جیدی ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا روز سهشنبه ۱۷ فوریه پس از مذاکرات ژنو گفت که جمهوری اسلامی با همه “خطوط قرمز” تعیینشده از سوی دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، برای دستیابی به یک راهحل دیپلماتیک موافقت نکرده است.
جیدی ونس در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز تاکید کرد: «دربرخی موارد نشست پیشرفت خوبی داشته است؛ ایرانیها موافقت کردند بعداً دوباره دیدار کنند. اما در برخی موارد دیگر، کاملاً روشن بود که رئیسجمهور چند خط قرمز تعیین کرده که ایرانیها هنوز واقعاً حاضر نیستند آن را بپذیرند و دربارهاش وارد روند حلوفصل شوند.»
اسرائیل منتظر اطلاعات بیشتر از نتایج نشست ژنو است
از سوی دیگر اظهارات خوشبینانه هر دو طرف ایرانی و آمریکایی، امید به ادامه گفتوگوها میان واشنگتن و تهران را افزایش داده است. اسرائیل خود را برای حالتی آماده میکند که موضوع موشکهای بالستیک از دستور کار حذف شود یا به مذاکرات بعدی موکول گردد. به گزارش منابع رسانهای اسرائیل در چارچوب آمادگیها برای این کارزار، فرمانده جبهه داخلی اسرائیل فردا در یک نشست محرمانه کنست شرکت خواهد کرد.
شای کلاپر، فرمانده جبهه داخلی اسرائیل، در چارچوب آمادگیها برای یک عملیات احتمالی علیه جمهوری اسلامی، فردا در نشست محرمانه کنست شرکت خواهد کرد. سرلشکر کلاپر انتظار میرود گزارشی امنیتی و محرمانه به اعضای کمیته امور خارجه و دفاع ارائه دهد. محور این گفتوگوها آمادگی برای مقابله با شلیک موشکها و پهپادها به جبهه داخلی اسرائیل خواهد بود.
تلویزیون کان اسرائیل در تحلیلی گفت که اگر گفتوگوهای میان واشنگتن و تهران همانگونه که اظهارات خوشبینانه سهشنبه نشان میدهد پیشرفت کند، اسرائیل با یک دوراهی درباره نحوه اقدام صحیح روبهرو خواهد شد: «یا محدودیتی برای موشکهای بالستیک در توافق گنجانده نشود، یا این موضوع به مذاکرات بعدی موکول گردد.»
پس از پایان دور مذاکرات در ژنو، عباس عراقچی ، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، امروز اعلام کرد که میان طرفها پیشرفتهایی حاصل شده است. او گفت: «ما با ایالات متحده بر سر اصول اساسی به توافق رسیدهایم. اکنون هر دو طرف بر روی اسناد توافق کار خواهند کرد.»
عراقچی افزود: «پنجره زمانی جدیدی گشوده خواهد شد. امیدواریم مذاکرات به راهحلی پایدار منجر شود که منافع همه طرفها را تأمین کند.» او همچنین تأکید کرد: «جمهوری اسلامی همچنان بهطور کامل آماده دفاع در برابر هرگونه تهدید یا تجاوز است. پیامدهای هرگونه حمله به ایران محدود به مرزهای آن نخواهد ماند.»
در عین حال، عراقچی خاطرنشان کرد که هنوز مسائل اختلافی دیگری نیز وجود دارد. او که به نقل از الجزیره سخن میگفت، افزود: «در این دور نسبت به دور پیشین گفتوگوهای جدیتری انجام دادیم. فضا سازنده بود و ایدههای جدیدی مطرح و با جدیت فراوان بررسی شد.»
اعزام ۵۰ جنگنده آمریکایی به منطقه
ایالات متحده در چارچوب افزایش حضور نظامی خود در برابر جمهوری اسلامی، طی ۲۴ ساعت گذشته بیش از ۵۰ جنگنده را به خاورمیانه اعزام کرده است. وبسایت آکسیوس به نقل از یک مقام آمریکایی این خبر را روز سهشنبه ۱۷ فوریه منتشر کرد.
بنا به گزارشها، شماری از جنگندههای اف ۱۶، اف ۲۲ و اف ۳۵ توسط رهگیرهای مستقل پرواز در حال حرکت به سمت خاورمیانه مشاهده شدهاند.
این تقویت نظامی آمریکا همزمان با مذاکرات غیرمستقیم با مقامهای ایرانی درباره برنامه هستهای ایران صورت میگیرد. یک مقام آمریکایی به روزنامه جروزالم پست گفت که در گفتوگوهای روز سهشنبه در ژنو پیشرفتهایی حاصل شده، اما تأکید کرد که هنوز جزئیات بسیاری باید مورد بحث قرار گیرد.
