گمان میرود کار جدیدترین گروه نیابتی تروریستی جمهوری اسلامی باشد
تا سه هفته پیش، کمتر کسی نام «حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه» را شنیده بود. هیچ ورودی در پایگاههای داده ضدتروریسم، هیچ کانال تلگرامی، هیچ ردپایی در رسانههای اجتماعی و هیچ پیشینهای از آن وجود نداشت.
اما روز دوشنبه، این گروه که با شبکههای نیابتی ایران در ارتباط است و نام آن به «جنبش اسلامی یاران راست» ترجمه میشود، تصاویری از آمبولانسهای در حال سوختن در مقابل کنیسهای در لندن را با لوگوی خود در تلگرام منتشر کرد.
به نظر میرسد این جدیدترین حمله آنها باشد.
اوایل ماه جاری، مقامات اسرائیلی که در زمینه مقابله با یهودیستیزی در سراسر جهان فعالیت میکنند، متوجه یک تهدید جدید بالقوه شدند.
طی مدت شش روز، وزارت امور دیاسپورا (یهودیان خارج از کشور) پیوندهایی را بین حملات جداگانه در بلژیک، هلند و یونان شناسایی کرد.
در یک گزارش ویژه که توسط روزنامه «تلگراف» مشاهده شده است، این وزارتخانه روند ظهور جدیدترین گروه نیابتی تروریستی ایران در اروپا را ترسیم کرده است.
پس از آنکه گروه «حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه» مسئولیت حملات را بر عهده گرفت، تحلیلگران منابع آزاد اسرائیلی شروع به بررسی دقیق فیدهای رسانههای اجتماعی آنها کردند.
مقامات متوجه شدند که نشان (لوگو) این گروه جدید شامل یک دست برافراشته است که تفنگی را به سمت راست نگه داشته و کره زمین در پشت آن قرار دارد.
در این گزارش آمده است: «این طراحی شباهت نزدیکی به نمادهای مورد استفاده گروههای شبهنظامی همسو با ایران دارد، مانند: حزبالله (لبنان)، کتائب حزبالله (عراق) و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (ایران).»
تنها تفاوت این بود که به جای کلاشنیکف (AK-47) دوران شوروی، پرچم این گروه جدید دارای یک تفنگ تکتیرانداز دراگانوف (قنّاصه) است.
گزارش در ادامه میافزاید: «تحلیلگران معتقدند این تفاوت ممکن است عمدی باشد و به عنوان تاکتیکی برای ایجاد “انکارپذیری محتمل” و پنهان کردن انتساب مستقیم به کار رود.»
علیرغم تلاشها برای پنهان کردن وابستگی، نشانههایی وجود دارد که ثابت میکند این گروه بخشی از شبکه نیابتی ایران، موسوم به «محور مقاومت» است.
یکی از این نشانهها، «توزیع فوری تصاویر حملات از طریق کانالهای تلگرامی مرتبط با سپاه پاسداران» و دیگر کانالهای همسو با گروههای شبهنظامی شیعه است.
فعالیتهای این گروه از صبح روز ۹ مارس آغاز شد؛ زمانی که وقوع انفجاری در ساعت ۴ صبح در مقابل کنیسه شهر «لیژ» در بلژیک، باعث فروریختن نمای ساختمان و شکستن شیشههای خانههای اطراف شد.
دو روز بعد، در ۱۱ مارس، این گروه مسئولیت دومین حمله خود را در یونان بر عهده گرفت و تصاویری منتشر کرد که ادعا میشد دو فرد را در حال فرار از صحنه انفجاری نشان میدهد که یک مرکز یهودی در آتن را هدف قرار داده بود.
در همان روز، بیانیهای مفصل منسوب به این گروه خطاب به «رزمندگان اسلام، شوالیههای سایهها» در کانالهای تلگرامی وابسته به حزبالله منتشر شد.
