– در نقطهای که ایران ایستاده است، تاریخ نه نیتها، بلکه نتیجهها را قضاوت خواهد کرد. اگر گذار از جمهوری اسلامی به آزادی و حاکمیت ملت با کمترین هزینه انسانی و بیشترین انسجام ملی ممکن شود، این نه حاصل تصادف، بلکه نتیجه پذیرش مسئولیتی است که شاهزاده رضا پهلوی در یکی از تاریکترین بزنگاههای تاریخ معاصر ایران بر عهده گرفته است؛ بزنگاهی که در آن، حتا مخالفان او نیز میدانند بار این مأموریت، از توان یک فرد فراتر است و تنها با پشتوانه ملت و همبستگی ملی میتواند به سرانجام برسد.
پس از دههها مماشات غرب با جمهوری اسلامی، به نظر میرسد چوب خط علی خامنهای و حکومت او پس از قتلعام گسترده مردم در اعتراضات جاری پُر شده است. حتا پس از جنگ ۱۲ روزه و فعال شدن «مکانیسم ماشه»، غرب امیدوار بود که مقامات تهران سر عقل بیایند، شروط را بپذیرند و گفتگو آغاز شود اما با کشتار بین ۱۲ تا ۲۰ هزار نفر از مردم، اکنون بیش از هر زمان دیگری بحث ضرورت «تغییر رژیم» مطرح است.
فریدریش مرتس صدراعظم آلمان در جریان سفر به هندوستان با اشاره به سرکوب خونین معترضان در ایران به خبرنگاران گفت: «وقتی یک رژیم فقط با توسل به خشونت میتواند خود را در قدرت نگهدارد، در واقع به پایان راه رسیدهاست.» او افزود: «من بر این باورم که اکنون دقیقاً شاهد آخرین روزها و هفتههای این رژیم هستیم.»
سیاستمداران آلمانی معمولاً ترجیح میدهند درباره هر مسئله بسیار با احتیاط صحبت کنند اما جمهوری اسلامی به مرحلهای رسیده است که مرتس میگوید: «مردم علیه این رژیم ایستادهاند» و دولتهای غربی در حال گفتگو درباره «انتقال قدرت در ایران به یک دولت مشروع و دموکراتیک» هستند.
هرچند اینترنت در ایران قطع بود اما ویدیوها و تصاویر هولناک کشتار مردم توسط حکومت، جامعه جهانی را در بهت فرو برد. پرسش برای غربیها این بود: رژیمی که مردم خودش را به خاطر مطالبه آب و نان و حق حیات چنین قتلعام میکند، اگر دستش به بمب اتم برسد چه خواهد کرد؟
در چنین شرایطی اصلیترین پرسش در میان رهبران دنیا این است که برای نجات مردم ایران بهترین گزینه چیست؟
نشست اضطراری شورای امنیت
شورای امنیت سازمان ملل متحد پنجشنبه شب ۲۵ دیماه، برای بررسی وضعیت اعتراضات در ایران نشست اضطراری برگزار کرد. برای نخستینبار به ابتکار آمریکا دو روزنامهنگار ایرانی، به ارائه گزارش درباره وضعیت مردم ایران، سرکوبها و جنایات جمهوری اسلامی پرداختند: مسیح علینژاد و احمد باطبی. آنها در گزارشهای خود به قطع اینترنت و خطوط مخابراتی، قتلعام مردم و بازداشت گسترده معترضان و سوابق جمهوری اسلامی اشاره کردند. علینژاد خطاب به دبیرکل سازمان ملل گفت: «جمهوری اسلامی به برخی از معترضان تیر خلاص زده است.» او با ارائه شواهدی درباره قتلعام مردم پرسید: «آقای دبیرکل! چرا از جمهوری اسلامی میترسید؟»
باطبی نیز خطاب به ترامپ گفت: «شما مردم ایران را تشویق کردید که به خیابانها بروند، کار درستی کردید، آنها را تنها نگذارید، اگر به عنوان رئیس قدرتمند دنیا آنها تنها باشند، حکومت نسلکشی میکند؟
در ادامه این جلسه، سفیر آمریکا در سازمان ملل، نمایندگان دانمارک، فرانسه و بریتانیا به حمایت از مردم ایران پرداختند، اما روسیه، چین و پاکستان جانب حکومت اسلامی را گرفتند. مایک والتز نماینده آمریکا تأکید کرد، «جمهوری اسلامی از هر زمان دیگری ضعیفتر است» و «رئیسجمهوری آمریکا و ایالات متحده قاطعانه در کنار مردم شجاع ایران ایستادهاند.»
