روز پنجشنبه، ۲۶تیر۱۴۰۴ خبرگزاری «رکنا» در گزارشی وضعیت معیشتی در استانهای خوزستان، کرمان و هرمزگان را وخیم اعلام کرد و نوشت این سه استان در رتبه اول تا سوم شاخص «فلاکت» در کشور قرار دارند.
این گزارش تصریح کرده است «در حالی که خوزستان بر نفت تکیه داده، کرمان بر مس و زغالسنگ و هرمزگان بر بنادرش، شاخص فلاکت در این سه استان به مرزهای بیسابقهای رسیده است. طبق دادههای رسمی مرکز آمار، شاخص فلاکت در بهار ۱۴۰۴ به عدد بحرانی ۴۲.۲ رسیده، اما در این سه استان، آمار به مرزهای فاجعهبار نزدیک شده است.»
شاخص فلاکت چیست؟
شاخص فلاکت از مجموع نرخ تورم سالانه و نرخ بیکاری فصلی بهدست میآید.
این شاخص نمایانکننده سطح فشار اقتصادی و معیشتی بر جامعه است. در ایران بهدلیل معضلات متعدد اقتصادی، نرخ فزاینده تورم، بیکاری شهروندان و پایین بودن قدرت خرید شهروندان میتواند منجر به بیثباتی روانی و اجتماعی در برخی استانها شود.
بر اساس آمارهای منتشر شده در بهار۱۴۰۴ شاخص فلاکت نسبت به زمان مشابه در سال گذشته دو واحد رشد داشته و بهرغم وضعیت نابهسامان در کل کشور سه استان پهناور خوزستان، کرمان و هرمزگان وضعیت نگرانکنندهتری دارند.
خوزستان با رقم ۴۶.۶ در صدر شاخص فلاکت
خوزستان با ثبت شاخص فلاکت ۴۶.۶، بالاترین رقم در میان استانهای کشور را بهخود اختصاص داده است. خوزستان که بهعنوان ثروت ایران بر بستری از منابع عظیم نفت، گاز، نیشکر، فولاد، آبهای سطحی و بنادر آزاد گسترده شده در سال جدید با نرخ تورم ۳۵.۶ درصدی و بیکاری ۱۱ درصدی، در صدر جدول فشارهای معیشتی ایران است.
آنچه مردم خوزستان را در سالهای گذشته بهستوه آورده علاوه بر همه آنچه گفته شد بحرانهای متعدد زیست محیطی، مهاجرتهای اقلیمی، ضعف زیرساختهای بهداشتی و آموزشی و فساد ساختاری در تخصیص منابع است.
کرمان با ۴۵.۹ در رتبه دوم شاخص فلاکت
شاخص فلاکت برای کرمان بعد از خوزستان در رتبه دوم و رقم ۴۵.۹ ثبت شده است. استانی که به گواه گزارشات منتشر شده به منابع غنی همچون مس، زغالسنگ، سنگآهن، انرژی خورشیدی و زمینهای حاصلخیز دسترسی دارد اما استخراج از منابع این استان هیچ اثری بر بهبود کیفیت ساکنان آن نداشته است.
خبرگزاری رکنا از مهمترین مشکلات موجود در کرمان به «تورم بالا در کالاهای مصرفی، دستمزد پایین کارگران معدن، مهاجرت جوانان بهدلیل نبود فرصت شغلی و ضعف دسترسی به تسهیلات بانکی در مناطق روستایی» اشاره کرده است.
رتبه سوم شاخص فلاکت برای هرمزگان
هرمزگان بهرغم موقعیت استراتژیک در خلیجفارس و نقش مهمی که در تجارت دریایی ایران ایفا میکند در رتبه سوم شاخص فلاکت کشور قرار گرفته است.
این استان با مشکلات متعددی همچون رشد حاشیهنشینی، مسکنهای غیررسمی، آموزش ناکافی و تورم بالا مواجه است و بر اساس آمارهای رسمی، شکاف درآمدی شدید میان مناطق بندری و حاشیهنشینان آن وجود دارد.
شاخص فلاکت؛ بازتاب سیاستهای نامتوازن
رکنا در ادامه گزارش خود از شاخص فلاکت نه بهعنوان یک عدد، بلکه بهعنوان بازتابی از «سیاستهای نامتوازن، برنامهریزیهای غیرواقعگرا و گسست اجتماعی در برخی از مهمترین استانهای کشور» یاد کرده و نوشته است: «وقتی مناطق ثروتمند از نظر منابع در صدر فلاکت قرار میگیرند، این یعنی توزیع منابع و رفاه بهدرستی انجام نشده است.»
این گزارش در انتها هشدار داده است که چنین وضعیتی در نهایت به گسترده شدن «نارضایتی اجتماعی، مهاجرت و حتی بیثباتی منطقهای» منجر خواهد شد و خواهان آن شده که دولت «تغییر استانداران» را بهعنوان راهحلی کوتاهمدت در دستور کار قرار دهد.