شامگاه گذشته زلزلهای به بزرگی ۴/۶ ریشتر مرز استان تهران و مازندران را لرزاند که با چندین پیشلرزه و پسلرزه همراه بود. مهدی زارع کارشناس ارشد زمینشناسی و استاد دانشگاه درباره فعال بودن گسلها نزدیک شهرک پردیس در شرق تهران و بومهن هشدار داده است.
زمینلرزهای به بزرگی ۴/۶ ریشتر در مقیاس درونی زمین، ساعت ۲۳:۴۶ شامگاه سهشنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ مرز استانهای تهران و مازندران را لرزاند. این زمینلرزه در شهرستان بومهن و همچنین شهرک پردیس در شرق تهران بهطور کامل احساس شد.
به گزارش مرکز لرزهنگاری کشور ساعت ۹ شب سهشنبه نیز زلزلهای به بزررگی ۳/۴ ریشتر در مرز استانهای تهران و مازندران رخ داده بود.
طی ساعات بعد از زلزله ۴/۶ ریشتری نیز دستکم چهار پسلرزه به بزرگی ۴، ۳/۴ و ۲/۸ در همین مناطق رخ داد. این پسلرزهها در ورامین، پاکدشت، پردیس و بخشهایی از شمیرانات حس شده است.
به گفته مقامات حکومتی این زلزله خسارت جانی در پی نداشته است. با اینهمه تصاویر و ویدئوهای منتشر شده نشان میدهد شهروندان زیادی تا بامداد در خیابانها و پارکها بودند.
همزمان در شهر تهران و حومه توفان شدیدی به وقو پیوست. در برخی مناطق پایتخت بر اثر شدت توفان، درختان شکستند و واژگون شدند و خسارتهایی ایجاد شد. شروین تبریزی، سخنگوی اورژانس تهران نیمهشب گذشته اعلام کرد تاکنون ۷ مصدوم که ۵ نفر آنها سرپایی درمان شدهاند، در مأموریتهای امدادگران ثبت شده اند اما ممکن است آمار تعداد مصدومان بیشتر شود.
اینهمه در حالی رخ داده که اینترنت جهانی در ایران همچنان قطع است و شهروندان از دسترسی آزادانه به اخبار و ارتباطات دچار مشکل هستند. بر اساس گزارشها در نخستین ساعات بامداد اینترنت و برق در نقاطی از تهران و حومه قطع شده است. مقامات شهر تهران علت قطع برق را اختلال در شبکه انتقال برق به علت توفان اعلام کردند.
فریبرز ناطقیالهی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه زلزلهشناسی ایران اعلام کرده زلزله اخیر تهران زلزله قابلی بود. ممکن است زمینلرزه اخیر پیش لرزه باشد.
او همچنین با رد گمانهزنیها درباره انفجار تسلیحات نظامی گفته «زلزله امشب تهران در اثر انفجار مواد تسلیحاتی و نظامی نبوده است.»
مهدی زارع، استاد دانشگاه و زلزلهشناس نیز هشدار داده که وقوع زلزلهای با بزرگای ۴/۵ در پهنه شهرک پردیس را نباید به معنای «شروع حتمی» یک زمینلرزه بزرگ در خودِ شهر تهران تعبیر کرد، اما از نظر علمی، این رویداد یک سیگنال هشدار لرزه زمینساختی جدی برای سامانههای گسلی پهنه تهران و البرز مرکزی است.
مهدی زارع در گفتگو با وبسایت «خبرآنلاین» توضیح داده وقوع دومین زمینلرزه با بزرگای بیش از ۴ ریشتر نشاندهنده تداوم آزادسازی انرژی در محل تلاقی ساختارهای مهم زمینساختی است.
او ادامه داده که منطقه پردیس و بومهن در پهنه برخورد البرز مرکزی قرار دارد و تحت تأثیر مستقیم فعالیت دو گسل بسیار مهم و خطرناک است:
گسل شمال تهران (NTF): پایانه شرقی این گسل که از شمال تهران و ده کیلومتری شمال پردیس عبور میکند، به محدوده روستای کلان لواسانات میرسد. این گسل پتانسیل لرزهزایی بالایی دارد و فعالیت آن میتواند مستقیماً بر منطقه شرق تهران تأثیر بگذارد.
گسل مُشا: یکی از طویلترین و فعالترین گسلهایجنوب البرز مرکزی است که با روندیشرقی-ݝربی در ده کیلومتری شمال پردیس در روستای کلان با گسل شمال تهران تلاقی دارد. تلاقی گسل مشا با گسل شمال تهران در منطقه لواسان و ، یک پهنه برخورد زمینساختی مهم ایجاد کرده است که بیشترین تراکم ریزلرزهها در استان تهران متعلق به این زون است.
شهرک پردیس در شرق تهران که طی سالهای گذشته احداث شده و بهعلت برجسازیهای انبوه جمعیت زیادی را در خود جای داده همواره از سوی کارشناسان در مورد روی گسل بودن مورد بحث بوده است. اکنون مهدی زارع نیز در اینباره توضیح داده که نام شهر «بومهن» به معنای «زلزله» است. وقوع دو زلزله بالای ۴ در بازه زمانی کوتاه از ابتدای سال ۱۴۰۵ در این منطقه، لزوم بازنگری در توسعه و بارگذاری جمعیتی بیشتر پروژههای عمرانی جدید در پردیس و بومهن و رودهن را بیش از پیش نمایان میکند. با توجه به نرخ لغزش گسل مشا، این فعالیتها نشاندهنده فعال بودن ساختارهای لرزهزا در مجاورت پایتخت است.
به گفته مهدی زارع خطر لرزهای منطقه شرق تهران به دلیل ویژگیهای توپوگرافی و زمینشناسی خاص، با مخاطرات ثانویه نیز روبروست. ساختار ناهمگن زمین یعنی وجود رسوبات آبرفتی در بخشهایی از دشت پردیس میتواند باعث بزرگنمایی امواج لرزهای (Site Effect) شود.
او همچنین تأکید کرده لرزهخیزی خوشهای (Swarm) در لرزهخیزی بومهن و پردیس پتانسیل بالای برای وقوع «فوجلرزه»” یا زمینلرزههای (بزرگای ۴ تا ۵) در این منطقه را نشان می دهد، هشداردهنده فعالیت دائمی گسل مشا است.
این کارشناس ارشد زمینشناسی هشدار داده «با توجه به بارگذاری جمعیتی بالا در مسکن مهر پردیس و ساختوسازهای گسترده در ارتفاعات، تابآوری لرزهای سازهها در برابر شتابهای افقی و قائم ناشی از فعالیت گسل مشا بسیار حائز اهمیت است.»
مهدی زارع شب گذشته در گفتگوی دیگری با خبرگزاری «مهر» تأکید کرده مناطق رودهن و بومهن به طور مستمر شاهد خوشههای لرزهای با بزرگای ۲ تا ۴ هستند. این فعالیتهای خرد، نشاندهنده نرخ بالای تغییر شکل در پوسته این منطقه است، شرق تهران (رودهن و دماوند) بسیار لرزه زاست.
او همچنین گفته باید منتظر زلزله بزرگی در شرق تهران باشیم: «از منظر علم میانمدت و بلندمدت زمینشناسی دارای دو جنبه است، از نظر پتانسیل لرزهزایی که از نظر علمی، گسل مشا توانایی تولید زلزلهای با بزرگای بیش از ۷ را دارد.»