روزنامه نیویورکتایمز در گزارشی به نقل از مقامهای آمریکایی آگاه از ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا و غرب، نوشته تهدیدهای اخیر دونالد ترامپ علیه زیرساختهای جمهوری اسلامی، «بازتاب ناتوانی» رهبران کنونی ایران در «پاسخ هماهنگ و اتخاذ تصمیم درباره پیشنهادات صلح آمریکا است».
بر اساس این گزارش که دوشنبه دهم فروردین منتشر شده، جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، توانایی حکومت این کشور در «اتخاذ تصمیمات و هماهنگی حملات تلافیجویانه بزرگتر را پیچیده کرده است».
از زمان آغاز جنگ در نهم اسفند پارسال، دهها نفر از مقامهای بلندپایه ایرانی و معاونان آنها کشته شدهاند. بازماندگان نیز در برقراری ارتباط دچار مشکل شده و قادر به دیدار حضوری نیستند.
به نوشته این روزنامه، با اینکه نهادهای امنیتی و نظامی ایران همچنان فعالیت میکنند، اما «توانایی دولت در برنامهریزی استراتژیها یا سیاستهای جدید تضعیف شده است».
باوجودی که دولت ترامپ اعلام کرده «گروه جدیدی» در ایران زمام امور را در دست دارد و آن را تحت فشار گذاشته تا به سرعت به توافق برسد، اما به نوشته نیویورکتایمز، «هرچه توان تصمیمگیری دولت ایران بیشتر تحلیل برود، مذاکره با فرستادگان آمریکایی یا ارائه امتیازات قابل توجه برای آن دشوارتر خواهد شد».
این گزارش حاکی است: «با وجود رهبران مختلف، مذاکرهکنندگان ایرانی ممکن است کمترین آگاهی را از امتیازاتی که دولتشان حاضر به دادن آن است داشته باشند یا حتی ندانند دقیقاً از چه کسی باید سؤال کنند.»
علاوه بر این، مقامهای آمریکایی میگویند که «تندروها در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نفوذ بیشتری در ایران یافته و قدرت بیشتری نسبت به رهبری دینیِ در رأس دارند.»
به گفته مقامهای مطلع غربی در گفتوگو با نیویورکتایمز، «ارتباطات آسیبدیده ایران باعث سردرگمی و پارانویا در میان رهبران بازمانده دولت شده است، چراکه آنها نگران هستند که تماسها و پیامهایشان توسط اطلاعات اسرائیل شنود شود. به همین دلیل…آنها تمایلی به برقراری تماس نداشتهاند.»
اسرائیل جنگ را با حمله به محل استقرار رهبر پیشن ایران آغاز کرد که در آن علی خامنهای و بخش بزرگی از رهبری امنیت ملی ایران کشته شدند. به گفته مقامهای آمریکایی، برخی مقامهای سطح پایینتر که از نظر آمریکا عملگرا محسوب میشدند نیز در این حمله کشته شدند، خود ترامپ بارها در مصاحبهها به این اشاره کرده که نامزدهای احتمالی رهبری ایران کشته شدهاند.
به گفته مقامهای غربی و دیگران که از ارزیابیهای دولت مطلع بودند، «این حمله بسیاری از ارتباطات میان سیاستگذاران امنیتی، نظامی و غیرنظامی را قطع کرده است».
نیویورکتایمز با اشاره به وضعیت نامشخص مجتبی خامنهای نیز به نقل از برخی مقامهای اطلاعاتی نوشته رهبر جدید جمهوری اسلامی، «ممکن است بیشتر یک چهره نمادین باشد و رهبران زنده ماندۀ سپاه پاسداران تصمیمگیریها را انجام دهند».
یک مقام ارشد نظامی آمریکا به نیویورکتایمز گفته: «فرماندهی و کنترل ایران به شدت توسط حملات آمریکا و اسرائیل تضعیف شده» و اگرچه پیش از جنگ، ایران یک سیستم کنترل غیرمتمرکز ایجاد کرده بود که به فرماندهان محلی در مناطق مختلف اجازه میداد تصمیمات حمله خود را حتی بدون دستور روزانه مستقیم از تهران اتخاذ کنند، اما «ایالات متحده در حال هدف قرار دادن این فرماندهان محلی است».
مقامهای پیشین آمریکایی میگویند با توجه به «نابودی» رهبری ایران، این کشور «نتوانسته موشکهای بیشتری شلیک کند که میتوانست رهگیریها را بهراحتی غافلگیر کند. در عوض، فرماندهیهای منطقهای مجبور شدهاند بدون هماهنگی با یکدیگر، ضدحملاتی سازماندهی کنند».
نیویورکتایمز نوشته حملات تلافیجویانه به دلیل مشکلات در دولت ایران به اندازهای که «میتوانست باشد، بزرگ یا مؤثر نبوده است».
مقامهای اسرائیلی گفتهاند مشکلات ارتباطی در ایران مشابه مشکلات مذاکرات گروگانگیری در جریان جنگ غزه است. در غزه، پیشنهادهای آمریکا و اسرائیل ابتدا به رهبران حماس در قطر میرسید و سپس از طریق یادداشتهای کتبی به رهبران غزه منتقل میشد، فرآیندی زمانبر که باعث سردرگمی میشد.