ایرانی-آمریکاییهای برجسته نظرات خود را درباره آنچه ممکن است در آینده رخ دهد، بیان میکنند
د نشنال, توماس واتکینزواشینگتن۵ فوریه ۲۰۲۶
همزمان با آمادهسازی ایالات متحده برای گفتگوهای دیپلماتیک با ایران، کاخ سفید در حال رایزنی با چهرههای برجسته ایرانی-آمریکایی است که بتوانند در صورت سرنگونی آیتالله علی خامنهای، رهبر [ایران]، در هرگونه فرآیند انتقال قدرت کمک کنند.
یک منبع نزدیک به تلاشهای آمریکا برای یافتن جایگزینی برای رژیم فعلی ایران، به «د نشنال» (The National) گفت که جرد کوشنر، داماد پرزیدنت دونالد ترامپ، بهطور جدی در این موضوع مشارکت دارد. این منبع افزود که کوشنر در حال کمک به گردآوری گروهی از رهبران تجاری ایرانی-آمریکایی است تا در مورد تشکیل نوعی نهاد انتقالی برای کمک به اداره ایران در صورت فروپاشی رژیم، مشاوره دهند.
منبع دومی نیز تأیید کرد که آقای کوشنر در این امر مشارکت دارد. کاخ سفید درباره این گزارش اظهارنظری نکرده است.
منبع اول که در گفتگوهای کاخ سفید حضور دارد، همچنین اعلام کرد که دولت ترامپ مایل است نشستی با حضور چهرههای اپوزیسیون ایران در پالمبیچِ فلوریدا، محل اقامتگاه «مار-آ-لاگو» رئیسجمهور، برگزار کند. این نشست ممکن است به زودی و در همین آخر هفته برگزار شود، اما هماهنگیهای لجستیکی آن پیچیده است. به گفته این منبع، هنوز مشخص نیست که آیا سازماندهندگان میخواهند این نشست در خودِ مار-آ-لاگو برگزار شود یا در نزدیکی آن.
درحالیکه مشاوران آقای ترامپ برای گفتگوهای هستهای روز جمعه در عمان آماده میشوند، او چندین مسیر متفاوت را برای ایران در نظر گرفته است که هر یک دارای ریسکهای سیاسی و عدمقطعیتهای ژئوپلیتیک است.
امتیازات گسترده تهران در برنامه هستهای و سایر موضوعات حیاتی، از جمله برد موشکهای بالستیک و نحوه برخورد با مردم، میتواند راهی برای پرزیدنت ترامپ فراهم کند تا از درگیری نظامی اجتناب نماید.
با این حال، عقبنشینی از حملات پس از گردآوری یک «ناوگان عظیم» در نزدیکی ایران و اعلام اینکه آمریکا «آماده شلیک» (Locked and Loaded) است، بسیاری از ایرانیان را خشمگین خواهد کرد. بخشهای بزرگی از جامعه، این اقدام را بهمنزله تقویت رژیم پس از کشته شدن هزاران معترض تلقی میکنند؛ بهویژه پس از آنکه آقای ترامپ به ایرانیها گفت به اعتراضات خود ادامه دهند و اعلام کرد که «کمک در راه است».
جامعه ایرانیان خارج از کشور در آمریکا، بزرگترین در نوع خود در میان تمامی کشورهاست. تخمینها متفاوت است، اما بیش از ۵۰۰ هزار نفر ایرانیتبار در ایالات متحده زندگی میکنند، که شامل بسیاری از رهبران تجاری موفق و با نفوذ است که خواهان پایان یافتن حکومت آیتالله خامنهای و باز شدن درهای ایران برای اولین بار پس از انقلاب ۱۹۷۹ هستند.
در میان کسانی که برای تغییر رژیم در ایران تلاش میکنند، رضا پهلوی، فرزند تبعیدی آخرین پادشاه ایران، حضور دارد. او شبکه گستردهای از حامیان در خارج از ایران دارد و در تظاهرات اخیر صدای معترضانی شنیده شده که نام او را فریاد میزدند. او پیشتر گفته است که میخواهد خود را به عنوان یک «رهبر دوران انتقال» معرفی کند و به دنبال جایگاه سیاسی گستردهتری نیست، مگر اینکه مردم ایران به آن رأی دهند.
