– سدهای وشمگیر، گلستان و بوستان در استان گلستان و سد رودبال داراب فارس و سد شمیل و نیان در استان هرمزگان کاملا خشک شدهاند.
– ۱۹ سد شامل سدهای لار در استان تهران با ۳ درصد پرشدگی، سدهای لتیان و ماملو با ۱۴ درصد پرشدگی و سدهای دوستی و طرق در استان خراسان «رضوی» هرکدام با ۵ درصد پرشدگی دچار خشکی شدهاند.
– مظفر زیودار مدیر مطالعات شرکت آب منطقهای لرستان هم از خشکشدن کامل رودخانه «کشکان» در شهرستان پلدختر خبر داده است.
– بر اساس آخرین تصاویر منتشر شده از سوی ناسا، دریاچه ارومیه بطور کامل خشک شده و دیگر اثری از این دریاچه در تصاویر هوایی دیده نمیشود.
– یکی از ساکنان کهریزک در جنوب تهران گفته دیوارهای خانه ما در طول پنج سال گذشته چندین بار ترک خورده است، اول فکر میکردیم به دلیل ساخت و ساز مترو است، اما همسایهها میگویند، زمین دارد پایین میرود.
بحران کمبود آب با خشک شدن سریالی رودخانهها، سدها، تالابها و دریاچهها ادامه دارد. فرونشست به عنوان یکی از عوارض خشکسالی در کشور گسترده شده و آخرین آمارها از ترک خوردن خانهها در جنوب استان تهران به علت فرونشست حکایت دارد.
در آخرین روزهای سال آبی، خشکسالی شدید سدهای کشور را یکی پس از دیگری بیآب کرده است. آخرین آمارها نشان میدهد سدهای وشمگیر، گلستان و بوستان در استان گلستان و سد رودبال داراب فارس و سد شمیل و نیان در استان هرمزگان کاملا خشک شدهاند.
در کنار خشکی کامل پنج سد مهم کشور، سدهای دیگر نیز وضعیت خوبی ندارند و ۱۹ سد بزرگ دیگر کشور نیز پرشدگی کمتر از ۱۵ درصد دارند. همچنین چاه نیمههای سیستان و بلوچستان هم ۱۳ درصد پرشدگی دارند.
بر اساس آمارهای شرکت مدیریت منابع آب ایران از ابتدای این سال آبی یعنی مهر ۱۴۰۳ تا ۱۵ شهریورماه از مجموع سدهای بزرگ کشور ۱۹ سد شامل سدهای لار در استان تهران با ۳ درصد پرشدگی، سدهای لتیان و ماملو با ۱۴ درصد پرشدگی و سدهای دوستی و طرق در استان خراسان رضوی هرکدام با ۵ درصد پرشدگی دچار خشکی شدهاند.
سدهای «پانزده خرداد» در حوضه آبریز قمرود که ۸ درصد پرشدگی و سد بوکان در آذربایجان غربی ۱۴ درصد پرشدگی دارد؛ سدهای استقلال، سرنی به ترتیب ۳ درصد و ۱۲ درصد پرشدگی دارند.
سدهای سفیدرود گیلان ۳ درصد پرشدگی دارد، سد تهم زنجان ۹ درصد پرشدگی دارد، سد تنگوئیه سیرجان با ۷ درصد و سد نسا کرمان هم با ۷ درصد پرشدگی در شرایط آبی بغرنجی به سر میبرند.
خشکی سدها در استانهای مختلف نشاندهنده کاهش بارندگیها است؛ موضوعی که در کنار از بین رفتن منابع آب زیرزمینی و مدیریت ناکارآمد جمهوری اسلامی در مدیریت آب، سبب خشک شدن رودخانهها و تالابها و دریاچهها نیز شده است.
مظفر زیودار مدیر مطالعات شرکت آب منطقهای لرستان هم از خشکشدن کامل رودخانه «کشکان» در شهرستان پلدختر خبر داده است.
مدیر مطالعات شرکت آب منطقهای لرستان گفته دبی رودخانه «کشکان» در محل پلدختر در امرداد امسال نسبت به سال گذشته ۱۰۰ درصد کاهش یافت.
