خروش خیابانی مردم ایران علیه جمهوری اسلامی در پاسخ به فراخوانهای شاهزاده رضا پهلوی بهطور گسترده و بیسابقه ادامه دارد. قطع سراسری و سرکوبگرانه اینترنت از سوی جمهوری اسلامی وارد چهارمین روز شده است. در چنین شرایطی همچنان دولت اصلاحطلب پزشکیان با وجود موج فزاینده تورم، بهدنبال دادن وعدههای «معیشتی» به مردمی است که از دو هفته پیش در خیابان شعارهای «مرگ بر خامنهای» و «جاویدشاه» و «پهلوی بر میگرده» میدهند.
مسعود پزشکیان روز شنبه ۲۰ دیماه ۱۴۰۴ و دو روز بعد از قطع سراسری اینترنت در ایران در نشست هیئت عالی نظارت مجمع تشخیص مصلحت نظام، بدون اشاره به اعتراضات ضدحکومتی که چهاردهمین روز خود را پشت سر میگذاشت مدعی شد که به دنبال «تقویت معیشت مردم» با حذف رانت، رشوه و فساد است.
در حالیکه بخشی از حکومت که غالبا رقبای سیاسی دولت هستند، ریشه اعتراضات دو هفته گذشته را مشکلات اقتصادی به علت عملکرد نامطلوب تیم اقتصادی دولت پزشکیان میدانند، مسعود پزشکیان در نشست روز گذشته مجمع تشخیص مصلحت نظام با انتقاد از «تخریب» دولتاش گفت «برخی جریانات رسانهای و صاحبان تریبونهای رسمی بهصورت بیامان درحال تخریب دولت و زیر سؤال بردن طرح بزرگ اقتصادی درحال اجرا در اصلاح نظام یارانهای هستند.»
مسعود پزشکیان همچنین مدعی شد که دولت او درگیر «جنگ تمامعیار اقتصادی با دشمن خارجی و برخی ذینفعان رانت ارزی در داخل» است.
همزمان با این سخنان پزشکیان و وعده او برای «تقویت معیشت مردم» خبرگزاری حکومتی «مهر» ظهر شنبه از افزایش ناگهانی و شدید قیمت برخی کالاهای اساسی مانند گوشت، مرغ، روغن و تخممرغ خبر داد. روند افزایش قیمت این کالاها از روزهای پیشتر و در جریان حذف ارز ترجیحی از سوی دولت پزشکیان آغاز شده بود.
با اجرای طرح حذف ارز ترجیحی موج جدید افزایش قیمت موادغذایی را در ایران آغاز کرد که همچنان در میانهی اعتراضات مردم ادامه دارد. پرویز فروغی، دبیر کانون سراسری مرغ گوشتی، روز پنجشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۴ هشدار داد به زودی قیمت هر کیلو مرغ به ۴۰۰ هزار تومان میرسد. به این ترتیب قیمت هر عدد مرغ به حدود یک میلیون تومان خواهد رسید.
علت افزایش قیمت مرغ، افزایش قیمت نهادههای دامی به علت حذف ترجیحی است. فرزاد طلاکش، دبیرکل فدراسیون طیور کشور، گفت با حذف ارز ترجیحی قیمت هر کیلوگرم جو و ذرت ۴۳ هزار تومان و قیمت هر کیلو کنجاله سویا ۶۶ هزار تومان میشود. پیشتر قیمت هر کیلوگرم جو و ذرت ۱۱ هزار و ۳۰۰ و هر کیلو کنجاله سویا نیز ۲۰ هزار و ۷۰۰ تومان بود.
موج افزایش قیمت کالاها در پی حذف ارز ترجیحی در روزهای گذشته در بازار تخممرغ و روغن پدیدار شد. هر شانه تخممرغ که چند روز پیش حدود ۲۵۰ تا ۲۸۰ هزار تومان قیمتگذاری شده بود هفته گذشته با قیمت ۴۲۰ هزار تومان عرضه شد. قیمت هر شانه تخممرغ در خردهفروشیها به ۵۰۰ هزار تومان هم رسیده است. قیمت رسمی هر عدد تخممرغ نیز به ۱۵ هزار تومان افزیش یافته است.
روغن از دیگر کالاهایی است که قیمت آن با افزایش قابل توجهی روبرو شده و تا ۲۶۰ درصد یعنی بیش از سه و نیم برابر افزایش یافته است.
