فعالان کارگری و حقوق کار در ایران گزارش میدهند موجی از اخراج نیروی کار با پایان تعطیلات نوروزی آغاز شده است. کسبوکارهایی که از قطع سه هفتهای اینترنت در اعتراضات دی۴۰۴ با خسارت روبرو شده و از هفته دوم اسفندماه با آغاز جنگ یا تعطیل شدند یا در پی قطع اینترنت و شرایط جنگی درآمدهایشان به شدت کاهش یافته ناچار هستند برای کاهش هزینهها نیروی کار را اخراج کنند.
اقتصاد ایران در حالی دهههاست در پی ناکارآمدی جمهوری اسلامی با بحران پیوسته رکود تورمی روبروست اکنون با تورم بیسابقه ۷۲ درصدی روبرو شده است. هزینهها نه تنها برای مردم بلکه برای صاحبان کسبوکار و فعالان اقتصادی نیز به شدت افزایش یافته است. در آنسو اما درآمدها به علت شرایط ویژه ناشی از اعتراضات دی۴۰۴ و همچنین شش هفته جنگ نظامی با کاهش روبرو و حتی در بسیاری مشاغل به صفر رسیده است.
کاهش درآمدها، رکود عمیق و ناتوانی کسبوکارهای متکی به اینترنت در شرایط جنگ و قطع اینترنت سراسری در ایران دست به دست هم داده تا بازار کار کشور با موجی از اخراج نیروی کار روبرو شود.
شهروندان زیادی در روزهای گذشته در شبکههای اجتماعی از بیکاری خود پس از پایان تعطیلات نوروز خبر دادهاند. این شهروندان در مشاغل مختلفی از طراحی داخلی و برنامهنویسی تا مهندسی و بازاریابی اشتغال داشتهاند.
یک کاربر نوشته «بالاخره قطع اینترنت باید رو همه اثرشو بذاره؛ من بیکار شدم. دنبال ui یا ux یا پروداکت دیزاینر با سابقه میگشتین من هستم.»
کاربر دیگری نوشته «منم تولیدکننده محتوا وب و سوشالم که ۳ ماهه بیکار شدم اگ کسی نیاز داشت، درخدمتم.»
یک کاربر هم نوشته «فولاد مبارکه رو که زدن از کار بیکار شدم. چون کارم عمرانیه و مستقیم با ورق سر و کار داریم. ولی باز ازین هم ممکنه بدتر بشه. هر وقت فکر نابودی نیروگاههای برق رو میکنم اونقدر استرس میگیرم که سعی میکنم بهش فکر نکنم و این احتمال وجود داره همین شبها اتفاق بیافته.»
کاربر دیگری هم نوشته «تازه فاجعه بعد تعطیلات خودشو نشون میده. من که دو ماه شد بیکار شدم. خیلی از دوستام که مرخصی بدون حقوق فرستادن. خیلی از شرکتهایی که استخذام بودیم دیگه نیستند.»
فرشاد اسماعیلی فعال کارگری و حقوقدان در شبکه «ایکس» نوشته «شاغلین بیکار نشدن، شغلها نابود شدند». اشاره این مشاور حقوق کار به شرایطی است که در پی قطع اینترنت و شرایط جنگی برای کسبوکارها رخ داده است.
در آنسو ایجاد توقف در صادرات و واردات و هچنین اختلال در تولید بخشهای مختلف به علت شرایط ناشی از جنگ، از جمله هدف قرار گرفتن کارخانههای فولاد و زیرساختهای پتروشیمی در استان خوزستان، نگرانی برای تعطیلی کارخانهها و واحدهای صنعتی بزرگ کشور نیز افزایش یافته است.
در همین رابطه روزنامه «دنیای اقتصاد» نیز گزارش داده جنگ هنوز به خطوط تولید کارخانههای اتومبیلسازی نرسیده اما با تداوم شرایط، احتمال خاموشی برخی کارخانهها جدی است.
در این گزارش آمده که طی یک ماه گذشته کمبود فولاد، اختلال در واردات مواد اولیه، بینظمی حملونقل و مشکل در ترخیص قطعات، صنعت خودرو را با تهدیدی همهجانبه مواجه کرده است.
«دنیای اقتصاد» نوشته «این صنعت که پیشتر با قیمتگذاری دستوری، بحران نقدینگی و وابستگی به واردات قطعات دستوپنجه نرم میکرد، اکنون وارد مرحله «اختلال چندلایه» شده و جنگ از چند مسیر همزمان آن را هدف قرار داده است. اختلال در تولید فولاد و محدودیت انرژی، گلوگاه اصلی تولید خودرو است و کمبود ورق میتواند خطوط را متوقف کند. واردات قطعات نیز به دلیل آسیب به زیرساختهای بندری مختل شده و قطعهسازان با کاهش تولید و بدهی انباشته خودروسازان تحت فشار هستند. شبکه لجستیک، نیروی انسانی و بحران نقدینگی نیز آسیبپذیر شدهاند.»
این گزارش افزوده «در سمت بازار، نااطمینانی، کاهش قدرت خرید و تغییر رفتار مصرفکننده موجب افت تقاضا میشود و سیاستگذاری بیثبات میتواند رکود را تشدید کند. همزمانی این بحرانها امکان بازگشت سریع به شرایط عادی را از بین برده و صنعت خودرو را در چرخهای چندلایه از مشکلات گرفتار کرده است.»
واحدهای تولیدی، صنعتی و خدماتی در سالهای گذشته و به علت مشکلات ساختاری اقتصادی و ناکارآمدی جمهوری اسلامی در مدیریت بخشهای مختلف اقتصادی بهسختی توانسته بودند فعال بمانند و حالا قطع اینترنت و شرایط جنگی وضعیت آنها را شکنندهتر کرده است.
در شرایطی که دونالد ترامپ تهدید کرده در صورت عدم باز شدن تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی زیرساختهای ایران را زیر حملات شدید قرار داد و در آنسو مقامات جمهوری اسلامی بر عدم مذاکره تأکید میکنند شهروندان و فعالان اقتصاد زیادی نگران شرایط کشور در روزهای آینده هستند و معتقدند بحرانی شدن شرایط با بمباران زیرساختها شغل و زندگی مردم بیش از هفتههای گذشته متأثر خواهد شد.