جوامع قومی و گروههای کوچکتر گرد هم میآیند تا با حمایتهای رو به رشد از بازگشت پادشاهی در ایران برابری کنند.
گروههای اقلیت تبعیدی ایران برای حمایت از جنبش اعتراضی کشور با یکدیگر متحد میشوند تا صدای خود را در کنار فراخوانهای رو به رشد برای بازگرداندن پادشاهی پهلوی تقویت کنند.
عربهای اهوازی، ترکها، کردها و بلوچها از جمله گروههای قومی و زبانی کشور هستند که خواهان گذار از انقلاب اسلامیاند. آنها استدلال میکنند که اگرچه «مردمانی متفاوت» هستند، اما «همگی بخشی از ایران» محسوب میشوند. این گروهها امیدوارند دیدگاههای خود را به گونهای مطرح کنند که با صدای ناسیونالیسم فارسی در هر سیستم نوظهوری برابری کند.
به نظر میرسد این ائتلاف گستردهتر حول نهادی به نام «همبستگی فراگیر برای آزادی و برابری در ایران» که در سال ۲۰۲۴ شکل گرفت، در حال قدرت گرفتن است. این سازمان طی ماه گذشته تظاهراتهایی را در سراسر اروپا برگزار کرده و تجمعی نیز برای روز شنبه، ۱۴ فوریه در بروکسل برنامهریزی شده است.
این جریان با حمایت «کنگره ملیتهای ایران فدرال» پدید آمده است؛ نهادی که در سال ۲۰۰۵ در لندن برای نمایندگی گروههای اقلیت ایران تأسیس شد. احزاب تبعیدی عضو این کنگره در هفتههای اخیر فعالیتهای خود را از سر گرفتهاند. این نهاد بیانیهای در حمایت از تحریمهای اتحادیه اروپا علیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) صادر کرد.
اقلیتهای ایرانی عضو این کنگره شامل گروههایی مانند حزب مردم بلوچستان و حزب دموکرات کردستان ایران (PDKI) و همچنین سازمانهای چپگرا و سبز هستند. یکی از اهداف متحدکننده آنها، دستیابی به دموکراسیای است که حقوق فرهنگی و مطالبات اقلیتها را نیز در بر بگیرد.
در اواخر دسامبر و ژانویه، میلیونها ایرانی در سراسر کشور برای مطالبه تغییر حکومت به خیابانها آمدند. این اعتراضات توسط رژیم سرکوب شد؛ در حالی که آمار رسمی کشتهشدگان توسط حکومت ۵,۰۰۰ نفر اعلام شد، گروههای حقوق بشری خارج از ایران میگویند این تعداد میتواند تا ۳۰,۰۰۰ نفر نیز باشد.
با توجه به رفع تدریجی و مرحلهای قطع اینترنت، اطلاعات و اخبار هنوز به صورت خُرد و تدریجی در حال انتشار است.
شور و اشتیاق برای تغییر، منجر به ایجاد ساختارهای جدیدی میان مخالفان شده است. در ادامه ترجمه این بخش از گزارش را به زبان فارسی میخوانید:
روح انتظار و پیشبینی چندین حزب اهوازی در تبعید که اکثر آنها در بریتانیا مستقر هستند، در اوج اعتراضات، شورایی از احزاب را تشکیل دادند تا بتوانند همزمان با مبارزه برای تغییر حکومت در ایران، با صدایی واحد درباره حقوق خود سخن بگویند.
«شورای هماهنگی سازمانهای اهوازی» در اوایل ژانویه با هدف «تلاش برای دستیابی به حقوق مشروع ملی و انسانی مردم ما» راهاندازی شد.
عبدالرحمن الحیدری، فعال اهوازی ساکن لندن که به عنوان سخنگوی امور خارجی این شورا فعالیت میکند، گفت: «رژیم توسط هیچیک از مردم ایران خواسته نمیشود. اما در رنجهایی که میکشیم و مطالباتمان تفاوتهایی وجود دارد.»