وبسایت «انتخاب» گزارش داده که قیمت روغن مایع مخلوط تا یک میلیون و ۱۸۲ هزار تومان افزایش یافته و روغن مایع سرخکردنی در وزن ۴۵۰۰ گرم هم یک میلیون و ۲۳۸ هزار تومان است. روغن نیمه جامد حاوی ذرت با وزن ۵۰۰۰ گرم نیز با قیمت یک میلیون و ۸۱۳ هزار تومان قیمتگذاری شده است.
قیمت روغن سرخکردنی ۸۱۰ گرمی که پیش از این حدود ۷۹ هزار تومان بود، با حذف ارز ترجیحی اکنون در فروشگاهها به حدود ۱۷۵ هزار تومان رسیده که افزایش ۱۲۱/۵ درصدی را نشان میدهد. روغن پختوپز که پیش از این ۷۲ هزار و ۶۰۰ تومان به فروش میرسید، اکنون به ۱۵۰ هزار تومان افزایش یافته که افزایشی معادل ۱۰۶/۶ درصد داشته است.
حذف ارز ترجیجی برای واردات نهادههای دامی و دانههای روغنی علت افزایش انفجاری قیمتها در مواد خوراکی است. نهادههای دامی به عنوان خوراک دام و طیور در دامداریها و مرغداریها و همچنین مراکز پرورش ماهی استفاده میشود و با حذف ارز ترجیحی، باید منتظر افزایش قیمت گوشت، ماهی و لبنیات نیز بود!
در آنسو اما حذف ارز ترجیحی و افزایش قیمت نهادههای دامی که سهمی حدود ۶۰ درصدی در هزینه تولید مرغداران و دامداران دارد، احتمال کاهش تولید مرغ، گوشت، تخممرغ و شیرخام را افزایش داده است. واحدهای تولیدی که توان تأمین هزینههای افزایشیافته را ندارند یا ورشکست شده یا برای جلوگیری از زیان ناچار میشوند از چرخه تولید خارج شوند.
در همین رابطه پرویز فروغی، دبیر کانون سراسری مرغ گوشتی، گفته «اگر تولید کاهش یابد و مرغداران به دلیل کمبود نقدینگی از دور تولید خارج شوند، احتمال رسیدن قیمت به ۴۰۰ هزار تومان هم وجود دارد. افزایش قیمت تنها به دلیل حذف ارز ترجیحی نیست؛ بلکه فشار اقتصادی و کمبود نقدینگی بسیاری از تولیدکنندگان را تهدید میکند.»
او به مقایسه شرایط فعلی با گذشته پرداخته و گفته «قبلاً یک مرغدار میتوانست با ۵ تا ۸ میلیارد تومان یک دوره تولید را بچرخاند، اما اکنون این رقم به ۱۵ تا ۲۰ میلیارد تومان رسیده است. این وضعیت باعث شده که بسیاری از تولیدکنندگان از دور تولید خارج شوند و کاهش تولید بر قیمتها تاثیر بگذارد.»
دولت پزشکیان مدعی است با پرداخت یارانه یک میلیون تومانی قرار است از معیشت خانوار حمایت و شوک تورمی ناشی از حذف ارز ترجیحی و تک نرخی کردن ارز را جبران کند. این در حالیست که بر اساس قیمتهای جدید با یک میلیون تومان یارانه اهدایی دولت پزشکیان فقط میتوان ۶۶ عدد تخممرغ و یا یک عدد مرغ متوسط خریداری کرد!
از سوی دیگر افزایش دو برابری قیمت دلار طی یک سال گذشته سبب موجی از تورم در همه کالاها و خدمات، در اقتصاد وارداتمحور ایران، خواهد شد. این به معنای اینست که نه تنها کالاهای اساسی مانند موادغذایی و دارو، بلکه دیگر اقلام ضروری مورد نیاز خانوارها مانند هزینه مسکن نیز افزایش مییابد و در چنین شرایطی اقتصاد خانوارها، بهویژه اقشار کمدرآمد و حقوقبگیر، با بحرانهای بیشتری روبرو میشود.
در چنین شرایطی به نظر نمیرسد وعدههای معیشتی مورد نظر دولت پزشکیان و یارانه یک میلیون تومانی که به ادعای دولت پرداخت آن از دیروز، شنبه ۲۰ دیماه، آغاز میشود بتواند آنچنان معترضانی که دو هفته است خیابانها در شهرهای مختلف کشور را رها نکردهاند، متأثر کند که اعتراضات را پایان داده و به خانهها بگردند!