سومین حمله روز جمعه ۱۳ مارس رخ داد؛ زمانی که مهاجمان یک کنیسه در روتردام را که تنها مدرسه یهودیان ارتدوکس در هلند است، به آتش کشیدند. پلیس هلند چهار مرد جوان را به ظن دست داشتن در این حادثه بازداشت کرد.
روز یکشنبه، این گروه در تلگرام نوشت: «بنام خداوند بخشنده مهربان. این آخرین هشدار به همه مردم جهان، به ویژه در اتحادیه اروپا است. فوراً از تمام منافع، تأسیسات و مراکز وابسته به آمریکا و صهیونیستها فاصله بگیرید.»
سپس به نظر رسید که آنها لندن را هدف قرار دادهاند. چهار آمبولانس متعلق به «هاتزولا شمال غرب» (Hatzola Northwest) – یک سرویس داوطلبانه که از سال ۱۹۷۹ خدمات فوریتهای پزشکی رایگان به جامعه یهودی ارائه میدهد – در منطقه «گولدرز گرین» در شمال غرب لندن به آتش کشیده شدند.
چندین کپسول اکسیژن منفجر شدند و شیشههای یک بلوک آپارتمانی در مجاورت محل حادثه خرد شد. این گروه تنها چند ساعت پس از حمله، تصاویر خودروهای در حال سوختن را در حالی که لوگوی خود را به آن ضمیمه کرده بود، منتشر کرد.
در این گزارش که تنها چند ساعت پس از حمله تهیه شده، آمده است: «این حمله با الگوی گستردهتری از حوادث مشابه آتشسوزیهای یهودیستیزانه در سراسر اروپا، از جمله موارد اخیر در بلژیک، هلند و یونان که به همین شبکه همسو با ایران مرتبط شدهاند، مطابقت دارد.»
نام جدیدی که به واژگان سرویسهای امنیتی اروپا وارد شده، «حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه» است.
بمبگذاری صوتی و آتش زدن چهار آمبولانس «هاتزولا شمال غرب» در منطقه «گولدرز گرین» در ساعات اولیه روز دوشنبه، تمام نشانههای عملیاتهای قبلی این گروه را دارد.
این حمله در شب انجام شد، بر تخریب اموال تمرکز داشت، در یک جامعه بزرگ یهودی اروپایی صورت گرفت و متعاقب آن، تصاویری از طریق کانالهای تلگرامی همسو با ایران منتشر شد که نشان آشنای این گروه به آن الصاق شده بود.
پلیس متروپولیتن لندن اعلام کرد که این حمله را به عنوان یک «جنایت ناشی از نفرت با انگیزه یهودیستیزی» (Anti-Semitic hate crime) تلقی میکند و در جستجوی سه مظنونی است که تصاویر آنها توسط دوربینهای مداربسته (CCTV) ثبت شده است.
سرهنگ سارا جکسون گفت: «ما میدانیم که این حادثه باعث نگرانی گسترده در جامعه خواهد شد و مأموران برای انجام تحقیقات فوری در صحنه حضور دارند.»
«ما در حال بررسی دوربینهای مداربسته هستیم و از ویدئوهای منتشر شده در فضای مجازی اطلاع داریم. در این مرحله اولیه، معتقدیم که به دنبال سه مظنون هستیم.»
«هنوز کسی بازداشت نشده است و از هر کسی که اطلاعاتی در اختیار دارد تقاضا میکنیم در اسرع وقت با ما تماس بگیرد.»
یک دوربین امنیتی پلیس در نزدیکی صحنهای که چهار آمبولانس متعلق به «هاتزولا شمال غرب» (یک سازمان متعلق به جامعه یهودی) به آتش کشیده شدند، نصب شده است. عکس از: ایزابل اینفانتس/رویترز
آنچه سرویسهای امنیتی در تلاش برای تعیین آن هستند، این است که دقیقاً چه کسی پشت این نام قرار دارد.
