«ناوگان عظیم» ترامپ در نزدیکی ایران؛ بازخوانی الگوی ونزوئلا در خلیج فارس
ناوگان عظیم کشتیهای جنگی و هواپیماهای جنگنده پرزیدنت ترامپ در نزدیکی ایران، بازتابی از تجمع قوای نظامی در دریای کارائیب است؛ آن هم در حالی که رئیسجمهور در حال بررسی صدور فرمان حمله علیه جمهوری اسلامی است.
به گزارش هیل این تجمع نظامی که با ورود اخیر ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» و گروه ضربت آن به منطقه فرماندهی مرکزی آمریکا (Centcom) تقویت شده، با نزدیک شدن ناوشکنهای اضافی به ایران گسترش یافته و گزینههای تهاجمی و دفاعی ترامپ را در منطقه افزایش داده است.
دولت آمریکا پیش از این دهها کشتی جنگی را اعزام و حدود ۱۵ هزار نیروی نظامی را در منطقه فرماندهی جنوبی (Southcom) مستقر کرده بود که در نهایت به عملیات اوایل ژانویه منجر شد؛ عملیاتی که در آن نیکلاس مادورو، رهبر ونزوئلا و همسرش توسط نیروهای ویژه ایالات متحده بازداشت شدند.
مشابه مورد ونزوئلا، ایالات متحده دستکم ۱۰ کشتی جنگی در نزدیکی ایران دارد و دولت جنگندههای اضافی، سیستمهای پدافند هوایی و پهپادهای بیشتری را به منطقه فرستاده است. درست مانند مادورو، مقامات ایرانی نیز در برابر خواستههای ترامپ تسلیم نمیشوند. او از ایران خواسته است که غنیسازی اورانیوم را متوقف کند، برای برنامه موشکهای بالستیک خود محدودیت وضع کند و به روابط با گروههای نیابتی پایان دهد.
تفاوتهای کلیدی بین ایران و ونزوئلا
با این حال، تفاوتهای حیاتی بین تجمع نیرو در ونزوئلا و ایران وجود دارد:
-
پایگاههای نظامی: ایالات متحده پایگاههای بسیار بیشتری در منطقه خاورمیانه دارد و نیروهایش در سوریه، عراق، کویت، بحرین، قطر، اردن و اسرائیل مستقر هستند.
-
نفوذ منطقهای: حضور ایران در منطقه با حضور ونزوئلا در کارائیب متفاوت است. تهران روابط نزدیکی با حزبالله در لبنان، شورشیان حوثی در یمن و گروههای شبهنظامی شیعه در عراق دارد.
سث جونز، مقام سابق پنتاگون، میگوید: «ایالات متحده قطعاً تجهیزات بیشتری در منطقه دارد که میتواند برای مقاصد تهاجمی استفاده شود.» اما او هشدار داد که این تجهیزات، اهداف بیشتری را نیز در اختیار ایران قرار میدهد. همچنین ایران توانمندیهای تهاجمی بسیار بیشتری نسبت به ونزوئلا دارد و به گفته جونز، «تمایل به استفاده از آنها» را نیز داراست.
اهداف احتمالی در صورت حمله
ریچارد نیوتن، نایبرئیس سابق ستاد نیروی هوایی آمریکا، معتقد است اگر ترامپ چراغ سبز نشان دهد، ارتش ممکن است این اهداف را هدف قرار دهد: ۱. زیرساختهای پدافند هوایی ایران: که در طول جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل آسیب دیده بود. ۲. توانمندیهای موشکی:سایتهای پرتاب و حفاظت از موشکهای بالستیک. ۳. تولید پهپاد: کارخانههای ساخت پهپاد. ۴. نیروهای سپاه پاسداران (IRGC): و حتی رهبری نظام.
مایکل آیزنشتات، مدیر بخش مطالعات نظامی موسسه واشینگتن، خاطرنشان کرد که هدف قرار دادن برنامه موشکی و پهپادی ایران به معنای رویارویی با یک «مجموعه هدف بسیار بزرگ» است؛ چرا که تهران احتمالا بیش از هزار موشک کوتاهبرد در اختیار دارد که میتوانند اهدافی را در سراسر خلیج فارس هدف قرار دهند.
