کشتیهای تحت تحریم که حامل مواد شیمیایی کافی برای تولید صدها پرتابه هستند، از بنادر چین به سمت بنادر ایران حرکت میکنند.
روزنامه «تلگراف» سوم آوریل (۱۴ فروردین) گزارش داد کشتیهایی که گمان میرود حامل مواد شیمیایی چینی برای سوخت موشک باشند، وارد ایران شدهاند؛ موضوعی که پرسشهایی درباره میزان حمایت پکن از این رژیم برمیانگیزد.
بر اساس تحلیل روزنامه تلگراف از دادههای کشتیرانی، چهار کشتی با پرچم جمهوری اسلامی که تحت تحریم قرار دارند، از زمان آغاز جنگ در بنادر ایران پهلو گرفتهاند.
بر پایه اطلاعات وبسایت ردیابی کشتیها «MarineTraffic» یک کشتی دیگر نیز در نزدیکی آبهای ایران در حالت شناور در دریا دیده شده است.
یک زن اسرائیلی پس از موج حملاتی که توسط جمهوری اسلامی انجام شد، از یک موشک ایرانی عکس میگیرد.
گمان میرود این کشتیها حامل سدیم پرکلرات باشند؛ مادهای پیشساز که برای تولید پیشرانهای سوخت جامد در موشکها به کار میرود.
این کشتیها از بندر گائولان در شهر ژوهای حرکت کردهاند؛ بندری که میزبان برخی از بزرگترین پایانههای ذخیرهسازی مواد شیمیایی مایع در چین است.
تحلیل روزنامه تلگراف که توسط کارشناسان نیز مورد بررسی قرار گرفته، نشان میدهد این کشتیها ممکن است به اندازهای سدیم پرکلرات منتقل کرده باشند که برای تولید صدها موشک بالستیک کافی باشد.
مشخص نیست که آیا حکومت ایران پس از یک کارزار بمباران گسترده پنجهفتهای از سوی آمریکا و اسرائیل، همچنان توانایی ساخت سلاحهای جدید را حفظ کرده است.
میعاد ملکی مقام پیشین وزارت خزانهداری آمریکا که در حوزه تحریمهای خاورمیانه فعالیت داشته، گفت: «با این حال، این قطعاً نشانهای است از اینکه ایران بهطور ناامیدانهای در تلاش است تا ذخایر خود را دوباره تأمین کند و کمبود موجودی سوخت راکتها و موشکها را جبران کند.»
او افزوده: «در حال حاضر، آنها در حالی که درگیر یک درگیری مستقیم هستند، بهشدت به این مواد نیاز دارند. آنها از موشکهای خود استفاده میکنند؛ بنابراین انتظار میرود اکنون شاهد افزایش واردات این مواد شیمیایی به ایران باشیم.»
مقامهای اطلاعاتی آمریکا به شبکه سیانان گفتهاند که با وجود ادعاها، حدود نیمی از تمامی پرتابگرهای موشکی در ایران همچنان سالم باقی ماندهاند.
هر پنج کشتی شناساییشده توسط روزنامه تلگراف، متعلق به گروه کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران هستند که یک شرکت دولتی است و از سوی آمریکا، بریتانیا، اتحادیه اروپا، سوئیس و دیگر کشورهای اروپایی تحریم شده است.
ملکی مشاور ارشد در بنیاد دفاع از دموکراسیها (FDD)، یک مؤسسه پژوهشی آمریکایی، گفت که همین کشتیهایی که در چنین محمولههایی نقش دارند، پیشتر نیز در حال حرکت از بندر گائولان مشاهده شده بودند.
او اشاره کرد که بعید است ایران از کشتیهای تحت تحریم برای کمکهای بشردوستانه استفاده کند، زیرا این کالاها بهراحتی میتوانند با نفتکشهای غیرتحریمی منتقل شوند تا از بروز مشکل در طول مسیر جلوگیری شود، بهویژه اگر نیاز به سوختگیری در بنادر خارجی داشته باشند.
چهار کشتی «هامونا»، «برزین»، «شابدیس» و «رایِن» همگی از تاریخ ۲۲ مارس وارد شدهاند، پس از آنکه بهطور میانگین حدود سه هفته را در مسیر در دریا سپری کرده بودند.
کشتی پنجم ، زاردیس نیز به نظر میرسد نزدیک به پهلوگیری باشد و در حال حاضر در آبهای نزدیک ایران قرار دارد.
گزارشهای اخیر در سال ۲۰۲۶ حاکی از آن است که چندین فروند کشتی تحت تحریم، حامل مواد شیمیایی کلیدی برای تولید سوخت موشک، از بنادر چین به سمت ایران حرکت کردهاند. این موضوع در بحبوحه تنشهای نظامی منطقه، توجه تحلیلگران بینالمللی را به خود جلب کرده است.
جزئیات محمولهها و مسیرهای دریایی
طبق تحلیلهای دادههای ردیابی کشتیها و تصاویر ماهوارهای (که توسط منابعی مانند واشینگتن پست و تلگراف بررسی شده)، دو کشتی به نامهای «شبدیس» و «برزین» متعلق به شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران (IRISL) که تحت تحریمهای آمریکا و اروپا است، در بندر گاولان (Gaolan) در نزدیکی شهر ژوهای چین پهلو گرفته و بارگیری کردهاند.
-
نوع محموله: کارشناسان معتقدند این کشتیها حامل سدیم پرکلرات (Sodium Perchlorate) هستند.
-
کاربرد نظامی: این ماده شیمیایی پیشساز اصلی برای تولید «آمونیوم پرکلرات» است که به عنوان اکسیدکننده در سوخت جامد موشکهای بالستیک استفاده میشود.
-
ظرفیت تولید: گفته میشود حجم مواد شیمیایی منتقل شده در این محمولهها برای تولید سوخت صدها فروند پرتابه (مانند موشکهای خیبرشکن یا حاج قاسم) کافی است.
اهمیت راهبردی در سال ۲۰۲۶
در ماههای اخیر (فوریه و مارس ۲۰۲۶)، پس از حملات هوایی به برخی زیرساختهای نظامی، نیاز ایران به بازسازی ذخایر سوخت موشکی خود به شدت افزایش یافته است.
-
نقش چین: با وجود درخواستهای بینالمللی برای خویشتنداری، چین اجازه خروج این کشتیها را از بنادر خود داده است. تحلیلگران این اقدام را یک «تصمیم سیاسی آگاهانه» از سوی پکن برای حمایت از توان دفاعی ایران میدانند.
-
دور زدن تحریمها: این محمولهها بخشی از یک شبکه تدارکاتی گستردهتر توصیف شدهاند که از شرکتهای صوری و بنادر واسطه برای انتقال فناوریهای دارای کاربری دوگانه (Dual-use) استفاده میکنند.
نکته: اگرچه سدیم پرکلرات به تنهایی در فهرست ممنوعه پیمان کنترل فناوری موشکی (MTCR) قرار ندارد، اما ایالات متحده چندین شرکت چینی را به دلیل ارسال این ماده به برنامه موشکی ایران در سال ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ تحت تحریم قرار داده است.