آتشسوزی در جنگلهای هیرکانی در استان مازندران و در محدوده روستای الیت از ۱۰ آبانماه آغاز و همچنان این آتشسوزی خاموش نشده است. اگر چه حسن ساجدینیا رئیس سازمان مدیریت بحران پیش از ظهر روز دوشنبه سوم آذرماه مدعی شده آتشسوزی مهار شده اما منابع محلی از تداوم آتش خبر میدهند.
حسین ساجدینیا گفته در عملیات مهار آتش مردم، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، هوانیروز ارتش، هلالاحمر و نیروی انتظامی همکاری داشتند.
این ادعا در حالی مطرح میشود که طی ۲۵ روز گذشته بارها فعالان محیط زیست و منابع محلی از بیتفاوتی مقامات مسئول نسبت به این آتشسوزی خبر دادند. بیاعتنایی مقامات دولتی به آتش گسترده در جنگلهای هیرکانی که خشمی عمومی را میان شهروندان ایجاد کرده سبب شد دستکم ۱۰ هکتار از جنگلهایی که دهها میلیون سال قدمت دارند به خاکستر تبدیل شوند.
شینا انصاری رئیس سازمان حفاظت محیط زیست تا دو هفته پس از آتشسوزی واکنشی به آن نشان نداد. محمدرضا عارف معاون اول مسعود پزشکیان در آغاز سومین هفته از آتش سوزی به مقامات دولتی دستور رسیدگی به موضوع را داد.
محمدجعفر قائمپناه معاون اجرایی مسعود پزشکیان نیز در اظهارنظری در شبکه «ایکس» جنگلهای هیرکانی را «علفزار» نامید. اظهارنظر معاون اجرایی پزشکیان که بیانگر بیتفاوتی مقامات دولت به یکی از بزرگترین حوادث آتشسوزی در جنگلهای ایران بود با واکنش شدید و انتقاد کاربران در «ایکس» همراه شد.
او در بیست و دومین روز از آتشسوزی جنگلهای هیرکانی مازندران در «ایکس» نوشت: «پیگیر آتش سوزی علف رازهای کوههای الیت منطقه چالوس هستیم. علیرغم حضور دستگاهای ذیربط و نیروهای مردمی..و استفاده از ۶ فروند بالگرد و هواپیما هنوز مهار کامل نشده است، بدلیل عدم مهار آتش و جهت جلوگیری از گسترش آتش به جنگل های اطراف، هماهنگی درخواست کمک سریع از کشورهای دوست انجام گرفت.»
جنگلهای هیرکانی با قدمت ۴۰ میلیون سال و ثبتشده در فهرست میراث طبیعی یونسکو هستند و کارشناسان محیط زیست میگوید آتشسوزی اخیر نهتنها درختان کهنسال و نهالهای جوان، بلکه لایه خاک حاصلخیز جنگل نیز از بین رفته است. همچنین تعداد زیادی از حیوانات محلی که فرصت فرار نداشتهاند در شعلهها گرفتار شده و از بین رفتهاند.
یک فعال محیط زیست در نخستین هفته آتشسوزی به روزنامه «هممیهن» گفته بود «آتشسوزیای که میتوانست در روزهای اول مهار شود با بیتوجهی مسئولان، به این شکل درآمد. دوستان ما روز اول آتش را مهار کردند و تا جاییکه ممکن بود با طناب پایین رفتند و آتش را خاموش کردند، فقط یک دهلیز کوچک مانده بود، اما شدت خشکسالی امسال زیاد بود و داخل درختان تنومند را نمیتوان با خاک و بیل خاموش کرد. تنه این درختان چند روز دود میکردند و بهمدت دو روز تا حدوی دود آنها کاهش پیدا کرد، اما همه میدانستند با وزش باد شدید دوباره این آتش شروع شود.»
یکی از محلیها به خبرنگاران گفته بود: «روز سوم آتشسوزی به تیمهای حاضر گفته شد که نیاز به بالگرد است اما در پاسخ گفتند شما دنبال تشویش اذهان عمومی هستید و دارید مسئله را بزرگ میکنید.»
منابع محلی و فعالان محیط زیست که طی ۲۵ روز گذشته با امککانات ناچیز از جمله بیل و کلنگ برای خاموش کردن آتش در تلاش بودند میگویند منطقه الیت از نظر توپوگرافی صخرهای و بسیار شیبدار است و همین موضوع عملیات اطفای حریق را سخت و پیچیده میکند. آنها تأکید دارند شرایط آبوهوایی منطقه و وزش بادهای شدید، گسترش آتش را در ارتفاعات سرعت میبخشد؛ بهویژه زمانی که پوشش گیاهی متراکم و درختان بلند درگیر حریق میشوند.
ذبیحالله خداییان رئیس سازمان بازرسی کل کشور در پی وقوع آتشسوزی در بخشهایی از جنگلهای هیرکانی در منطقه الیت با صدور دستور بر ضرورت صیانت از این سرمایه ملی و برخورد با هرگونه قصور یا تقصیر احتمالی تأکید کرد.
به گفته رئیس سازمان بازرسی کل کشور، تهیه و ارسال گزارش جامع پس از پایان کامل عملیات اطفا، ضروری است و باید در اسرع وقت به سازمان ارسال شود.
علی اکبر عالیشاه دادستان مرکز استان مازندران گفته که «اگر در تحقیقات به این نتیجه برسیم که آتش سوزی جنگل الیت عمدی بود با خاطیان برخوردی عبرت آموز انجام خواهد شد.»
دادستان مرکز استان مازندران گفته «وجود درختهای شکسته در جنگل به افزایش دامنه اتش سوزیها افزوده بود. متاسفانه در گذشته قانونی تصویب شده که نباید درختهای شکسته از منطقه جنگلی خارج شوند و از سوی دیگر درختهای خشک نیز قطع نمیشوند. منابع طبیعی در این بخش سهلانگاری داشته است و درختها را خارج نکرده و در فصل پاییز هم که قرار داریم و همه این اتفاقات دست به دست هم دادند و شاهد این حادثه هستیم.»