او افزوده «در حوضه کرخه که از تلاقی «سیمره» و «کشکان» در جنوب پلدختر تشکیل میشود متوسط دبی سرشاخهها در مرداد سال آبی جاری حدود ۰.۲ مترمکعب بر ثانیه بوده که نسبت به مرداد سال قبل با حدود ۱.۶ مترمکعب بر ثانیه، حدود ۸۹ درصد و نسبت به متوسط بلندمدت با حدود ۳ مترمکعب بر ثانیه، حدود ۹۴ درصد کاهش داشته است.»
بر اساس آخرین تصاویر منتشر شده از سوی ناسا، دریاچه ارومیه بطور کامل خشک شده و دیگر اثری از این دریاچه در تصاویر هوایی دیده نمیشود. پیشتر کارشناسان نسبت به احتمال خشک شدن کامل دریاچه ارومیه هشدار داده بودند.
یکی از آثار خشکسالی بیسابقهای که در سالهای گذشته و زیر سایه بیاعتنایی مقامات جمهوری اسلامی به بحرانهای زیست محیطی کشور را فرا گرفته، گسترش فرونشست است.
فرونشست زمین که کارشناسان از آن به عنوان «زلزله خاموش» نام میبرند همه استانهای ایران را درگیر کرده و در برخی از استانها شرایطی هشدارآمیز را ایجاد کرده است.
برای نمونه فرونشست در استان ۱۸ میلیونی تهران و اطراف به تهدیدی جدی علیه جان شهروندان تبدیل شده است. رضا شهبازی مدیرکل سابق مرکز زمینشناسی و اکتشافات معدنی منطقه شمال شرق کشور اعلام کرده «اطراف فرودگاه بینالمللی «امام» شکافهای عمیقی در زمین پدیدار شده است. یکی از ساکنان کهریزک در جنوب تهران گفته دیوارهای خانه ما در طول پنج سال گذشته چندین بار ترک خورده است، اول فکر میکردیم به دلیل ساخت و ساز مترو است، اما همسایهها میگویند، زمین دارد پایین میرود.»
بر اساس دادههای مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرداری ایران، دشت جنوب و جنوب غربی تهران با نرخ متوسط سالانه ۲۵ تا ۲۷ سانتیمتر، یکی از بالاترین نرخهای فرونشست در جهان را تجربه میکند، این رقم در برخی مناطق خاص، مانند دشت ورامین، حتی به ۳۶ سانتیمتر در سال نیز میرسد، که شش برابر میانگین جهانی محسوب میشود.
رضا شهبازی، هشدار داده «وضعیت فرونشست به حدی بحرانی است که باید از عبارت «فاجعه ملی» استفاده کنیم.»
او گفته ما در تهران شاهد تخلیه مخازن آب زیرزمینی در مقیاسی وسیع هستیم، وقتی آب این سفرهها را بیرون میکشید، مانند آن است که اسفنجی را فشار دهید؛ زمین منقبض میشود و برای همیشه ظرفیت ذخیرهسازی خود را از دست میدهد.
رضا شهبازی تأکید کرده ادامه این روند میتواند به ترکیدن لولههای اصلی آب و فاضلاب، آسیب به خطوط ریلی و مترو، و حتی بی ثبات کردن شالوده ساختمانها و برجها منجر شود.
کارشناسان محیط زیست هشدار می دهند که ادامه این روند می تواند منجر به غیرقابل سکونت شدن بخش هایی از تهران در آینده نزدیک شود. به گفته علی بیت اللهی، متخصص علوم زمین، استان های تهران، اصفهان، البرز و کرمان که ۴۰ درصد جمعیت کشور را در خود جای داده اند، در کانون فرونشست قرار دارند.
محمد آقامیری رئیس کمیته عمران شورای اسلامی شهر تهران هفته گذشته به خبرنگاران گفته بود «آمار فرونشست تهران محرمانه است و نمیتوانم آن را بیان کنم. همین قدر بدانید که این آمار وحشتناک است.»
رئیس کمیته عمران شورای اسلامی شهر تهران گفته بود که در منطقه ۱۸ شهرداری تهران که از نقاط اصلی روی آبخوان زیر شهر تهران به شمار میرود، برداشت بیرویه آب از سفره زیرزمینی به حدی بوده که این منطقه اکنون با ۲۰ سانتیمتر فرونشست مواجه شده است.
آمارها نشان میدهد بیشترین میزان فرونشست، به دشت بهرمان در استان کرمان با ۳۱ سانتیمتر و نیز یکی از مناطق تهران با حدود ۳۰ سانتیمتر مربوط میشود.