تباهکارانی برای تمام فصول

تبلور بیداری ایرانیان از خواب عمیق عقب‌ماندگی، در دوران جنبش مشروطه به وقوع پیوست. مهمترین عامل موثر بر عقب‌ماندگی از پیشرفت جهانی اما، تفکر ارتجاعی بود که با تحمیق مردم و در پوشش دین و مذهب با دانش و تجدد و آزادی مقابله می‌کرد. چنانکه احمد کسروی اندیشمند تاریخ معاصر ایران در کتاب «شیعیگری» می‌نویسد: «چون مشروطه برخاست و ناسازگاری ملایی با آن دستگاه روشن گردید کسانی که بهره از پاکدلی و نیکخواهی می‌‌داشتند، خود را به کنار کشیدند و نماندند در ملایی، مگر تیره دَرونانی که از زندگی جز شکم‌پرستی و کامگزاری را نفهمیده‌اند و از نیکخواهی و دلسوزی به مردم به یکبار بی‌‌بهره‌اند.»