اغلب ناظران تأکید میکنند نشست شورای امنیت میتواند زمینهساز مداخله نظامی در ایران باشد؛ بویژه آنکه تحولات منطقه و حرکت ناوگان دریایی آمریکا به سمت آبهای خلیج فارس، علائمی از آمادگی دونالد ترامپ برای یک اقدام احتمالی است.
با افزایش احتمال اقدام نظامی، چند کشور از شهروندان خود خواستند که فوری ایران را ترک کنند. فعالیت سفارتخانههای بریتانیا و استرالیا در تهران تعطیل و پرواز شرکتهای هواپیمایی خارجی به ایران متوقف شد.
هفته گذشته حتا آمریکا تا آستانه آغاز حمله پیش رفت و آسمان ایران هم «کلیر» شد؛ اما با تصمیم ترامپ این عملیات در آخرین لحظه متوقف گردید. روزنامه والاستریت ژورنال گزارش داد که مشاوران ترامپ به او گفته بودند حمله گسترده لزوما به فروپاشی رژیم منجر نمیشود و میتواند درگیری بزرگتر و طولانیتر ایجاد کند و به همین دلیل ترامپ دستور داد که ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» از دریای جنوبی چین به خاورمیانه اعزام شود. برخی منابع نیز گزارش داده بودند که متحدان کلیدی آمریکا در منطقه، از جمله ترکیه، قطر و عربستان سعودی، از ترامپ خواستهاند به حکومت ایران فرصت دهد و فعلاً حمله نکند.
استفاده از پهپاد برای سرکوب
در جریان اعتراضات، ویدیوهایی منتشر شد که نشان میداد حکومت از پهپاد برای کنترل و سرکوب معترضان استفاده کرده است. این گزارشها نهایتاً توسط آمریکا تأیید شد و ۲۵ دی ۱۴۰۴ وزارت خارجه این کشور اعلام کرد: «جمهوری اسلامی در جریان اعتراضات اخیر، از فناوری پهپادهای نظامی علیه معترضان مسالمتآمیز استفاده کرده است. این پهپادها برای شناسایی، ردیابی و تعقیب شهروندان به کار گرفته میشوند تا نیروهای امنیتی بتوانند معترضان را بازداشت کنند.»
استقرار خودروهای نیمهزرهی در شهرها
پس از قطع اینترنت و خطوط تلفن، حکومت برای ایجاد «وحشت فراگیر»، سرکوب خونین مردم معترض را تشدید کرد. نهادهای امنیتی، همراه با قوه قضائیه و صداوسیما، کارزاری سیستماتیک از مرعوبسازی به راه انداختند تا صدای اعتراض را خفه کنند و مردم را مرعوب سازند.
سپاه پاسداران در برخی شهرها خودروهای نیمه زرهی را در خیابان مستقر کرد و نیروی انتظامی، ادوات سنگین سرکوب را در میادین اصلی و خیابانهای پرتردد، به نمایش گذاشت.
چند گزارش مردمی وجود دارد که میگویند، بسیجیها شبانه روز به صورت دستههای موتوری در خیابانها راه میافتند و «حیدر حیدر»کنان نعره میکشند، به پهلویها دشنام میگویند و برای مردم رجز میخوانند.
گفته میشود در برخی شهرها، خانواده معترضان کشتهشده تحت فشار قرار گرفتهاند تا یا مصاحبه اجباری کنند و بگویند عزیزانشان توسط «تروریستها» کشته شدهاند، یا بین ۸۰۰ میلیون تا یک میلیارد تومان بهعنوان «حق تیر» بپردازند تا جسد به آنها، تحویل دادهشود.
وضعیت شبیه حکومت نظامی است
یک شاهد عینی از تهران تلفنی به کیهان لندن میگوید، «سیاهترین روزها را میگذرانیم، از ساعت چهار بعداز ظهر به بعد دقیقاً انگار حکومت نظامی میشود، با اسلحه و ماشینهای نظامی مأموران در شهر مستقر میشوند یا گشت میزنند، روی سقف این ماشینها تیربار هست، جنازه زیاد دیدیم، اگر اینترنت را وصل نمیکنند از ترس ترامپ و نتانیاهو نیست، از ترس مردم است که مبادا دوباره از خشم کشتار بیرون بریزند…دو روز پیش در ماشین بودیم، بسیجیها به ماشین حمله کردن، با چوب و چماق میکوبیدن به شیشه و بدنه ماشین، آینهها و چراغ را شکستند، روی خیلی از ماشینها جای ساچمه است. تعداد بازداشتیها مشخص نیست و حتا خانوادهها نمیدانند کجا بازداشت هستند اما بعید میدانم ترس عمومی ایجاد کرده باشند زیرا در هرکجایی مردم فرصت کنند علیه خامنهای و نظام شعار میدهند از جمله در مراسم خاکسپاری جانباختگان.»
