جدیدترین محاسبات تحلیلگران اقتصادی نشان میدهد رقم سبد معیشت که شامل مجموعه هزینههای «ضرروی» یک خانوار سه نفره در ایران است به ۷۱ میلیون تومان در ماه افزایش یافته است. این رقم در پایتخت و کلانشهرها بیشتر است.
در حالی که دو ماه پیش کمیته دستمزد شورای عالی کار در وزارت کار جمهوری اسلامی رقم سبد معیشت را ۴۵ میلیون تومان در ماه محاسبه کرده بود اما رقم سبد معیشت در تازهترین محاسبات از سوی تحلیلگران اقتصادی ۷۱ میلیون تومان اعلام شده است.
فرامرز توفیقی فعال کارگری اعلام کرده «سبد معیشتی که در مذاکرات مزدی امسال محاسبه شد، چندان واقعی نبود، اما دستمزد با همه مزایا حتی به ۶۰ درصدِ سبد معیشت ۴۵ میلیون تومانی هم نرسید. همان سبد غیرواقعیِ ۴۵ میلیون تومانی، همین امروز، به ۷۱ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان رسیده است.»
این فعال کارگری افزوده «ما در محاسبه، همان فرمولهای شورایعالی کار را به کار بردیم و به این نتیجه رسیدیم که سبد معیشت در کمتر از دو ماه، ۷۸ درصد گرانتر شده است.»
این فعال کارگری ادامه داده که «تورم سالانه اقلام خوراکی، بر اساس دادههای رسمی، بین ۱۱۷ تا ۱۶۵ درصد است. عدد، عدد عجیب و غریبیست، اما با این حال، دادههای میدانی نشان میدهد که تورم واقعی خوراکیها در عرض یکسال بیش از ۲۰۰ درصد بوده است.»
او همچنین به افزایش تورم در ماههای آینده هشدار داده و گفته «قدرت پول، به شدت کاهش یافته. حداقل دستمزد ۱۴۰۴، حدود ۱۲۹ دلار بوده، اما امروز با اعمال افزایش حقوق ۶۰ درصدی، حداقل دستمزد ۸۸ دلار است! این روند سر باز ایستادن هم ندارد. پیشبینی بانک جهانی، تورم ماهانه ۱۰ درصد است ولی اگر انسداد سیاسی و بحران ادامه یابد، انتهای امسال به تورم ۲۰۰ درصد میرسیم.»
فرامرز توفیقی تأکید کرده که «شرایط معیشتی اصلاً مناسب نیست؛ افزایش حقوقها اصلا کافی نیست و روند سقوط ارزش پول، روندی مداوم و بدون توقف است…کارگران نگرانند که همین اقلام ساده، همین نان و تخم مرغی که امروز خرید میکنند و سر سفره میآورند، هفته بعد گرانتر شود و دیگر در دسترسشان نباشد؛ کارگران نگراناند که ادامهی این شرایط، همه چیز را به سمت یک «ابربحران معیشتی» ببرد، سوءتغذیه گسترده، طلاقها و ازهمپاشیدگیهای فراوان و ناهنجاریهایی که فضای اجتماع را ناامن میکند، بخشی از عواقب این ابربحران است؛ اگر شرایط «تغییر» نکند، حداقل دستمزد آنچنان سقوط میکند که فقط به پرداخت کرایه خانه میرسد و نهایتاً خرید چند عدد نان خالی… .»
گزارشهای میدانی نیز نمایانگر افزایش رقم سبد معیشت در ایران است. هر دانه تخم مرغ ۲۰ هزار تومان یا بیشتر، هر کیلو برنج درجه دو ایرانی، ۴۰۰ هزار تومان و هر کیلو گوشت قرمز در بازار، بیش از ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان قیمت دارد. قیمت انواع لبنیات نیز طی یک ماه گذشته با ۵ تا ۱۰ درصد افزایش قیمت روبرو شده است.
در روزهای گذشته قیمت انواع کالای بهداشتی از جمله پوشک نوزاد و بزرگسال و همچنین نوار بهداشتی نیز با افزایش قابل توجهی روبرو شده و گزارشها حاکی از افزایش ۶۰ تا ۱۰۰ درصد قیمت محصولات سلولزی در ماههای اخیر است.
اجاره مسکن که بخش مهمی از درآمدهای اقشار حقوقبگیر و کمدرآمد را میبلعد نیز با افزایش ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی نسبت به سال گذشته روبرو شده است.
در آنسو، رقم دستمزد کارگران در سال جدید اگر چه در رقم با افزایش ۶۰ درصدی روبرو شده اما در عمل ارزش واقعی دستمزدها با کاهش قابل توجهی روبرو شده است. بر اساس تصویب وزارت کار جمهوری اسلامی در سال ۱۴۰۵ یک کارگر مجرد در صورت دریافت همه مزایای شغلی ماهانه نهایتا ۲۲ میلیون تومان و یک کارگر متأهل و دارای فرزند کمی بیش از ۲۴ میلیون درآمد خواهد داشت.
این در حالیست که به گزارش منابع صنفی بسیاری از کارگران با قراردادهای موقت مشغول به کار هستند. قرارداد موفق رقم دستمزد را از زیر قوانین کار خارج کرده و به رقمی توافقی میان کارفرما و کارگر تبدیل میشود. در شرایط نبود فرصتهای شغلی کافی، بسیاری از کارگران به قراردادهای موقت و دریافت دستمزدی کمتر از رقم مصوب وزارت کار تن میدهند.
همچنین طی هفتههای گذشته میلیونها نفر به علت قطع بیش از دو ماهه اینترنت و پیامدهای رکودی جنگ ۴۰ روزه جمهوری اسلامی با اسرائیل و آمریکا از کار بیکار شدهاند. مقامات دولت بیکار شدن دو میلیون نفر را تأیید کردهاند اما فعالان صنفی رقم بیکار شدگان را ۴ میلیون نفر عنوان میکنند؛ رقمی که در مقایسه با ۲۴ میلیون نفر نیروی شاغل در کشور، رقمی بالا بهشمار میرود.
اینهمه نشان میدهد افزایش رقم سبد معیشت به بیش از ۷۱ میلیون تومان به معنای بروز فاجعهای معیشتی در میان غالب جمعیت کشور است که شامل حقوقبگیران، بازنشستگان و افراد بیکار و بیدرآمد میشود. این روند سبب افزایش جمعیت زیر خط فقر مطلق و افزایش شاخص فلاکت در ایران خواهد شد.
از سوی دیگر برنامههای حمایتی دولت از جمله پرداخت کالابرگ یک میلیون تومانی در ماه به هیچ شکل نمیتواند بحران معیشتی خانوارها را مهار کرده و حتی از سفره کمدرآمدها حمایت کند.