فرانس ۲۴ به ویدیوها و اسنادی دست یافته است که نشان میدهد نیروهای نظامی ایران با هدف آمادهسازی برای احتمال دور تازهای از درگیریها در حال آموزش استفاده از موشکهای دوشپرتاب «منپدز» هستند. بنابر این گزارش، ایران در جریان جنگ اخیر با استفاده از این سامانه دهها هواپیمای آمریکایی را هدف قرار داد.
به گزارش فرانس ۲۴، بنابر گزارشی که سرویس پژوهشی کنگره آمریکا در ۱۳ مه منتشر شد، دستکم ۴۲ هواپیمای آمریکایی در جریان جنگ اخیر با ایران نابود شدند یا آسیب دیدند. اگرچه این گزارش علت دقیق آسیب در هر مورد را روشن نمیکند، توضیحات آن نشان میدهد که دهها هواپیما، از جمله یک اف-۱۵، یک اف-۱۸ و یک امسی-۱۳۰، با سامانههای پدافند هوایی قابل حمل توسط نفر «منپدز» (MANPADS) یا سامانههای موشکی زمینبههوای ارتفاع پایین ایران سرنگون شدند یا دستکم آسیب دیدند
«منپدز» چیست؟
سامانههای «منپدز»، موشکهای هدایتشونده سبکی هستند که میتوانند توسط یک نیرو به کار گرفته شوند و برای ردیابی هواپیما نیازی به رادار ندارند. با این حال، برد آنها محدود و بین ۵ تا ۱۰ کیلومتر است و کلاهکهای کوچک آنها که معمولا بین ۱ تا ۳ کیلوگرم وزن دارند، گاهی قدرت کافی برای نابود کردن هدف را ندارند و تنها آسیب جزئی وارد میکنند.
به گفته کارشناسان، منپدز ارزان و قابل جابجایی است و تولید و استفاده از آن نیز آسان است. در عین حال شناسایی آن دشوار است.
شواهدی که توسط فرانس ۲۴ گردآوری شده است، نشان میدهد که نیروهای امنیتی ایران در حال آموزش شمار زیادی از اعضای بسیج برای استفاده از این موشکهای هدایتشونده هستند تا در صورت آغاز دور دیگری از درگیریها با اسرائیل و آمریکا، از آنها استفاده کنند. بنابر این گزارش، ویدیوها و مواد آموزشی مربوط به استفاده از این سلاحها به طور گسترده در میان اعضای بسیج در شبکههای اجتماعی دستبهدست شده است.
سلاح غافلگیرکننده و خطرناک
فرزین ندیمی، کارشناس نظامی در موسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک درباره «منپدز» گفت: «سامانههای منپدز میتوانند برای هواپیماها سلاحهایی غافلگیرکننده و خطرناک باشند. میتوان آنها را جابهجا کرد و چون از هدایت فروسرخ استفاده میکنند، هیچ سیگنالی از خود منتشر نمیکنند و هیچ نوع انتشار امواجی ندارند. در نتیجه، میتوانند کاملا پنهان بمانند و آماده شلیک باشند.»
آقای ندیمی افزود: «این سامانهها ابتدا به طور دقیق روی دمای موتور هواپیما قفل میکنند. سامانههای پیشرفتهتر با حسگرهای حساستر، میتوانند روی بدنه هواپیما نیز قفل کنند و اصطکاک ناشی از جریان هوا روی بدنه و گرمای تولیدشده را تشخیص دهند. آنها همچنین میتوانند در نزدیکی هواپیما منفجر شوند. یعنی حتی اگر مستقیما به آن برخورد نکنند، همچنان میتوانند به هدف آسیب بزنند.»
به گفته آقای ندیمی اوکراین در جنگ با روسیه از این سلاحها علیه موشکهای کروز استفاده کرد و روسیه مجبور شد برای گمراه کردن منپدزها سامانه پرتاب شعله (Flare system) به موشکهای کروز خود اضافه کند.
بنابر این گزارش، چندین ویدیو که در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران ضبط شدهاند، نشان میدهد که نیروهای ایرانی از این سامانهها علیه هواپیماهای اسرائیلی و آمریکایی استفاده کردهاند.
به گزارش فرانس ۲۴، احتمالا مهمترین استفاده از منپدزهای تولید ایران در سوم آوریل و سرنگون شدن جنگنده اف-۱۵ آمریکایی بود. دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا در آن زمان تایید کرد که این جنگنده توسط یک موشک دوشپرتاب سرنگون شده است.
ایران سپس با انتشار ویدیویی مدعی شد که در جریان آنچه آمریکا عملیات نجات خلبانان اف-۱۵ سرنگونشده میداند، نیروهای ایرانی چند هواپیمای آمریکایی را با استفاده از این سامانههای منپدز هدف قرار دادند. بنابر گزارش فرانس ۲۴، دستکم یک هواپیمای امسی-۱۳۰ و یک ای-۱۰ وارتاگ آمریکایی احتمالا با آتش منپدز هدف قرار گرفتند و ارتش آمریکا خلبانان و خدمه آنها را نجات داد.
بنابر این گزارش، نیروهای ایرانی در روز ۲۵ مارس با استفاده از منپدز یک اف-۱۸ آمریکایی را در جنوب ایران هدف قرار دادند و به آن آسیب وارد کردند. بنابر گزارشهای رسمی، این هواپیما بهرغم آسیب وارده توانست به سلامت فرود بیاید.