سایت خبری اکسیوس در گزارشی با استناد به دو مقام آگاه و یک مقام آمریکایی خبر داد، در حالی که چشمانداز مذاکرات تهران و واشنگتن همچنان نامعلوم است، جمهوری اسلامی پیشنهاد تازهای برای پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز ارائه کرده است. طبق این پیشنهاد که تهران از طریق میانجیها به واشنگتن منتقل کرده، خواسته شده که نخست تنگه هرمز بازگشایی و جنگ متوقف شود، اما مذکرات هستهای به مرحلهای بعدی موکول گردد.
به نوشته اکسیوس در داخل حاکمیت جمهوری اسلامی اختلافنظرهایی درباره ابعاد امتیازدهی در پرونده هستهای وجود دارد و به گفته منابعی که این سایت خبری به آنها استناد کرد، طرح جدید تلاش میکند با کنار گذاشتن موقت این موضوع، مسیر دستیابی به توافقی سریعتر را باز کند.
در گزارش اکسیوس آماده است، چنین توافقی اما ممکن است اهرم فشار ایالات متحده را تضعیف کند، زیرا رفع محاصره و پایان جنگ، دست دولت آمریکا برای واداشتن جمهوری اسلامی به کاهش ذخایر اورانیوم غنیشده و توقف غنیسازی را محدودتر میکند؛ این هر دو موضوع اهداف اصلی دونالد ترامپ بوده است.
به نوشته این سایت خبری، رئیس جمهور آمریکا قرار است دوشنبه ۲۷ آوریل (۷ اردیبهشت) با تیم ارشد امنیت ملی و سیاست خارجی خود نشستی در “اتاق وضعیت” برگزار کرده تا بنبست مذکرات با ایران و همچنین گزینههای پیش رو در جنگ را برای برداشتن گامهای بعدی مورد بررسی قرار دهد.
ترامپ یکشنبه ۲۶ آوریل (۶ اردیبهشت) در مصاحبه با شبکه خبری “فاکس نیوز” گفت، قصد دارد به محاصره دریایی ایران ادامه دهد و امیدوار است جمهوری اسلامی را به عقبنشینی وادار کند، زیرا به گفته او تا چند روز آینده مخازن ذخیره نفت ایران پر میشود و تاسیسات نفتی آن در معرض فروپاشی قرار میگیرند.
رئیس جمهور آمریکا در این باره افزود: «وقتی حجم عظیمی از نفت در سیستم شما در جریان است، اگر این خط به هر دلیلی بسته شود، چون نمیتوانید آن را به مخازن یا کشتیها منتقل کنید، آن خط از درون منفجر میشود. میگویند فقط حدود سه روز تا وقوع این اتفاق زمان دارند.»
به نوشته اکسیوس، بحران مذاکرات پس از آن عمیقتر شد که سفر عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی به پاکستان بدون دستیابی به پیشرفت پایان یافت. کاخ سفید پیشتر اعلام کرده بود نمایندگان ترامپ، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، قرار است در اسلامآباد با عراقچی دیدار کنند، اما عدم تعهد جمهوری اسلامی به این دیدار باعث شد ترامپ این سفر را لغو کند.
ترامپ در این رابطه تصریح کرد: «هیچ دلیلی ندارد آنها را برای یک پرواز ۱۸ ساعته بفرستیم… میتوانیم همان کار را از طریق تلفن انجام دهیم. اگر [حکومت] ایران بخواهد، میتواند با ما تماس بگیرد.»
منابع آگاه به اکسیوس گفتهاند، عراقچی در گفتوگو با میانجیها تاکید کرده که در داخل ایران اجماع روشنی درباره نحوه پاسخ به مطالبات واشنگتن وجود ندارد. آمریکا خواستار توقف غنیسازی اورانیوم برای دستکم یک دهه و خروج ذخایر اورانیوم غنیشده از ایران است، در حالی که جمهوری اسلامی این شروط را نکته مورد اختلاف میداند.
پیشنهاد جدید جمهوری اسلامی که از طریق میانجیهای پاکستانی منتقل شده، بر حل بحران تنگه هرمز و رفع محاصره متمرکز است و مذاکرات هستهای را به مرحلهای بعدی موکول میکند. به نوشته اکسیوس کاخ سفید دریافت این پیشنهاد را تایید کرده، اما هنوز مشخص نیست آیا واشنگتن آماده بررسی آن خواهد بود یا نه.
اولیویا ویلز، سخنگوی کاخ سفید به پاسخ به اکسیوس در این باره گفت: «این مذاکرات دیپلماتیک حساس است و ایالات متحده از طریق رسانهها مذاکره نخواهد کرد. همانطور که رئیسجمهور گفته است، آمریکا برگههای برنده را در دست دارد و تنها توافقی را قبول خواهد کرد که منافع مردم آمریکا را در اولویت قرار دهد و هرگز اجازه دستیابی ایران به سلاح هستهای را ندهد.»
آرش رضایی