این مقام افزود جمهوری اسلامی اعلام کرده که طی دو هفته آینده پیشنهادهای مفصلی برای کاهش اختلافات با واشنگتن ارائه خواهد کرد. او گفت: «ایرانیها اعلام کردند که طی دو هفته آینده با پیشنهادهای دقیق بازخواهند گشت تا برخی از شکافهای موجود در مواضع دو طرف را برطرف کنند. نشستها خوب بود، اما فاصلهها همچنان زیاد است و برای رسیدن به توافق کار زیادی باقی مانده است.»
اعزام ناوهای هواپیمابر به منطقه
هفته گذشته رسانههای آمریکایی گزارش دادند که ایالات متحده قصد دارد بزرگترین ناو هواپیمابر خود، یعنی جرالد فورد را برای تقویت نیروهایش پیش از احتمال رویارویی با نیروهای ایرانی به خاورمیانه اعزام کند.
این ناو و کشتیهای همراه آن پیشتر در منطقه کارائیب مستقر بودند و بنا به گفته چهار مقام ناشناس آمریکایی، روز پنجشنبه از مقصد جدید خود مطلع شدند.
همچنین ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن همراه دیگر تجهیزات مهم هوایی و دریایی از ماه ژانویه در منطقه مستقر بوده است.
برگزاری مراسم چهلم جانباختگان تحت شرایط امنیتی
در روز سهشنبه ۲۸ بهمن مراسم چهلم جانباختگان در بسیاری از شهرها و نقاط ایران برگزار شد. شاهدان عینی و خانوادههای جانباختگان خبر میدهند که نهادهای امنیتی تماسهای خود را افزایش داده و دست به احضار و تهدید خانوادهها و دوستان زده و از برگزاری مراسم سوگواری جلوگیری میکنند. به گفته برخی از بستگان برگزاری محدود مراسم در خانه یا حضور بر مزار جانباختگان نیز با هشدار و فشار مواجه شده است.
خانواده برخی جانباختگان از تعطیلی گورستانها همزمان با چهلم کشتهشدگان اعتراضات اخیر خبر دادند. نیروهای امنیتی در برخی از گورستانهای ایران از جمله در بهشت زهرای تهران مستقر شدهاند.
این در حالی است که پیشتر شماری از خانوادهها برای برگزاری مراسم چهلم جاویدنامان در روزهای ۲۸ و ۲۹ بهمن فراخوان داده بودند.
نیروهای امنیتی بر خلاف وعدههای دولت پزشکیان به خانوادهها در مورد بازداشتیها اطلاعی نمیدهند و در مقابل دست به بازداشت بستگان میزنند. سرنوشت بسیاری از بازداشتشدگان هنوز ناروشن است.
در بسیاری از نقاط ایران نیروهای سرکوب دست به قطع یا اختلال در اینترنت زدهاند تا از خبررسانی مراسم سوگواری جلوگیری کنند. در آراک، ابدانان و مشهد اختلات اینترنتی مشاهده شده و در آبدانان نیروهای انتظامی به روی سوگواران شلیک کردهاند.
همزمان با این برخوردها، گزارشها از قطع و اختلال شدید اینترنت در آبدانان و مشهد حکایت دارد؛ اقدامی که همزمان با سرکوب میدانی، دسترسی به اطلاعرسانی و ثبت وقایع را مختل کرده است.
برخورد نیروهای امنیتی با سوگواران نشان میدهد که رژیم نهتنها بهشکلی خشونتبار و گسترده دست به کشتار معترضان زده است، بلکه حالا خود بهعنوان عامل کشتار از برگزاری مراسم سوگواری مردم نیز جلوگیری میکند.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی که مسبب اصلی کشتار اخیر است در روز سهشنبه گفت: «خونهایی بر زمین ریخته شد. ما به خاطر خونهایی که ریخته شد داغداریم. یک عدهای خود آن مفسدین و فتنهگران و کودتاچیها بودند، یک عده آنها بودند که اجل مهلتشان نداد و به درک واصل شدند و سر و کارشان با خداست. لکن یک عده دیگر هم بودند که جزو آنها نبودند.»
شمار کشتهشدگان خیزش دیماه در حدی است که برخی این کشتار را “بزرگترین قتل عام تاریخ معاصر ایران” قلمداد کردهاند.
شاهرخ خیامی
دویچه وله