آقای الحیدری به نشریه The National گفت که شرکای اصلی آنها در خارج از این شورا، سایر اقلیتهای در تبعید بودهاند: «ارتباط اصلی ما با این ملیتهای دیگر است.»
دیدگاههای متفاوت برای آینده و تلاش برای جلب حمایت بینالمللی
آقای الحیدری یک تجزیهطلب است که امیدوار است مردم اهواز در رفراندوم آیندهای که توسط یک دولت دموکراتیک برگزار میشود، به داشتن کشوری مستقل رای دهند. او در سال ۲۰۱۲ ایران را ترک کرد و میگوید در هفتههای اخیر با خواهر و برادرها و خانوادهاش در ایران تماسی نداشته است، زیرا بیم آن دارد که گفتگو با آنها منجر به آزار و اذیتشان توسط مقامات شود.
دیگر اعضای این شورا معتقدند که اهواز باید به عنوان بخشی از یک ایران فدرال باقی بماند. با پیشبینی نظم جدید در تهران، احزاب کرد ایرانی در حال بحث بر روی یک نقشه راه شامل اصول کلیدی برای دولت آینده هستند. شرکتکنندگان در این گفتگوها انتظار دارند که در هفتههای آینده توافقی حاصل شود.
رزگار علانی، نماینده حزب دموکرات کردستان ایران (PDKI) در بریتانیا، گفت: «همبستگی میان ایرانیان در داخل ایران قویتر از همیشه است؛ آنها ماهیت رژیم را میشناسند.»
آقای علانی مشغول گفتگو با نمایندگان پارلمان بریتانیا و گروههای دیگر بوده است تا حمایت عمومی بیشتری برای اعتراضات جلب کند؛ او معتقد است این کار برای امیدوار نگه داشتن ایرانیان داخل کشور به موفقیت مطالباتشان، حیاتی است. او گفت: «همبستگی با مردم داخل بسیار مهم است. وقتی مردم داخل ایران همبستگی غرب را میبینند، انرژی میگیرند.»
او با اشاره به آمار بالای کشتهشدگان گفت: «من باور ندارم که مردم ایران به تنهایی بتوانند رژیم فعلی تهران را سرنگون کنند. آنها برای ماندن در قدرت دست به هر کاری خواهند زد.»
اکنون تمامی این گروهها به دقت چشمانتظار گفتگوهای تحت میانجیگری عمان بین ایالات متحده و ایران هستند که تا به اینجای کار بر توافق هستهای متمرکز بوده است. کاکو علییار، از اعضای حزب کومله (یک حزب چپگرای کرد که دارای شاخه نظامی در اقلیم کردستان عراق است)، در این باره گفت: «همه در حالت آمادهباش هستند تا ببینند مذاکرات در عمان چگونه پیش میرود و نتیجه چه خواهد بود.»
رئیسجمهور دونالد ترامپ، که یک «ناوگان» (Armada) از قدرت دریایی و هوایی ایالات متحده را در جنوب ایران مستقر کرده است، دور اول ملاقاتها را «خوب» توصیف کرده و گفته است که انتظار یک دیدار دیگر نیز میرود.
آقای علییار بیم آن دارد که «جنگ اجتنابناپذیر باشد»، اما معتقد است که تصمیم نهایی در این باره توسط ایالات متحده و ایران گرفته خواهد شد. او گفت: «اگر جنگی رخ دهد، چیزی نیست که ما تصمیمگیرنده آن بوده باشیم. ما از مردم کرد محافظت کرده و پای حقوق آنها خواهیم ایستاد.»
در حالی که گمانهزنیهایی وجود دارد مبنی بر اینکه کردها، که دارای شاخههای مسلح در اقلیم کردستان عراق هستند، در صورت حملات ایالات متحده آماده نبرد مسلحانه علیه رژیم خواهند بود، این موضوع روز جمعه توسط مسرور بارزانی، نخستوزیر اقلیم کردستان عراق، رد شد.
