حوالی ساعت ۱۰صبح سهشنبه ۱۲خرداد۱۴۰۵ شماری از دانشآموزان تهران مقابل ساختمان وزارت آموزش و پرورش دست به تجمعی گسترده زدند. آنها به مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی در خصوص تاثیر سوابق تحصیلی (معدل) در کنکور در شرایطی که آموزشهای غیرحضوری و آنلاین با بدترین کیفیت ممکن در چندماه گذشته ارایه شده، معترض بودند. برخی از معترضان در گفتگو با ایرانوایر تصریح کردند که در شرایط جنگی، امکان مطالعه منظم و آمادگی کافی برای امتحانات نهایی را نداشتهاند و به همین دلیل اعمال تاثیر قطعی معدل میتواند بخت آنها را برای موفقیت در کنکور بکاهد.
اعتراضات دانشآموزان در تهران در حالی صورت گرفته که پیشتر و طی دو هفته گذشته، در استانهای دیگر از جمله چهارمحال و بختیاری، خراسان جنوبی، خراسان شمالی، همدان، لرستان و کهگیلویه و بویراحمد نیز اعتراضات مشابهی صورت گرفته، اما در اغلب آنها سرکوب در انتظار معترضان بوده است.
«سال سرنوشت من است. با همه بدبختیها و گرانی هر کاری توانستم کردهام اما تهش چی شد؟ وضعیت آموزشها جوری بود که من هیچ روزی، خدا را شاهد میگیرم که هیچ روزی نتوانستم یک کلاس را از اول تا آخر بشنوم. یا قطع و وصلی بود یا ارتباط برقرار نبود یا کند بود و یا برق قطع بود. این شکایت را به کی ببریم که هیچ چیز عادی نبود اما قرار است آزمون و کنکور و همهچیز عادی باشد؟»
این بخشی از رنجی است که «آرمیتا» به دوش میکشد. دانشآموز پایه دوازده رشته تجربی در تهران. آرمیتا همراه با والدینش در تجمع مقابل آموزش و پرورش حاضر شده است: «تقریبا همه با خانواده آمده بودند. همه بچههای ۱۱ و ۱۲ قلبشان توی حلقشان میزند. این آقایان و خانمهای مسوول چون خودشان رانت داشتند و عذاب کنکور و استرس را درک نکردند حال ما را چه میفهمند؟»
آرمیتا میگوید در تمام سالهای دبیرستان سخت تلاش کرده برای اینکه در سال کنکور که آن را «سال سرنوشت» توصیف میکند، سربلند باشد: «من به پدر و مادرم و خودم قول دادم حتما دانشگاه دولتی و پزشکی پذیرفته شوم. این رویای من بوده. به خاطرش از عشق و حال و خیلی چیزها که دلم خواسته گذشتهام. منتی سر کسی ندارم ولی حق ما نیست کسی حتی نپرسید چرا دارید اعتراض میکنید. ما امروز از آموزش و پرورش جواب نگرفتیم رفتیم مقابل شورای عالی انقلاب فرهنگی شعار دادیم اما آنجا هم به جای پاسخگویی سرکوبمان کردند.»
مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی چه میگوید؟
بر اساس مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، سوابق تحصیلی دانشآموزان در گروههای آزمایشی اصلی (ریاضی، تجربی، انسانی) ۶۰ درصد و بهصورت قطعی در نتیجه کنکور اثرگذار است و سهم گروههای آزمایشی هنر و زبانهای خارجی به ۴۰ درصد میرسد. ۴۰ درصد باقیمانده نمره کل، مربوط به آزمون سراسری (کنکور) است. این سابقه بر پایه نمرات امتحانات نهایی پایههای یازدهم و دوازدهم محاسبه میشود؛ موضوعی که باعث شده اهمیت امتحانات نهایی در سالهای اخیر به اندازه کنکور افزایش یابد.
«رویا» دانشآموز کلاس یازدهم در رشته «علوم انسانی» است. او به ایرانوایر میگوید: «مشکلی که این مصوبه دارد این است که اگر معدل خوب باشد این تاثیر برای رتبه کنکور خیلی کمکرسان است اما اگر معدل خراب باشد این مثلا ۶۰درصد اثر منفی روی رتبه خواهد داشت. اگر ما در شرایط عادی آموزش دیده بودیم، اگر سرفصلها کامل و مثل سالهای قبل آموزش داده میشد کسی اعتراضی نداشت. چطور ممکن است ما به آن شکل بیکیفیت و ناقص درس خوانده باشیم و برگزاری آزمون نهایی حضوری و مثل شرایط عادی باشد؟»مادر یک دانشآموز پایه ۱۲ که در اصفهان زندگی میکند با تایید اظهارات دیگر شاهدان حاضر در تجمع تهران میگوید: «هفته قبل بچهها در اصفهان هم اعتراض کردند. خواهش بچهها این است که دستکم برای کنکور امسال استثنا قایل شوند و نمرات امتحانات نهایی پایههای یازدهم و دوازدهم به صورت تاثیر مثبت محاسبه شود. این بچهها مثل همه مردم در شرایط جنگی تحت فشار و استرس و بلاتکلیفی بودند و تازه اضطراب مضاعفی را هم تجربه کردند چون تا همین یکی دو هفته قبل نه برنامه کنکور معلوم بود نه برگزاری امتحانات نهایی.»