هنوز مشخص نیست که آقای پهلوی تا چه حد در گفتگوهای جاری کاخ سفید مشارکت دارد.
مذاکرات در عمان از سوی طرف آمریکایی توسط آقای کوشنر و استیو ویتکوف، فرستاده ویژه، هدایت خواهد شد و در سوی دیگر میز، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، حضور خواهد داشت.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، روز پنجشنبه به خبرنگاران گفت که دیپلماسی همیشه «گزینه اول» آقای ترامپ است. اما او به خبرنگاران خاطرنشان کرد: «در حالی که این مذاکرات در حال انجام است، من به رژیم ایران یادآوری میکنم که رئیسجمهور به عنوان فرمانده کل قدرتمندترین ارتش در تاریخ جهان، گزینههای زیادی بهجز دیپلماسی در اختیار دارد.»
او گفت که خواستههای آقای ترامپ شامل «توانایی هستهای صفر» است. روز چهارشنبه، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، اظهار داشت که برای «معنادار» بودن گفتگوها، این مذاکرات باید شامل محدود کردن برد موشکهای بالستیک ایران نیز باشد. همچنین این گفتگوها باید به موضوع «حمایت از سازمانهای تروریستی در سراسر منطقه»، برنامه هستهای و نحوه برخورد این کشور با مردم خود بپردازد.
آیتالله خامنهای روز یکشنبه هشدار داد که هرگونه حمله آمریکا به کشورش، آغازگر یک درگیری منطقهای خواهد بود.
آقای ترامپ مکرراً بر اعضای مورد اعتماد حلقه درونی خود، بهویژه آقای کوشنر و آقای ویتکوف، تکیه میکند تا رهبری مذاکرات در مسائل سیاست خارجی را بر عهده بگیرند. هر دوی آنها بهطور گسترده در پایهگذاری ابتکار «شورای صلح» ترامپ برای غزه مشارکت داشتند.
الکس واتانکا، عضو ارشد مؤسسه خاورمیانه، گفت که رژیم تهران مدعی است تمایل آمریکا برای بازگشت به میز مذاکره، نشانهای از ضعف ایالات متحده یا نبود گزینههای دیگر است. با وجود گفتگوهای روز جمعه، بسیاری از تحلیلگران در واشینگتن بر این باورند که اقدام نظامی محتملترین نتیجه خواهد بود.
تریتا پارسی، نایبرئیس مؤسسه کوئینسی برای سیاستورزی مسئولانه، گفت که اسرائیل در حال رایزنی و فشار برای انجام حملات نظامی است. آقای پارسی اظهار داشت: «هرچه زمان بیشتری میگذرد، [آقای ترامپ] بیشتر متقاعد خواهد شد که باید اقدام نظامی انجام دهد، زیرا او فرد کمصبری است. او به اندازه کافی انرژی نخواهد داشت که بهطور مداوم در برابر فشارهای اسرائیلیها ایستادگی کند.»
ادموند فیتون-براون، که از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ سفیر بریتانیا در یمن بود، گفت دشوار است تصور کنیم تهران در مذاکرات آنقدر امتیاز بدهد که ایالات متحده بتواند به شکلی باورپذیر ادعا کند که به یک گشایش دست یافته است.
آقای فیتون-براون، که اکنون عضو ارشد اندیشکده FDD در واشینگتن است، افزود: «و اینجاست که من فکر میکنم احتمال وقوع درگیری نظامی بیشتر از عدم وقوع آن است؛ زیرا فکر نمیکنم ایالات متحده بتواند بدون گرفتن امتیازات بزرگ از ایران، میز مذاکره را ترک کند، بدون آنکه ضربه سنگینی به اعتبار و شهرت رئیسجمهور وارد شود.»
جیهان عبدالله در تهیه این گزارش مشارکت داشته است.