اعتراضات درونی و چالش پادشاهیخواهی
یکی از ویژگیهای تظاهراتها، هم در داخل ایران و هم در خارج از کشور، فراخوانهایی برای بازگشت پادشاهی است که در انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ سرنگون شد. نماد این جنبش، رضا پهلوی، وارث شاه فقید است که از زمان انقلاب در ایالات متحده زندگی میکند.
دورههای قبلی تظاهرات، تقاضایی جدی برای خاندان پهلوی ایجاد کرد؛ مشابه آنچه در ابتدای سال جاری (۲۰۲۶) شاهد بودیم. اکنون بحثها پیرامون رضا پهلوی بر این محور متمرکز است که او چگونه میتواند به عنوان یک چهره وحدتبخش در جنبش اعتراضی جدید عمل کند.
با این حال، عبدالرحمن الحیدری به عنوان یک فعال، ابراز نگرانی میکند که پادشاهی ممکن است ناسیونالیسم فارسی را به سدی در برابر آرمانهای او و دیگر اقلیتهای قومی تبدیل کند.
او گفت که جامعه اهوازیهای مقیم بریتانیا در اعتراضات روزانه امسال در مقابل سفارت ایران شرکت نکردند، زیرا نگران بودند که «سلطنتطلبان افراطی» حاضر در آنجا به آنها حمله کنند.
او با بیان اینکه در جریان اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» در سال ۲۰۲۲ درگیریهایی با سلطنتطلبان در مقابل سفارت ایران رخ داده بود، گفت: «سلطنتطلبان افراطی بسیار خشن هستند.» پلیس سال گذشته و بار دیگر در ۱۶ ژانویه، در اوج سرکوبها در داخل ایران، افرادی را در مقابل سفارت ایران دستگیر کرد.
فعالان اهوازی رژیم فعلی را به سرکوب حقوق فرهنگی و سیاسی، مصادره زمینهای خانوادههای کشاورز و ایجاد خسارات زیستمحیطی بیسابقه در استان از طریق انحراف آبِ دو رودخانه اصلی اهواز به سایر استانها متهم میکنند.
اما آنها همچنین به یاد دارند که این فرآیند از دوران حکومت شاه آغاز شد؛ زمانی که او تلاش میکرد با ایجاد یک هویت قدرتمند فارسی، کشور را یکپارچه کند.
هراس از بازگشت اعدامها و سرکوب
ربین رحمانی، فعال حقوق بشر کرد ایرانی، گفت که از مشاهده ویدئویی در شبکههای اجتماعی که در آن یکی از حامیان پادشاهی در اروپا خواستار اعدام مخالفان شاه شده بود، وحشتزده شده است.
آقای رحمانی با «شبکه حقوق بشر کردستان» همکاری میکند؛ مؤسسهای خیریه مستقر در فرانسه که در هفتههای اخیر با زحمت فراوان مشغول مستندسازی قتلها و سوءرفتارها با معترضان کرد بوده است.
او به نشریه The National گفت: «ما به عنوان یک سازمان حقوق بشری انتظار داریم که در مرحله بعدیِ ایران، هیچ اعدامی وجود نداشته باشد. ما با همکاران آذری، عرب و بلوچ خود صحبت میکنیم؛ همه آنها نگرانیهای مشابهی دارند.»
او افزود: «ما به تنوع اعتقاد داریم. مردمان متفاوتی وجود دارند، اما این حقیقت دارد که همگی ما بخشی از ایران هستیم.»
او همچنین خاطرنشان کرد: «ما ارتباط بسیار گستردهای با دیگر اقلیتها در ایران و تماسی وسیع با کلیت اپوزیسیون داریم.»
لما شهادی (Lemma Shehadi) در تاریخ ۹ فوریه ۲۰۲۶ (۲۰ بهمن ۱۴۰۴)