رقابت‌های جام جهانی فوتبال، در حالی که می‌خواست از عملکرد اقتصادی دولت انتقاد کند، در دیدار با کابینه «حسن روحانی»، رییس جمهوری ایران گفته بود: «از تیم اقتصادی دولت می‌خواهم مثل تیم‌ملی فوتبال‌مان که در رقابت‌های جام‌جهانی دلاورانه و با اقتدار جنگیدند و کاری کردند کارستان و به‌ویژه آن دروازه‌بان خوب تیم، برای حل مشکلات تلاش کنند.»
ایران‌وایر:پیام یونسی‌پور