ظهور این گروه با الگویی مطابقت دارد که تحلیلگران ضدتروریسم قبلاً دیدهاند و آن را به طور ویژه با یک بازیگر دولتی خاص مرتبط میدانند.
ایران دهههاست که از تکنیک ایجاد نامهای سازمانی جدید برای انجام عملیاتهای خارج از کشور استفاده میکند؛ روشی که فاصله کافی و «انکارپذیری محتمل» را بین تهران و آن اقدام ایجاد میکند تا انتساب مستقیم و قطعی را دشوار سازد.
گروه ظاهر میشود، حمله رخ میدهد، ادعای مسئولیت در شبکههای مستقر پخش میشود و سپس ردپای آنها عمداً از بین میرود.
مخربترین نمونه تاریخی این رویکرد، بمبگذاری در مرکز همیاری یهودیان (AMIA) در بوئنوس آیرس در سال ۱۹۹۴ است که منجر به کشته شدن ۸۵ نفر و مجروح شدن بیش از ۳۰۰ نفر شد.
ایران برای سه دهه هرگونه ارتباطی را تکذیب کرد. در سال ۲۰۲۴، دادگاهی در آرژانتین حکم داد که ایران این حمله را طراحی و حزبالله آن را اجرا کرده است.
هر گروه جهادی که در ساختن یک پایگاه ایدئولوژیک جدی باشد، به محض اعلام موجودیت، کانال تلگرامی خود را راهاندازی میکند. اما «اصحاب الیمین» این کار را نکرد.
با این حال، ویدئوها و بیانیههای آن به سرعت پخش شد؛ نه از طریق کانالهای متعلق به خودش، بلکه از طریق کانالهای متعلق به حزبالله و سپاه پاسداران. هویت بصری این گروه به اندازه سوابق عملیاتی آن مورد توجه تحلیلگران قرار گرفته است.
لوگوی آن – دستی برافراشته که تفنگی را به سمت راست نشانه رفته و کره زمین در پشت آن قرار دارد – از نظر ساختار تقریباً با نشانهای کتائب حزبالله عراق، حزبالله لبنان و خود سپاه پاسداران یکسان است. در نمادشناسی شبهنظامیان همسو با ایران، طرح «دست روی کره زمین» چیزی شبیه به یک «سبک سازمانی» (House style) است؛ اعلامی بصری از گستره جهانی، مأموریت الهی و هدف انقلابی.
در حالی که گروههای دیگر در مدار ایران، انواع کلاشنیکف (AK-47) را به عنوان نماد انقلابی به تصویر میکشند، لوگوی اصحاب الیمین دارای یک تفنگ تکتیرانداز دراگانوف است؛ سلاحی نیمهخودکار متعلق به دوران شوروی که در بخشهایی از خاورمیانه رایج، اما در اروپا بسیار کمتر دیده میشود. برخی تحلیلگران این را یک «ابهامسازی عمدی» میدانند؛ تفاوتی ظریف برای دشوار کردن انتساب مستقیم. برخی دیگر معتقدند این ممکن است نشاندهنده یک منشأ جغرافیایی یا سازمانی خاص در شبکه گستردهتر ایران باشد.
تالار زمان (Timeline) حوادث مرتبط با ایران و اصحاب الیمین
-
۲۲ دسامبر ۲۰۲۳ (لندن): یک تبعه چچنی-اتریشی به دلیل انجام «پرسه و پایش خصمانه» در ساختمان شبکه تلویزیونی «ایران اینترنشنال» زندانی شد.
-
۲۹ مارس ۲۰۲۴ (لندن): یک روزنامهنگار ایرانی هنگام خروج از خانه، از ناحیه پا مورد اصابت چاقو قرار گرفت. او ادعا کرد این پیامی از سوی رژیم ایران بوده است.
