گزارشها حاکی از آنست که برخی اقلام دارویی در ایران طی دو ماه و نیم گذشته و پس از جنگ اسرائیل و آمریکا با جمهوری اسلامی بین ۳۰ تا ۳۰۰ درصد افزایش یافته و بیماران خاص، بهویژه بیماران سرطانی، با فشار سنگین هزینه درمان روبرو هستند.
با گذشت چند هفته از آتشبس میان جمهوری اسلامی و آمریکا اما همچنان بازار دارو در ایران با بحران افزایش قیمت و کمبود روبروست.
روزنامه «اعتماد» چاپ تهران در شماره روز شنبه ۱۹ اردیبهشت در گزارشی به وضعیت گرانی و کمبود دارو در کشور پرداخته است. در این گزارش آمده اختلال در تنگه هرمز و مسیرهای هوایی، توقف محمولهها در ترکیه، جهش ارز نیمایی و فشار بر بیمهها، زنجیره تأمین دارو را از چند جهت تحتفشار گذاشته است.
بر اساس این گزارش روایتهای بیماران از نبود کیت آزمایش، کمیابی انسولین، افزایش چندبرابری قیمت داروهای حیاتی و توقف واردات برخی داروهای سرطان، سبب سرگردانی بیماران شده و نشان از وضعیت بحرانی درمان در ایران دارد.
هادی احمدی، سخنگو و عضو هیئت مدیره انجمن داروسازان ایران، به «اعتماد» گفته «آسیب جنگ به صنعت داروسازی «قابل ملاحظه» است و شرکت «توفیق دارو» تولیدکننده مواد اولیه برخی داروهای بیمارستانی، بهطور کامل تخریب شده و باید از نو ساخته شود. از آنجا که این واحد برای تولید ماده اولیه داروهای بیمارستانی فعالیت میکرد، ممکن است در آینده خدشهای به چرخه داروسازی وارد شود.»
جمهوری اسلامی از کارخانهها و انستیتوهای تولید دارو برای تولید سلاحهای بیولوژیکی استفاده میکرده و به همین علت شماری از این مراکز از جمله انستیتو پاستور در جنگ ۴۰ روزه مورد حمله نظامی قرار گرفتند.
روزنامه «اعتماد» همچنین از قول یک بیمار سرطانی نوشته داروی «اکسجوا» که پیش از جنگ با حمایت بیمه کمتر از یک میلیون تومان تهیه میشد، اکنون با نرخ غیریارانهای به ۳۰ میلیون تومان رسیده است. در این گزارش، بیماران دیگری نیز از چند برابر شدن قیمت داروهای تیروئید، افسردگی و روماتیسم گفتهاند.
یک شهروند به «اعتماد» گفته «۹ فروردین درست در میانه جنگ مهره گردن مادرم شکست و مجبور شدیم با وجود بمباران و موشکباران مادرم را در بیمارستان بستری کنیم. قبل از بستری بیمارستان مبلغ معالجه را ۲۵ میلیون تومان اعلام کرد، اما سه روز بعد این مبلغ را به ۴۵ میلیون تومان افزایش داد و به نظر میرسید به دلیل شرایط خاص جنگی یکباره تعرفههای خود را افزایش داده بود. اعتراض کردم، اما این اعتراض به جایی نرسید و ۴ قلم دارویی که پزشک برای مادرم تجویز کرد را به مبلغ ۳ میلیون تومان تهیه کردم. این در حالی بود که قیمت این داروها پیش از جنگ یکسوم قیمت بود.»
روزنامه «اعتماد» تأکید کرده «نگرانی از باز نشدن مسیر واردات در کنار کمبود مواد اولیه مورد نیاز برای تولید دارو، کاهش ارزش پول ملی ایران و کاهش ذخایر ارزی دولت در بسیاری از حوزههای اقتصادی و زندگی روزمره مردم ایران موثر بوده، اما در مورد قیمت و در دسترس بودن دارو به شکل قابل ملاحظهای اوضاع از حوزههای دیگر بدتر است.»
همانطور که در گزارش روزنامه «اعتماد» اشاره شده افزایش قیمت دارو به شکل فزایندهای بحران تأمین هزینه درمان برای بیماران را تشدید کرده است.
مهدی پیرصالحی، معاون وزیر بهداشت و رئیس سازمان غذا و دارو، نیز از افزایش شدید قیمت نهادههای دارویی و تجهیزات پزشکی و همچنین کمبود برخی اقلام تولیدی خبر داده است. او گفته است هزینه تولید دارو تحت تأثیر افزایش قیمت مواد اولیه، بستهبندی و نهادههای صنعتی بهشدت بالا رفته و برای حفظ زنجیره تأمین، افزایش قیمتها «ضروری» بوده است.
به گفته او، برخی تولیدکنندگان دارو نیز خواستار افزایشهای بیشتری برای پوشش کامل هزینههای تولید شدهاند و بخشی از واحدهای تولیدی به دلیل آسیبهای زیرساختی و مشکلات تامین مواد اولیه، موقتاً یا دائماً از چرخه تولید خارج شدهاند.
در همین حال، دبیر انجمن صنعت پخش دارو اعلام کرده حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد داروها با افزایش قیمت مواجه شدهاند و تغییر سیاستهای ارزی، از جمله جایگزینی ارز توافقی بهجای ارز ترجیحی برای مواد اولیه، فشار هزینهها را افزایش داده است.
سلمان اسحاقی، سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، با اشاره به کمبود اقلام دارویی در ایران گفته «اگر مدیریت صحیح در حوزه دارو صورت نگیرد، کشور با بحران جدی در برخی اقلام دارویی مواجه خواهد شد و احتمال شکلگیری بازار سیاه وجود دارد و لازم است داروها به صورت برنامهریزیشده، طبقهبندیشده و بهینه توزیع و مصرف شوند.»
محمد جمالیان عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی معتقد است افزایش هزینه واردات و تولید عامل افزایش قیمت دارو است و افزوده «باید میان «گرانی دارو» و «نبود دارو» یکی را انتخاب کنیم و چارهای جز افزایش قیمت نداریم.»
این نماینده مجلس شورای اسلامی گفته «افزایش قیمت دارو اجتنابناپذیر است و اگر بخواهیم از طریق فشار مهار کنیم، یقیناً تولید متوقف شده و ناچار به واردات با قیمت بسیار بالاتر خواهیم شد. پیشنهاد ما این بود که مجوز افزایش قیمت دارو به سرعت صادر گردد، اما همزمان تحت پوشش بیمهها قرار گیرد و از جیب مردم پرداخت نشود.»
محمد جمالیان تأکید کرده «مهمترین نکته این است که باید میان «گرانی دارو» یا «نبود دارو» یکی را برگزینیم؛ و یقیناً وجود دارو با قیمت بالاتر، در شرایط کنونی کشور، حیاتیتر است. به همین دلیل، لازم است که اجازه دهیم قیمت داروها افزایش یابد، مشروط بر اینکه این افزایش قیمت توسط بیمهها پوشش داده شود.»