نقش استثنایی شاهزاده رضا پهلوی
در سومین هفته از آغاز خیزش ملی در ایران، نه فقط اغلب ایرانیان داخل و خارج از کشور، بلکه اکنون مقامات سیاسی برجسته بینالمللی به نقش ویژه شاهزاده رضا پهلوی در هدایت رهبری مخالفان نظام و رهبری کارزار سنگین علیه جمهوری اسلامی اذعان میکنند. دونالد ترامپ که تا پیش از فراخوانهای شاهزاده رضا پهلوی ترجیح میداد به صورت مستقیم درباره نقش او اعلام موضع نکند، چهارشنبه ۲۴ دیماه ۱۴۰۴ در مصاحبه با رویترز گفت، رضا پهلوی را فردی «بسیار دوستداشتنی» میداند و «اگر مردم رهبری او را بپذیرند، برای من مورد قبول است.»
همزمان سناتور ارشد جمهوریخواه، لیندسی گراهام در دیدار با شاهزاده رضا پهلوی، نقش او در بیان امیدهای مردم ایران را «برجسته» خواند و تأکید کرد که «انتخاب رهبر آینده ایران باید به تصمیم خود مردم ایران واگذار شود.»
پایگاه خبری آکسیوس، به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی گزارش داد که استیو ویتکاف فرستاده ترامپ در امور خاورمیانه، بهطور محرمانه با شاهزاده رضا پهلوی دیدار کردهاست تا درباره اعتراضات گسترده در ایران گفتوگو کنند. همین مقام گفت: «شاهد اوجگیری جایگاه پهلوی بودهایم. در بسیاری از شهرها در تظاهرات نام او را فریاد میزنند و به نظر میرسد این روند بهطور خودجوش شکل گرفته است.»
کارزار بزرگ ایرانیان خارج از کشور
با فراخوان شاهزاده رضا پهلوی، هزاران ایرانی در شهرهای مختلف جهان، تجمعات پرشماری در حمایت از خیزش ملی، برگزار کردند؛ در برخی کشورها، ایرانیها پرچم جمهوری اسلامی را پایین کشیدند و پرچم ملی شیروخورشید را به اهتزاز درآوردند. تجمعات قابل ملاحظهای نیز در مقابل سفارت آمریکا در شهرهای مختلف برگزار شد. خواست میهندوستان خارج از کشور، حمایت عملی دونالد ترامپ و رهبران غرب از خواستههای مردم ایران بود.
شرایط ایران به گونهای است که میان جریانهای مختلف سیاسی یک پیوند و اتحاد طبیعی برقرار شده است. هرچند، ساز مخالف جریانهای ناسازگار همچنان بلند است، اما شخصیتهای برجسته زیادی از بزرگان اقوام و جریانهای سیاسی با حرکت ملّی همراهتر شدند و در بیانیهها و موضعگیریهای خود بر ضرورت اتحاد علیه جمهوری اسلامی تأکید کردند.
مسئولیت تاریخی شاهزاده رضا پهلوی
مسئولیت بزرگی که از سوی ملت ایران به شاهزاده رضا پهلوی سپرده شد، هدایت بزرگترین کارزار جهانی علیه جمهوری اسلامی است؛ او به جهان میگوید: «ایران در انقلاب است.»
مسئولیتی کمنظیر و تاریخی بر دوش او گذاشته شدهاست؛ مسئولیتی که صرفاً رهبری یک جریان سیاسی نیست، بلکه مدیریت گذار ملتی زخمخورده از خشونت، فروپاشی اعتماد و ویرانی نهادهاست. حتی منتقدان شاهزاده رضا پهلوی نیز اذعان دارند که هیچ چهرهای در سپهر سیاسی امروز ایران، به اندازه او با چنین مأموریت سنگین، پیچیده و پرهزینهای روبهرو نبوده است: مأموریت همزمانِ نمایندگی صدای مردم در داخل، اقناع افکار عمومی جهان، جلوگیری از هرجومرج و انتقامجویی، و فراهمکردن زمینه انتقال قدرت به نظامی دموکراتیک و ملی.
در نقطهای که ایران ایستاده است، تاریخ نه نیتها، بلکه نتیجهها را قضاوت خواهد کرد. اگر گذار از جمهوری اسلامی به آزادی و حاکمیت ملت با کمترین هزینه انسانی و بیشترین انسجام ملی ممکن شود، این نه حاصل تصادف، بلکه نتیجه پذیرش مسئولیتی است که شاهزاده رضا پهلوی در یکی از تاریکترین بزنگاههای تاریخ معاصر ایران بر عهده گرفته است؛ بزنگاهی که در آن، حتا مخالفان او نیز میدانند بار این مأموریت، از توان یک فرد فراتر است و تنها با پشتوانه ملت و همبستگی ملی میتواند به سرانجام برسد.
کیهان لندن