آیزنشتات اظهار داشت که اگرچه ایالات متحده به همراه متحدانش توانست در درگیریهای قبلی به دفاع از اسرائیل در برابر پهپادهای ایرانی کمک کند، اما دفاع از پایگاههای مختلف آمریکا در منطقه میتواند چالشی کاملاً متفاوت باشد.
او روز جمعه در مصاحبه با نشریه «د هیل» (The Hill) گفت: «در خلیج [فارس]، این مشکل بسیار بزرگتر است؛ پهپادها میتوانند بهطور همزمان از جهتهای مختلف حمله کنند و این موضوع باعث پراکندگی شدید نیروهای ما میشود.»
ایالات متحده قدرت آتش منطقهای ارتش خود را با ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» تقویت کرده است. این ناو میتواند اسکادرانهایی از بمبافکنها و هواپیماهای هشدار زودهنگام را حمل کند و به پرتابگرهای موشک سطحبههوای «سی اسپارو» (Mk 57 Mod3 Sea Sparrow) مجهز است. سه ناوشکن مکمل یعنی «یواساس فرانک ای. پیترسن جیآر»، «یواساس اسپرونس» و «یواساس مایکل مورفی» نیز به موشکهای دوربرد تامهاک مجهز هستند.
به گفته سنتکام، ناوشکنهای کلاس ارلی برک «یواساس مکفال» و «یواساس میچر» روز پنجشنبه در نزدیکی تنگه هرمز بودند، در حالی که دو ناوشکن دیگر، «یواساس بالکلی» و «یواساس روزولت»، در شرق دریای مدیترانه حضور داشتند. ناوشکن «یواساس دلبرت دی. بلک» نیز در حال حاضر در منطقه ناوگان پنجم آمریکا مستقر است.
جناح هوایی ناو لینکلن متشکل از جنگندههای «اف-۳۵ لایتنینگ ۲»، هواپیماهای «ای-۲دی هاکآی» (هواپیماهای هشدار زودهنگام که میتوانند نیروهای آمریکایی را از ورود هرگونه موشک، جنگنده یا پهپاد ایرانی مطلع کنند)، «اف/ای-۱۸ سوپر هورنت» (برای حملات دقیق)، بالگردهای «اماچ-۶۰ اس/آر سی هاوک» و هواگردهای «سیاموی-۲۲بی آسپری» است.
بر اساس تصاویر ماهوارهای تجاری شرکت «پلنت لبز» که در اختیار «د هیل» قرار گرفته، روز جمعه سه هواگرد آسپری در فرودگاه دقم در عمان حضور داشتند.
جنگندههای اف-۳۵ که پیشرفتهترین جتهای این ناو هستند، قادرند بهطور کلی شناسایینشده از حریم هوایی دشمن عبور کنند، موشکهای ضدکشتی دوربرد حمل کنند و به عنوان سیستمهای مدیریت نبرد عمل نمایند.
جونز، رئیس بخش دفاع و امنیت و کرسی «هارولد براون» در مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی (CSIS)، گفت: «آنها میتوانند اطلاعات را از بستههای حسگر خود استخراج کرده، با دادههای سایر پلتفرمهای زمینی، هوایی و دریایی ترکیب و سپس آنها را [به واحدهای دیگر] ارسال کنند.»
نیوتون افزود: «این چیزی است که من آن را یک تضاعفگر قدرت (Force Multiplier) مینامم.» طبق دادههای رهگیری پرواز، واشینگتن همچنین جنگندههای اف-۱۵ و هواپیماهای ترابری بیشتری را به منطقه اعزام کرده است که گزینههای رئیسجمهور برای حملات احتمالی را گسترش میدهد.
ترامپ روز جمعه اعلام کرد که به ایران ضربالاجل داده است و مجدداً تأکید کرد که تهران خواهان دستیابی به توافق با ایالات متحده است. وقتی خبرنگاری از او پرسید که آیا جدول زمانی مشخصی برای عقبنشینی احتمالی نیروهای آمریکایی از نزدیکی ایران دارد، او پاسخ داد: «نه، باید ببینیم اوضاع چطور پیش میرود.»
