آمریکا و ایران روز جمعه در عمان گفتگو میکنند کاخ سفید پس از روزها گزارشهای ضد و نقیض درباره زمان، مکان و قالب این مذاکرات، تایید کرد که این دیدار برگزار خواهد شد.
نیویورک تایمز: ایران و آمریکا روز جمعه در عمان مذاکره میکنند
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، و کاخ سفید روز چهارشنبه پس از روزها گزارشهای ضد و نقیض درباره زمان، مکان و قالب گفتگوها، اعلام کردند که دور جدید مذاکرات میان ایران و ایالات متحده روز جمعه در عمان برگزار خواهد شد.
به گفته سه مقام ارشد ایرانی، انتظار میرود آقای عراقچی و تیم همراه او دیداری چهرهبهچهره با استیو ویتکوف، فرستاده ویژه پرزیدنت ترامپ، و جرد کوشنر، داماد رئیسجمهور، داشته باشند. همچنین انتظار میرود وزیر امور خارجه عمان به عنوان میزبان در این نشست حضور یابد.
کاخ سفید روز چهارشنبه تایید کرد که این دیدار با حضور آقای ویتکوف و آقای کوشنر در عمان برگزار میشود. آقای عراقچی نیز در رسانههای اجتماعی اعلام کرد که این گفتگوها در مسقط، پایتخت عمان، انجام خواهد شد.
نشست روز جمعه، اولین دیدار رسمی تهران و واشینگتن پس از جنگ ۱۲ روزه ماه ژوئن با اسرائیل خواهد بود؛ جنگی که با بمباران سه تاسیسات اصلی هستهای ایران توسط جنگندههای آمریکایی و وارد آمدن آسیبهای جدی به آنها پایان یافت و عملاً برنامه هستهای ایران را متوقف کرد. به گفته مقامات ایرانی و آمریکایی، هرچند دو طرف از ماه ژوئن دیداری نداشتهاند، اما آقای عراقچی و آقای ویتکوف به صورت متناوب از طریق پیام متنی با یکدیگر در تماس مستقیم بودهاند.
آقای ترامپ پس از جابهجایی ناوهای جنگی به نزدیکی ایران، این کشور را به یک «ناوگان عظیم» تهدید کرده و سوگند یاد کرده است که اگر ایران خواستههای ایالات متحده را نپذیرد، حملات نظامی را «با سرعت و خشونت» انجام دهد. این خواستهها شامل موارد زیر است: توقف برنامه هستهای و دور ریختن ذخایر اورانیوم غنیشده؛ کاهش برد موشکهای بالستیک؛ و توقف تسلیح و تأمین مالی گروههای شبهنظامی در منطقه.
ایران اعلام کرده است که تسلیم شدن در برابر خواستههای آقای ترامپ به منزله فروپاشی و تسلیم کامل خواهد بود و تهدید کرده است که به هرگونه حملهای، با ضربه زدن به اهداف نظامی آمریکا در منطقه و اسرائیل، به شدت پاسخ خواهد داد.
تهدیدها به حملات نظامی پس از قیام سراسری در ایران در اوایل ژانویه صورت گرفت که در آن معترضان خواستار پایان حکومت جمهوری اسلامی بودند. ایران اعتراضات را با نیروی مرگبار سرکوب کرد که طبق اعلام خبرگزاری فعالان حقوق بشر (هرانا)، گروهی مستقر در واشینگتن که بر مسائل ایران تمرکز دارد، دستکم ۶,۸۸۳ نفر کشته شدند. این گروه اعلام کرد که با تکمیل فرآیند راستیآزمایی، ممکن است این آمار به طور قابل توجهی افزایش یابد.
«ایران باید پای میز مذاکره بنشیند و گفتگو کند، زیرا گزینه دیگری ندارد.» سینا عضدی، مدیر برنامه مطالعات خاورمیانه در دانشگاه جورج واشینگتن، روز چهارشنبه در یک مصاحبه تلفنی گفت: «آنها یا باید خطر جنگ را بپذیرند و یا پای میز مذاکره بنشینند، چرا که دونالد ترامپ مفهوم “دیپلماسی ناوگان جنگی” را به معنای واقعی کلمه اجرا کرده است.»
