وبسایت «اقتصاد نیوز» گزارش داده از رواج خرید قسطی اقلام ضروری خوراکی و بهداشتی در ایران به علت سقوط قدرت خرید خانوارها خبر داده و نوشته تابلوهای «قسطی ببر» برای اجناسی مثل لبنیات، شویندهها و اقلام بهداشتی در مغازههای خردهفروشی به چشم میخورد.
وبسایت «اقتصاد نیوز» با انتشار گزارشی از سقوط قدرت خرید خانوارها و گرانی روزافزون کالاها در ایران نوشته در سال ۱۴۰۵، وقتی خانوادهای به فروشگاه میرسد و قیمت یخچال یا ماشین لباسشویی را میبیند، اغلب چشمانش از تعجب گشاد میشود. افزایش قیمتها بهقدری عجیب و سرسام آور شده که خرید کالای نو برای بسیاری دیگر امکانپذیر نیست. در نتیجه، بازار کالاهای دستدوم بهطرز چشمگیری رونق گرفته است.
این گزارش افزوده در یکی از محلههای مرکزی شهر تهران، خانوادهای که قبلاً همیشه ترجیح میداد کالاهای برقی را نو بخرد، وقتی جاروبرقیشان خراب شد، به جای پرداخت ۱۵ میلیون تومان برای نمونه نو، با ۶ میلیون تومان یک مدل دستدوم مشابه خریداری کردند. این اتفاق تنها برای لوازم بزرگ خانگی نیست بلکه؛ مبلمان، فرش و حتی لوازم برقی کوچک نیز مسیر مشابهی را طی کردند.
نکته قابل توجه در این گزارش رواج یافتن خرید قسطی برای اقلام ضروری و مصرفی روزانه خانوارها مانند مواد خوراکی و بهداشتی است: خریدهای معمول و حتی مصرفیِ روزمره نیز به شیوه قسطی انجام میشود. فروشگاههای زنجیرهای و خردهفروشیها اکنون بستههای محصولات غذایی و اقلام ضروری را با امکان پرداخت ۴ تا ۸ قسط به مشتریان عرضه میکنند. حتی در فروشگاههای کوچکتر، و پوسترهای تبلیغاتی «قسطی ببر» برای اجناسی مثل لبنیات، شویندهها و اقلام بهداشتی به چشم میخورد.
«اقتصاد نیوز» تأکید کرده این تغییر نشاندهنده کاهش قدرت نقدینگی خانوارها است؛ یعنی وقتی حتی اقلام ضروری هم نیازمند تقسیط پرداخت میشوند، بهوضوح تورم اثرات خود را در معیشت خانوار برجای گذاشته است.
از سوی دیگر بسیاری از خانوارها برای اقلام مختلف از لوازم برقی گرفته تا پوشاک به سراغ فروشگاههای دستدوم فروشی میروند چون توان پرداخت قیمت کالای نو را ندارند.
در همین رابطه «اقتصاد نیوز» نوشته کاهش قدرت خرید، هزینههای ثابت سنگینتر و انتظار بیثباتتر شدن اقتصاد سه عاملی هستند که سبب تغییر در الگوی خرید و روی آوردن مردم به خرید کالاهای دست دوم شده است.
این گزارش افزوده این تغییرات تنها انتخاب اقتصادی نیست؛ بلکه واکنشی مستقیم به فشار تورم، کاهش قدرت خرید و بیثباتی اقتصادی است که زندگی روزمره خانوارها را تحت تأثیر قرار داده است.
جزییات گزارش مرکز آمار ایران از تورم نقطهای خوراکیها در فروردین ۱۴۰۵ نشان میدهد نرخ تورم کالاهای اساسی به ۱۴۸ درصد رسیده که فشار زیادی بر خانوارها وارد کرده است. رقمی که بیانگر نزدیک به ۲/۵ برابر شدن هزینه تأمین اقلام اصلی غذایی خانوارها در یک سال است.
در میان این کالاها، روغن مایع با تورم ۳۰۸ درصدی بیشترین افزایش را ثبت کرده و قیمت آن به حدود ۴ برابر سال قبل رسیده است. پس از آن مرغ با ۱۹۱ درصد و برنج ایرانی با ۱۷۳ درصد رشد قیمت قرار دارند.
کالاهای خوراکی اساسی در روزهای گذشته نیز همچنان با افزایش قیمت روبرو بودهاند. برای نمونه قیمت هر کیلو مرغ از ۳۸۰ هزار تومان در هفته گذشته به ۴۵۰ هزار تومان در هفته جاری افزایش پیدا کرده است و یک مرغ متوسط حدود یک میلیون تومان قیمت دارد.
انجمن صنایع فرآوردههای لبنی بامداد روزچهارشنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ خبر داد بر اساس مصوبه جدید، قیمت هر کیلو شیر خام با ۲/۳ درصد چربی به ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان افزایش یافت.
ساعتی بعد سخنگوی انجمن صنایع فرآورده های لبنی اعلام کرد با توجه به افزایش قیمت شیرخام و اثر آن بر قیمت تمام شده تولید، قیمت محصولات لبنی ۲۰ درصد رشد خواهد داشت.
میراسلام تیموری رئیس هیأتمدیره انجمن صنایع لبنی به تازگی با اشاره به افزایش پیدرپی قیمت لبنیات گفته علت این موضوع افزایش مداوم هزینه تولید است بطوریکه در گذشته تولیدکننده سالی یک یا شاید دو بار با افزایش هزینه تولید روبرو میشد اما اکنون تقریبا هر دو ماه افزایش هزینه تولید اتفاق میافتد.
گرانی پرسرعت کالاها و خدمات با واکنش برخی رسانههای حکومتی نیز روبرو شده است. از جمله روزنامه «جمهوری اسلامی» با تأکید بر اینکه «دولت امروز باید جلوی گرانی را بگیرد» نوشته «انتظار مردم اینست که تلاشهای دولتمردان به جلوگیری از گرانیها منجر شود و مردم از فشارهای روزافزون افزایش قیمتها در امان بمانند.»
این مطلب بدون اشاره مستقیم به افزایش نارضایتی مردم از جمهوری اسلامی با افزایش تورم، نوشته «جلوگیری از گرانیها باید مهمترین محور خدمترسانی باشد تا مردم بتوانند با خیال راحت در صحنههای دفاع از کشور حضور داشته باشند.»