ترامپ در کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «میدانید، آنها [ناوها] بالاخره باید در جایی شناور باشند، پس چه بهتر که نزدیک ایران باشند. اما وضعیت دشواری در جریان است.»
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز جمعه در نشست خبری مشترک با هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، اظهار داشت که ایران آماده مذاکره درباره برنامه هستهای خود است، اما درباره برنامه موشکهای بالستیک خود مذاکره نخواهد کرد. وی افزود که واشینگتن باید تهدید علیه تهران را متوقف کند.
بر اساس نظرسنجی «پولیتیکو» که روز چهارشنبه منتشر شد، تمایل به انجام حملات علیه ایران در میان پایگاه رایدهندگان ترامپ وجود دارد؛ بهطوری که ۵۰ درصد از کسانی که در انتخابات ۲۰۲۴ به او رأی دادهاند، معتقدند ایالات متحده باید علیه تهران اقدام نظامی انجام دهد.
جونز معتقد است که داشتن توانایی نظامی کافی برای یک نبرد طولانیمدت علیه ایران، به اهداف دولت بستگی دارد. او گفت ایالات متحده قدرت آتش کافی در منطقه برای عملیاتهای محدود، مانند حمله به پایگاههای اصلی سپاه پاسداران یا حتی سایتهای هستهای را دارد، اما اگر هدف «تغییر رژیم» باشد، کار «بسیار دشوارتر» خواهد شد.
جونز افزود: «مطمئن نیستم که ایالات متحده برای اهداف بسیار حداکثری، تجهیزات کافی در اختیار داشته باشد.»
نیوتون افزود: «این چیزی است که من آن را یک تضاعفگر قدرت (Force Multiplier) مینامم.» طبق دادههای رهگیری پرواز، واشینگتن همچنین جنگندههای اف-۱۵ و هواپیماهای ترابری بیشتری را به منطقه اعزام کرده است که گزینههای رئیسجمهور برای حملات احتمالی را گسترش میدهد.
ترامپ روز جمعه اعلام کرد که به ایران ضربالاجل داده است و مجدداً تأکید کرد که تهران خواهان دستیابی به توافق با ایالات متحده است. وقتی خبرنگاری از او پرسید که آیا جدول زمانی مشخصی برای عقبنشینی احتمالی نیروهای آمریکایی از نزدیکی ایران دارد، او پاسخ داد: «نه، باید ببینیم اوضاع چطور پیش میرود.»
ترامپ در کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «میدانید، آنها [ناوها] بالاخره باید در جایی شناور باشند، پس چه بهتر که نزدیک ایران باشند. اما وضعیت دشواری در جریان است.»
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز جمعه در نشست خبری مشترک با هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، اظهار داشت که ایران آماده مذاکره درباره برنامه هستهای خود است، اما درباره برنامه موشکهای بالستیک خود مذاکره نخواهد کرد. وی افزود که واشینگتن باید تهدید علیه تهران را متوقف کند.
بر اساس نظرسنجی «پولیتیکو» که روز چهارشنبه منتشر شد، تمایل به انجام حملات علیه ایران در میان پایگاه رایدهندگان ترامپ وجود دارد؛ بهطوری که ۵۰ درصد از کسانی که در انتخابات ۲۰۲۴ به او رأی دادهاند، معتقدند ایالات متحده باید علیه تهران اقدام نظامی انجام دهد.
جونز معتقد است که داشتن توانایی نظامی کافی برای یک نبرد طولانیمدت علیه ایران، به اهداف دولت بستگی دارد. او گفت ایالات متحده قدرت آتش کافی در منطقه برای عملیاتهای محدود، مانند حمله به پایگاههای اصلی سپاه پاسداران یا حتی سایتهای هستهای را دارد، اما اگر هدف «تغییر رژیم» باشد، کار «بسیار دشوارتر» خواهد شد.