طی چند روز گذشته، جزئیات مربوط به این گفتگوها مدام تغییر کرده است. در ابتدا، با توجه به نقش برجسته ترکیه به عنوان میانجی، قرار بود این مذاکرات روز جمعه در استانبول برگزار شود. وزرای امور خارجه کشورهای عربی منطقه از جمله مصر، قطر، عربستان سعودی و همچنین ترکیه برای شرکت در این نشست دعوت شده بودند.
اما ایران مخالفت کرد. به گفته سه مقام ارشد ایرانی که به دلیل حساسیت موضوع نخواستند نامشان فاش شود، تهران روز سهشنبه در آخرین لحظات خواستار تغییر مکان و قالب نشست شد. ایران درخواست کرد که این دیدار در عمان برگزار شود و شرکتکنندگان تنها به نمایندگان ایران و آمریکا محدود شوند.
به گفته این مقامات، رهبری ارشد ایران نگران بود که نشستی با مشارکت گستردهتر، این تصور را ایجاد کند که آقای ترامپ در حال راه انداختن یک «شو» (نمایش) است و ایران در موقعیتی قرار گرفته که نه تنها با واشینگتن، بلکه با کل منطقه در حال مذاکره است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، روز چهارشنبه در گفتگو با خبرنگاران تایید کرد که ایران خواستار تغییر مکان دیدار شده است. او همچنین اظهار داشت که برای معنادار بودن این گفتگوها، مباحث باید شامل برنامه هستهای، برد موشکهای بالستیک ایران، حمایت این کشور از شبهنظامیان منطقهای و نحوه رفتار با شهروندانش باشد.
سه مقام ایرانی گفتند که مذاکرات برنامهریزی شده در صبح روز چهارشنبه تا مرز فروپاشی پیش رفت؛ یعنی زمانی که آقای عراقچی به همتایان عرب خود اطلاع داد که اگر ایالات متحده بر گسترش موضوعات فراتر از برنامه هستهای پافشاری کند، گفتگوها لغو خواهد شد. با انتشار اخبار مربوط به موضع ایران، ارزش پول ملی این کشور، ریال، در برابر دلار آمریکا به شدت سقوط کرد.
به گفته یک مقام عرب در منطقه و سه مقام ایرانی، کشورهای عرب منطقه و ترکیه بسیج شدند تا هر دو طرف را متقاعد کنند که نشست را روز جمعه در عمان برگزار کرده و این فرصت (مومنتوم) را از دست ندهند. این مقام عرب نیز به دلیل نداشتن مجوز برای صحبت علنی، بر فاش نشدن نام خود پافشاری کرد.
سپس، مذاکرات دوباره به مسیر خود بازگشت و آقای عراقچی در رسانههای اجتماعی اعلام کرد که از «برادران عمانی برای انجام تمام هماهنگیهای لازم» سپاسگزار است.
علی واعظ، مدیر بخش ایران در گروه بینالمللی بحران، گفت که ایران در حال حرکت بر لبه تیغ است تا هم کنترل خود بر مذاکرات را حفظ کند و هم متحدان عرب و ترکیه را از خود دور نکند. آقای واعظ گفت: «آنها فکر میکنند اگر مشتاق و مستأصل برای توافق به نظر برسند، پشت میز مذاکره مورد زورگویی قرار خواهند گرفت؛ بنابراین تلاش میکنند شرایط خود را در مورد مکان نشست، شرکتکنندگان و موارد دیگر تحمیل کنند.»
سه مقام ایرانی و مقام عرب مذکور گفتند که در نهایت، همه طرفها کمی از مواضع خود کوتاه آمدند. ایالات متحده موافقت کرد که گفتگوها در عمان برگزار شود و بازیگران منطقهای در آن حضور نداشته باشند. مقامات ایرانی با دیدار رو در رو با همتایان آمریکایی خود موافقت کردند.همچنین هر دو طرف توافق کردند که بر برنامه هستهای تمرکز کنند، اما در عین حال درباره موشکها و گروههای شبهنظامی نیز با هدف دستیابی به چارچوبی برای یک توافق، گفتگو کنند.
آقای روبیو روز چهارشنبه به خبرنگاران گفت: «در نهایت، ایالات متحده آماده تعامل است و همیشه برای تعامل با ایران آماده بوده است.»
تایلر پیجر در تهیه این گزارش مشارکت داشته است.
فرناز فصیحی