– بر اساس مصوبه جدیدکمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، واحد پول ملی ایران با حفظ عنوان «ریال» اما با حذف ۴ صفر، بازتعریف خواهد شد، بدین ترتیب، هر ریال جدید معادل ۱۰,۰۰۰ ریال فعلی خواهد بود.
– همچنین واحد پول خُرد ایران از «ریال» به «قِران» تغییر نام خواهد داد و هر ۱۰۰ قِران برابر یک ریال خواهد بود.
– کارشناسان معتقدند با توجه به ساختارهای اقتصادی و سیاسی جمهوری اسلامی حذف صفر از پول ملی صرفا صورت مسئله را پاک میکند و هزینه بالایی باید صرف اقدامات اجرایی آن از جمله چاپ اسکناس و ضرب سکه شود.
– کامران ندری اقتصاددان معتقد است تعریف واحد پولی قِران با توجه به کاهش شدید قدرت خرید پول ملی اقدامی کاملا بیاثر و بیخاصیت بوده و قِران در عمل مرده به دنیا خواهد آمد.
یک اقتصاددان با بیخاصیت خواندن مصوبه جدید کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی برای حذف چهار صفر از واحد پول ملی و تغییر نام واحد خُرد پول ملی ایران به «قِران» گفته حذف چهار صفر از پول ملی بدون مهار تورم معنا ندارد و تأکید کرده «قِران» مرده به دنیا خواهد آمد.
کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی به تازگی طرح ایجاد تغییراتی در پول ملی ایران را تصویب کرد. بر اساس مصوبه جدید واحد پول ملی ایران با حفظ عنوان «ریال» اما با حذف ۴ صفر، بازتعریف خواهد شد، بدین ترتیب، هر ریال جدید معادل ۱۰,۰۰۰ ریال فعلی خواهد بود.
همچنین واحد پول خُرد ایران از «ریال» به «قِران» تغییر نام خواهد داد و هر ۱۰۰ قِران برابر یک ریال خواهد بود.
در حالی که موافقان این مصوبه معتقدند حذف چهار صفر از پول ملی بر کاهش تورم موثر است، کارشناسان اقتصادی چنین اقدامی را بدون انجام اقدامات موثر و ساختاری برای کاهش تورم بیخاصیت میدانند.
کامران ندری اقتصاددان و استاد دانشگاه در گفتگو با وبسایت «فرارو» گفته «هرچند که از دید من کل مسئله و اصلا حذف ۴ صفر، از اولویت های کشور ما نیست. اما به هر حال معنای اینکه ۴ صفر حذف شود، این است که با توجه به بی کاربرد بودن واحد ریال نزد مردم و جا افتادن غیر رسمی واحد تومان، برای سنجش ارزش قیمت ها، این اقدام را می توان درک کرد.»
کامران ندری توضیح داده که «اصل قضیه این است که حذف ۴ صفر از اولویت های اساسی کشور ما نیست. معمولا موقعی حذف صفرها در کشورها انجام می شود که موفق شده باشند تورم را کنترل کنند. اگرچه اکنون دوباره تورم ترکیه عود کرده، اما دراوایل دهه سال ۲۰۰۰ هم که ۶ صفر را حذف کردند، موفق شده بودند تورم را کنترل کنند.»
کامران ندری افزوده «بنابراین چنین اقدامی یک پیششرط دارد اما ممکن است اینطور استدلال شود که اکنون اعداد نجومی شده و ثبت و ضبط اعداد مالی بسیار سخت شده است. بنابراین می توان حذف ۴ صفر را قبول کرد. اما اگر تورم، کنترل و مهار نشده باشد، طبیعتا با ادامه نرخ تورم بالای ۴۰ درصد، مجددا باید صفرها را حذف کنند. البته برخی کشورها این کار را انجام دادهاند.»
به گفته این اقتصاددان، «این موضوع، یک اصلاح شکلی، صوری و ظاهری است و مسائل و مشکلات اقتصاد ما با این اصلاحات ظاهری برطرف نمی شود. مشکلات ساختاری که تورم بالا و مزمن را در کشور ما ایجاد کرده، بر جای خود باقیست و با این کارها حل نمی شود. برخی معتقدند این نوع اقدامات می تواند اثراتی روانی داشته باشداما من این را نمی پذیرم. بالاخره وقتی ۴ صفر حذف می شود به معنای افزایش قدرت خرید نیست، درست است که اعداد با حذف صفر، کم قیمت به نظر می رسند اما حقوق افراد نیز به همان نسبت بیارزش به نظر میرسند و ۴ صفر حقوق ها هم کم می شود.»
