با گذشت حدود پنج ماه از اجرای طرح حذف ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانیِ برخی کالاهای اساسی و پرداخت کالابرگ الکترونیکی به مردم، گزارشها و آمار نشان میدهد که افزایش قیمت اقلام مشمول کالابرگ از رقم یارانهٔ پرداختی بهشکل چشمگیری پیشی گرفته است.
بر اساس گزارش رسانههای اقتصادی چاپ تهران، مجموع قیمت اقلام مشمول سبد کالابرگ از حدود دو میلیون و ۱۸۰ هزار تومان پیش از حذف ارز ترجیحی به حدود سه میلیون و ۷۸۰ هزار تومان رسیده است.
اقلام مشمول سبد کالابرگ شامل مرغ، روغن، تخممرغ، برنج، قند و شکر، ماکارونی، شیر کمچرب، پنیر، ماست، گوشت قرمز و حبوبات است.
آمار و ارقام منتشرشده در روز پنجشنبه ۱۷ اردیبهشت نشان میدهد هزینهٔ این سبد در ماههای اخیر حدود یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان افزایش یافته، در حالی که مبلغ کالابرگ پرداختی به خانوارهای مشمول همچنان یک میلیون تومان باقی مانده است.
افزایش بهای کالاهای اساسی در حالی ادامه دارد که قیمت دلار در بازار آزاد ایران نیز طی ماههای گذشته جهش بسیار بلندی داشته است. نرخ دلار پیش از جنگ ۱۲ روزهٔ ایران و اسرائیل در خرداد ۱۴۰۴ در محدودهٔ ۸۲ هزار تومان قرار داشت، اما هفتهٔ گذشته، با ثبت رکوردهای تازه، اکنون در محدودهٔ ۱۸۰ هزار تومان در نوسان است.
بر این اساس، ارزش دلار در بازار آزاد طی حدود ۱۰ ماه بیش از ۱۲۰ درصد افزایش یافته و کاهش ارزش پول ملی ایران، فشار بیشتری بر قیمت کالاهای مصرفی و مواد غذایی وارد کرده است.
دولت جمهوری اسلامی ایران هنگام اجرای طرح حذف ارز ترجیحی اعلام کرده بود که منابع حاصل از حذف این ارز بهشکل مستقیم در قالب کالابرگ الکترونیکی به مردم بازگردانده میشود و مبلغ این اعتبار متناسب با نرخ تورم افزایش خواهد یافت.
احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، بهمن سال ۱۴۰۴ گفته بود که «طبق دستور رئیسجمهور و در صورت افزایش تورم، مبلغ کالابرگ الکترونیکی افزایش پیدا میکند».
همزمان رئیس سازمان برنامه و بودجه نیز وعده داده بود که اعتبار کالابرگ «هر سه ماه یک بار متناسب با تورم» تغییر کند. اما تاکنون مبلغ این یارانه بدون تغییر باقی مانده است.
در تازهترین اعلام موضع در این باره، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت مسعود پزشکیان، روز چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت گفت «اینکه دولت مایل است رقم کالابرگ را افزایش دهد یا آنکه برایش مقدور باشد، دو موضوع است».
او همچنین با اشاره به پیامدهای اقتصادی جنگ، افزود: «اینکه میشود رقم کالابرگ را افزایش داد یا نه، باید بررسی شود».
در همین حال، دادههای منتشرشده در رسانههای داخلی و گزارشهای رسمی از ادامهٔ روند افزایشیِ قیمت خوراکیها حکایت دارد و برخی گزارشها تورم اقلام خوراکی را بیش از ۷۰ درصد اعلام کردهاند.
یک ارزیابی تازه از افزایش قیمت مواد خوراکی در ایران، در پی جنگ و بالا رفتن نرخ تورم، نیز نشان میدهد که در فروردین امسال هزینهٔ سبد خوراکی خانوار «۸۵ درصدِ» حداقل درآمد یک کارگر متأهل با دو فرزند را به خود اختصاص داد.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در واکنش به انبوه گزارشها و واکنشها به گرانی، در پیامی در شبکهٔ ایکس نوشت که «از افزایش قیمتها مطلع هستم» و افزود بخشی از این افزایشها «مربوط به تغییر قیمتهای مواد اولیه یا مشکلات مرتبط با جنگ» است.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، هم روز چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت با اشاره به «فشارهای اقتصادی» به مردم ایران، خواستار «انجام وظیفه» همهٔ مسئولان اجرایی کشور شد و گفت مردم نیز باید «اقداماتی» انجام دهند.
قالیباف «صرفهجویی» را مهمترین خواستهٔ مقامات جمهوری اسلامی از مردم عنوان کرد و از نیروهای بسیج هم خواست «واسطهٔ میان مردم و مسئولان دولتی و خیران» شوند.
افزایش مداوم قیمت کالاهای اساسی و کاهش قدرت خرید خانوارها در حالی ادامه دارد که بسیاری از اقتصاددانان در ایران نسبت به آثار حذف ارز ترجیحی بدون افزایش متناسبِ حمایتهای جبرانی هشدار دادهاند و میگویند خانوارهای کمدرآمد بیشترین فشار را از رشد قیمت مواد غذایی تحمل میکنند.