به گفته این شهروند موضوع دیگری که بچههای یازدهم را نگران میکند این است که نتایج امتحانات نهایی این گروه کنکور سال بعد آنها را هم تحت تاثیر قرار میدهد: « دخترم شبها خواب ندارد. میگوید اگر امتحانات نهایی امسال را آنطور که باید و شاید نمره نیاورد سال بعد اگر خوب هم باشد باز اثر بدی نمرات پایه یازده، کنکور سال بعدش را تحت تاثیر قرار میدهد. برای همین هم اعتراض میکنند که حداقل آزمونها متناسب با سطح آموزش باشد و نتیجه برای بچههای یازدهم فقط تاثیر مثبتش اعمال شود نه به شکل قطعی.»
اینهمه برنامهریزی کردم آخرش هم آیندهام خراب شد
«روزبه» دانشآموز پایه دوازدهم در رشت است. او به ایرانوایر میگوید: «ما خانوادگی از کنکور شانس نیاوردیم. خواهر بزرگم سال ۱۴۰۱در کنکور قبول شد اما قبل از اینکه پایش به دانشگاه برسد، مهسا امینی را کشتند. از آن روز به بعد مدام به من میگفت خدا کند تو روزهای خوبی در دانشگاه تجربه کنی. حالا همه آیندهای که برایش برنامه ریزی کرده بودم روی هواست.»
روزبه میگوید برای اینکه بتواند هزینه مشاور تحصیلی برای ورود به دانشگاه را بدهد و کتاب کمک آموزشی بخرد بخشی از زمان آزاد و استراحت خود را صرف طراحی گرافیک برای شرکتهای تبلیغاتی کرده: «مدرسه دولتی رفتم ولی اگر رشته خوب بخواهیم باید هزینه کنیم. بدون پول نمیشود. من کمتر خوابیدم و وقت استراحت را طراحی سایت و پوستر کردم که آخرش هم همه چیز دود بشود و برود هوا.»
مقامات مسوول چه میگویند؟
علاوه بر تهران، امروز در شهرهای مشهد و همدان نیز دانشآموزان با مطالباتی مشابه به خیابان آمده و مقابل ادارات کل آموزش و پرورش تجمع کردند. در هفتههای پیش ویدیوهایی از اعتراضات دانشآموزان در شهرهای خرمآباد، یاسوج و دورود منتشر شد؛ درست زمانی که برخی مقامات آموزش و پرورش اعلام کردند آزمونهای نهایی دبیرستان باید بهشکل حضوری برگزار شود.
وزارت آموزش و پرورش اعلام کرده است که این سازمان درباره نحوه تاثیر سوابق تحصیلی تصمیمگیرنده نیست و تنها مجری مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی است؛ بنابراین هرگونه تغییر در شیوه اعمال معدل باید از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب شود.
«علیرضا کاظمی»، وزیر آموزش و پرورش، در پاسخ به پرسش رسانههای داخلی در خصوص پاسخ به مطالبه معترضان گفت در حال حاضر مصوبه تاثیر قطعی سوابق تحصیلی تاکنون تغییری نکرده و وزارتخانه تحت امر او تا زمان اصلاح مقررات، موظف به اجرای آن است.
«سعیدرضا عاملی»، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، پیش از این در تاریخ نهم خرداد۱۴۰۵ تاکید کرده بود که حتی به شکل استثنا برای کنکور امسال، تغییری در مصوبه اعمال نخواهد شد و تاثیر قطعی معدل پایههای یازدهم و دوازدهم همچنان برقرار است.
با اینهمه «عبدالوحید فیاضی»، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی، در واکنش به تجمع دانشآموزان اعلام کرد که مجلس این موضوع را پیگیری میکند و در همین زمینه با وزیر آموزش و پرورش نیز گفتوگو شده است.
این نماینده مجلس نیز تصمیمگیرنده نهایی در این زمینه را شورای عالی انقلاب فرهنگی معرفی کرد و گفت «اعضای کمیسیون آموزش معتقدند در شرایط فعلی، ادامه تاثیر قطعی معدل به مصلحت دانشآموزان نیست و باید مورد بازنگری قرار گیرد.»
در سال ۱۴۰۵ شمار شرکتکنندگان در کنکور سراسری و آزمون اختصاصی دانشجوـمعلم بر اساس آمار ارایه شده از سوی سازمان سنجش آموزش کشور ۹۶۵هزار نفر اعلام شده است.
کنکورها قرار است در روزهای ۲۹ و ۳۰مردادماه برگزار شود؛ شاید یکی از پرچالشترین آزمونهای ورود به دانشگاه برای دانشآموزان ایران.
مصوبه شورای انقلاب فرهنگی درباره اثر معدل نهایی مدارس در نتیجه کنکور، با هدف پایان دادن به اعتراضات و حواشی پیرامون شیوه «تستزنی» در آزمون دانشگاه اجرایی شد. بسیاری از شهروندان تستزدن صرف برای کسب رتبه در کنکور را «ناعادلانه» توصیف میکردند اما این شیوه تازه نیز بهدلیل خطرِ طبقاتی کردن نظام آموزشی منتقدان خود را دارد. از طرف دیگر، تقلب در کنکور سالهاست که به چالشی جدی برای سازمان سنجش تبدیل شده است. این سازمان پیش از این اعلام کرده بود که طی ۱۷سال، ۹هزار متهم به تقلب را شناسایی کرده است.