او در ادامه گفته «به همین دلیل معتقدم این نوع اقدامات به هیچ وجه قدرت خرید را تحت تاثیر قرار نمی دهد. مجلس می گوید این موضوع در دستور کار است و چون دولت حذف ۴ صفر را پس نگرفته ادامه پیدا کرده است. اما واقعیت این است که در شرایط فعلی نه دولت و نه مجلس، طرح و برنامه ای برای معضلات اصلی و ساختاری اقتصاد ندارند و سر خود را با چنین برنامه هایی که اولویت اصلی نیست گرم کرده اند.»
کامران ندری معتقد است تعریف واحد پولی قِران با توجه به کاهش شدید قدرت خرید پول ملی اقدامی کاملا بیاثر و بیخاصیت بوده و قِران در عمل مرده به دنیا خواهد آمد.
او گفته «حقیقت این است که اکنون با این هزار تومان تقریبا هیچ کالایی را نمی توانیم خریداری کنیم. حتی به صورت بخشی از قیمت یک کالا نیز، این هزار تومانی فایده ای ندارد. حالا این دوستان هزار تومان را به صد قسمت تقسیم کرده و نام آن را قران گذاشته اند. طبیعتا این پول هیچ ارزش و کاربردی نخواهد داشت و مرده به دنیا خواهد آمد. تنها در صورتی این قران معنا پیدا می کند که ۶ صفر از واحد پولی حذف شود. در غیر این صورت هیچ کاربردی نخواهد داشت.»
حاکم ممکان سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی پس از تصویب حذف چهار صفر از پول ملی گفته بود: «بانک مرکزی پیشنهاد حذف ۴ صفر از پول ملی را در راستای حفظ حیثیت پول ملی در مجامع بینالمللی و تسهیل در محاسبات و حسابرسیها در دستگاهها مطرح کرده است.»
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی افزوده بود «حذف ۴ صفر از پول ملی مخالفانی نیز دارد با این استدلال که بعضی از نظامهای اقتصادی زمانی صفر را از جلوی پول ملی خود حذف میکنند که مسائل زیرساختی و اساسی در اقتصاد حل شده و به ثبات رسیده باشند و اینکه بتوانند یک نوع جراحی در اقتصاد انجام دهند اما کشور ما با تورم دست و پنجه نرم کرده و هنوز به ثبات اقتصادی نرسیده و زیرساختهای لازم پیریزی نشده است.»
مرتضی افقه کارشناس پولی و بانکی اما مانند کامران ندری معتقد است «با چنین اقدامات صوری و قانونی نمیشود تورم را کنترل کرد. تورم ایران ریشه در ساختارهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی دارد و به اندازهای عمیق است که با اقدامات اقتصادی از جمله کاهش میزان نقدینگی طی سالیان اخیر هم کنترل نشده است.»
برداشتن صفر از پول ملی برای نخستینبار در آلمان و پس از جنگ جهانی دوم انجام شد. تحت فشارهای اقتصادی جنگ جهانی دوم و آسیبهای ایجاد شده و باقی مانده، آلمان تورمی شدید را از سر میگذراند و سیاستگذاران اقتصادی این کشور تصمیم به حذف صفرها از ارز ملی این کشور گرفتند.
طی نیم قرن گذشته نیز ۱۹ کشور صفر را از پولهای ملی خود حذف کردند. صفرهای پول ملی چهار بار در آرژانتین، پنج بار در یوگسلاوی سابق، شش بار در برزیل، دو بار در بولیوی، سه بار در اوکراین، روسیه، لهستان، بلژیک و یک بار در ترکیه، ایسلند، کره و غنا از ارزهای ملی حذف شده است.
در برخی کشورها حذف پول ملی به مدیریت تورم کمک کرده اما در برخی کشورها مانند زیمبابوه سبب تشدید بحرانها شد.
با اینهمه در ایران بسیاری از کارشناسان معتقدند در شرایط کنونی اقتصاد کشور و با توجه به ساختارهای اقتصادی و سیاسی جمهوری اسلامی که سبب تحریک عوامل کاهش ارزش پول ملی میشوند، حذف صفر از پول ملی صرفا صورت مسئله را پاک میکند و هزینه بالایی باید صرف اقدامات اجرایی آن از جمله چاپ اسکناس و ضرب سکه شود.