-
۳ مه ۲۰۲۵ (لندن): امآی۵ (MI5) و پلیس ضدتروریسم حمله ادعایی به سفارت اسرائیل را خنثی کردند؛ منابع اعلام کردند که شاخهای از سپاه پاسداران مقصر است.
-
۱۷ مه ۲۰۲۵ (لندن): سه جاسوس ادعایی ایران به اتهام هدف قرار دادن روزنامهنگاران بریتانیایی با قصد اعمال «خشونت شدید» در دادگاه حاضر شدند.
-
۱۶ اکتبر ۲۰۲۵ (لندن): رئیس MI5 اعلام کرد بریتانیا از ابتدای سال ۲۰۲۲ به ۲۰ توطئه تحت حمایت ایران پاسخ داده است.
-
۶ مارس ۲۰۲۶ (لندن): دو ایرانی پس از تحقیقات ضدتروریستی، به اتهام جاسوسی از یهودیان برای ایران متهم شدند.
-
۹ مارس ۲۰۲۶ (بلژیک): یک شیء مشتعل در ورودی کنیسهای در شهر لیژ قرار داده شد و سپس منفجر گشت. گروه «اصحاب الیمین» مسئولیت آن را بر عهده گرفت.
-
۱۱ مارس ۲۰۲۶ (یونان): گروه اصحاب الیمین مسئولیت حمله به یک هدف «صهیونیستی» را بر عهده گرفت.
-
۱۳ مارس ۲۰۲۶ (هلند): پنج نفر در رابطه با حمله به کنیسهای در روتردام دستگیر شدند. دخالت ایران توسط وزارت خارجه هلند در دست بررسی است.
-
۱۴ مارس ۲۰۲۶ (هلند): انفجاری در خارج از یک مدرسه یهودی در آمستردام رخ داد و گروه اصحاب الیمین مسئولیت آن را پذیرفت.
-
۲۰ مارس ۲۰۲۶ (اسکاتلند): یک مرد ایرانی پس از تلاش برای ورود به پایگاه موشکی هستهای «فاسلین» (Faslane) بازداشت شد.
-
۲۳ مارس ۲۰۲۶ (لندن): چهار آمبولانس در مقابل یک کنیسه به آتش کشیده شدند. منابع سفارت اسرائیل اعلام کردند این آتشسوزی نشانههای حملات تحت حمایت ایران را دارد.
مفاهیم نام و ایدئولوژی
نام این گروه، «اصحاب الیمین»، یک مفهوم قرآنی برگرفته از سوره واقعه است که توصیفکننده صالحانی است که نامه اعمال خود را در روز قیامت با دست راست دریافت میکنند. این نام هیچ ارتباطی با ایدئولوژی سیاسی «راستگرا» (Right-wing) ندارد. در سنت اسلامی، دست راست نماد شرف، درستکاری و عنایت الهی است.
این نام، گروه را نه به عنوان یک بازیگر سیاسی، بلکه به عنوان یک «پیشقراول مأمور از جانب خدا» معرفی میکند؛ چارچوبی که کاملاً با نحوه معرفی سایر سازمانهای همسو با ایران (مانند کتائب حزبالله یا حرکت النجباء) همخوانی دارد. این گروهها از فقه و تاریخ صدر اسلام برای مشروعیت بخشیدن به خشونت خود استفاده میکنند.
بیانیههای آنها نیز بر همین لحن استوار است. نخستین بیانیه پس از بمبگذاری لیژ، خطاب به «رزمندگان اسلام، شوالیههای سایهها» بود و با ارجاعاتی به نبردهای صدر اسلام مانند «بدر، فتح و خیبر» به پایان رسید که هم به عنوان الهامبخش و هم به عنوان تهدیدی ضمنی عمل میکنند.
هیچیک از حملات این گروه تاکنون تلفات جانی نداشته است. هر حمله در تاریکی شب انجام شده و به جای افراد، اموال و نمادها را هدف قرار داده است.
تلگراف